. ರಾಗ ಕಾಂಬೋಧಿ
Audio by Mrs. Nandini Sripad
CLICK-> INDEX ದೇವರನಾಮ ಕೇಳಿ ಕಲಿಯಲು ಲಿಂಕ್ LINKS TO LEARN DEVARANAMA
or just scroll down for other devaranama
ಶ್ರೀ ವಿಜಯದಾಸಾರ್ಯ ವಿರಚಿತ ವೆಂಕಟೇಶ ಸ್ತೋತ್ರಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸುಳಾದಿ
ಧ್ರುವತಾಳ
ಆದಿದೈವವೆ ನಿನ್ನ ಪಾದವೆ ನೆರೆನಂ -
ಬಿದೆನು ಬಿಡದಲೆ ಆದರಿಸು
ಕಾದುವ ಖಳರು ವಾಮದಲ್ಲಿ ಹುರಿಗೂಡಿ
ಬಾಧೆಬಡಿಸುವದು ನಾ ದಾರಿಗೆ ದೂರಲಿ
ಪೋದವನೇಕಜನನವಾದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ
ಈ ದೇಹದ ಸುಖವಾದದ್ದು ಕಾಣೆನೊ
ವೇದಾರಸಿ ಕಾಣದ ಬಲು ಮಹಿಮಾನೆ
ಯಾದವಶಿರೋಮಣಿ ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲ ನಿನ್ನ
ಮಾಧುರ್ಯನಾಮವ ಉಣಿಸಿ ಬೀದಿಬಸವನ ಮಾಡೊ ॥ 1 ॥
ಮಟ್ಟತಾಳ
ಅಪ್ಪನ ಅಪ್ಪಾನೆ ಗಿರಿಯ ತಿಮ್ಮಪ್ಪನೆ
ಸರ್ಪನ ತಲ್ಪನೆ ಸರ್ವರೊಳಿಪ್ಪನೆ
ಇಪ್ಪಲು ತಪ್ಪಾನೆ ಕರೆದರೆ ಬಪ್ಪಾನೆ
ದರ್ಪಣರೂಪನೆ ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲ ನಿನ್ನ
ಕಪ್ಪನೆ ಚರಣದಲಿ ಧೊಪ್ಪನೆ ಹೊರಹೊರಳುವೆನೊ ॥ 2 ॥
ತ್ರಿವಿಡಿತಾಳ
ಕಟಕನ ಕೈಯ ಶಿಲಿಕಿದ ಗೋವೊಂದು ಸಂ -
ಕಟ ಬಡುವಂತೆ ನನ್ನೊಳಗೆ ನಾನೆ ಬೀಳುವೆ ಅ -
ಕಟಕಟ ನಿನಗಿನ್ನು ಕರುಣಬಾರದೆ ಸುರ -
ಕಟಕದೊಡಿಯನೆ ನಿರಾಕರಿಸಿ ಎನ್ನನು ಯಿರಾ -
ಕಟಕದೊಳಗೆ ಇಟ್ಟು ಯೆಳಸುವರೆ ಅ -
ಕಟಕಟಾ ನಾನಾರಿಗಾಲವರಲಿ ಮರ -
ಕಟ ಕುಣಿವಂತೆ ಮನಸು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ವ -
ಕ್ಕಟವಾಗಿ ಕುಣಿದು ಕಂಗೆಡಿಸುತ್ತಿದೆ ವೇಂ -
ಕಟಾಚಲವಾಸಾ ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲನೆ ಚೊ -
ಕ್ಕಟ ಮಾರ್ಗವ ತೋರಿ ವಿಕಟಮತಿಕಳಿಯೊ ॥ 3 ॥
ಅಟ್ಟತಾಳ
ದಾಸರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದವ
ದಾಸರ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡವ ನಾನೊ
ದಾಸರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನೀರು ಪೊತ್ತವ ನಾನು
ದಾಸರ ಮನೆ ಯಂಜಲೆಡೆ ತೆಗೆದವ ನಾನು
ದಾಸರುಂಡದ್ದು ಉಂಡು ಬೆಳೆದವ ನಾನು
ದಾಸರ ಮನೆಮುಂದೆ ರಾತ್ರಿ ಜಾಗರ ನಾನು
ದಾಸರ ಪಂಚೆಲಿ ದಿನ ಕಳದವ ನಾನು
ದಾಸರ ನಂಬಿದ ದಾಸನು ನಾನು
ದೋಷಿ ನಾನಾದಡೆ ದೋಷರಹಿತ ಪುಣ್ಯ -
ರಾಶಿ ಪುರಂದರದಾಸರ ಮ್ಯಾಲೆ ದಯಶರಧಿಯಿಟ್ಟು
ನೀ ಸಲಹು ಯೆನ್ನ ಪಾಶವ ಬಿಡಿಸುತ್ತ
ಲೇಸು ಪಾಲಿಪ ನಮ್ಮ ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲರೇಯ
ಬೀಸಿ ಬೀಸಾಟದಿರು ಬಿಂಕದ ದೈವ ॥ 4 ॥
ಆದಿತಾಳ
ನಿನ್ನನೆ ಪೊಂದಿದೆ ನಿನ್ನನೆ ಸೇರಿದೆ
ನಿನ್ನನೆ ಪಾಡಿದೆ ನಿನ್ನ ಕೊಂಡಾಡಿದೆ
ನಿನ್ನಂಘ್ರಿಯುಗಳವನ್ನು ನಂಬಿದೆ ಪಾ -
ವನ್ನ ಚರಿತ ರಂಗ ಎನ್ನ ಸಲಹದಿರೆ
ನಿನ್ನಾರು ಒಪ್ಪುವರು ಪನ್ನಗಾರಿವಾಹನ್ನ ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲ
ಎನ್ನ ಬಿಡದೆ ಕಾಯೊ ಅನ್ನಾಥರೊಡಿಯಾ ॥ 5 ॥
ಜತೆ
ದುರುಳನೆನದೆ ದುರ್ಜನರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸದೆ
ಪರಿಪಾಲಿಸಿ ಸಾಕು ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲರೇಯಾ ॥
***
1. Dhruvatāḷa
Ādidēvave ninna pādave nerenam - |
Bidenu biḍadale ādarisu |
Kāduva khaḷaru vāmadalli hurigūḍi |
Bāḍhebaḍisuvadu nā dārige dūrali |
Pōdavanēkajananavāda kāladalli |
Ī dēhada sukhuvādadddu kāṇeno |
Vēdarasi kāṇada balu mahimāne |
Yādavaśirōmaṇi vijayaviṭṭhala ninna |
Mādhuryanāmava uṇisi bīdibasavana māḍo || 1 ||
2. Maṭṭatāḷa
Appana appāne giriya timmappane |
Sarpana talpane sarvaroḷippane |
Ippalu tappāne karedare bappāne |
Darpaṇarūpane vijayaviṭṭhala ninna |
Kappane caraṇadali dhoppane horahoṟaḷuveno || 2 ||
3. Trividitāḷa
Kaṭakana kaiya śilikida gōvondu saṅ - |
Kata baḍuvante nannoḷage nāne bīḷuve a - |
Kaṭakaṭa ninaginnu karuṇabārade sura - |
Kaṭakadoḍiyane nirākarisi ennanu yirā - |
Kaṭakadoḷage iṭṭu yeḷasuvare a - |
Kaṭakaṭā nānārigālavarali mara - |
Kata kuṇivante manasu indriyagaḷu va - |
Kkaṭavāgi kuṇidu kaṅgeḍisuttide vēṅ - |
Kaṭācalavāsā vijayaviṭṭhalane co - |
Kkaṭa mārgava tōri vikaṭamatikaḷiyo || 3 ||
4. Aṭṭatāḷa
Dāsara maneyalli vāsavāgiddava |
Dāsara baḷiyalli sērikoṇḍava nāno |
Dāsara maneyalli nīru pottava nānu |
Dāsara mane yañjaleḍe tegedava nānu |
Dāsaruṇḍaddu uṇḍu beḷedava nānu |
Dāsara manemunde rātri jāgara nāನು |
Dāsara pañceli dina kaḷadavā nānu |
Dāsara nambida dāsanu nānu |
Dōṣi nānādaḍe dōṣarahita puṇya - |
Rāśi purandaradāsara myāle dayaśaradhiyiṭṭu |
Nī salahu yenna pāśava biḍisutta |
Lēsu pālipa namma vijayaviṭṭhalarēya |
Bīsi bīsāṭadiru biṅkada daiva || 4 ||
5. Āditāḷa
Ninnane pondide ninnane sēride |
Ninnane pāḍide ninna koṇḍāḍide |
Ninnaṅghriyuagaḷavannu nambide pā - |
Vanna carita raṅga enna salahadire |
Ninnāru oppuvaru pannagārivāhanna vijayaviṭṭhala |
Enna biḍade kāyo annātharodiya || 5 ||
Jate (Couplet)
Duruḷanenade durjanarige oppisade |
Paripālisi sāku vijayaviṭṭhalarēyā ||
***
Pronunciation & Concept Key:
Bīdi Basava: A free-roaming temple bull. It symbolizes complete ego-death; the bull wanders with no pride, entirely belonging to the temple ecosystem.
Añjaleḍe (Enjalede): The leftover banana leaves or plates after a meal. Cleaning these at a saint's house represents the lowest, most dedicated form of voluntary service (Dāsa Dāsānudāsa).
Jāgara: Staying awake through the night to guard or keep vigil.
Pannagārivāhana: "He whose vehicle is the enemy of serpents"—referring to Lord Vishnu/Venkateshwara riding on Garuda.
***
ಶ್ರೀ ವಿಜಯದಾಸರು (ಅಂಕಿತ: ವಿಜಯವಿಠಲ) ವಿರಚಿಸಿರುವ ಈ 'ವೆಂಕಟೇಶ ಸ್ತೋತ್ರಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸುಳಾದಿ'ಯು ಭಕ್ತನ ಪರಮ ಆರ್ದ್ರತೆ, ದೈನ್ಯ ಹಾಗೂ ಅನನ್ಯ ಶರಣಾಗತಿಯನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸುವ ಅಪರೂಪದ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇದರಲ್ಲಿ ಬರುವ ಅಟ್ಟತಾಳದ ನುಡಿಗಳು ದಾಸಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ.
ಸಾರಾಂಶ (Summary)
ಈ ಸುಳಾದಿಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯದಾಸರು ತಿರುಪತಿಯ ತಿಮ್ಮಪ್ಪನನ್ನು ಕುರಿತು ತಮಗಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಂಸಾರದ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ತೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. "ಕಟುಕನ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದ ಹಸುವಿನಂತೆ ನನ್ನ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದೆ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಕೋತಿಯಂತೆ ಕುಣಿಯುತ್ತಿವೆ, ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು" ಎಂದು ಬೇಡುತ್ತಾರೆ. ತಮಗೆ ಮುಕ್ತಿ ಅಥವಾ ರಕ್ಷಣೆ ಸಿಗಬೇಕಾದರೆ ತಾವು ಮಾಡಿದ ಪುಣ್ಯ ಕೆಲಸಗಳೇನೂ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ದಾಸರು, ತಾವು ಹಿರಿಯರಾದ ಶ್ರೀ ಪುರಂದರದಾಸರ ಮನೆಯ ಉಚ್ಛಿಷ್ಟವನ್ನು ತಿಂದು, ಅವರ ಸೇವೆ ಮಾಡಿ ಬೆಳೆದ "ದಾಸರ ದಾಸ" ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಪುರಂದರದಾಸರ ಆ ಪುಣ್ಯದ ಬಲದಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರ ಮೇಲಿನ ಕರುಣೆಯಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಸಲಹು ಎಂದು ವೆಂಕಟೇಶನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಧನ್ಯಭಾವದಿಂದ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಭಾಗಶಃ ಅರ್ಥ (ತಾಳಗಳ ಪ್ರಕಾರ ವಿವರಣೆ)
1. ಧ್ರುವತಾಳ (ಅನಾಥನ ಮೊರೆ):
ಆದಿದೈವವೆ ನಿನ್ನ ಪಾದವೆ ನೆರೆನಂಬಿದೆನು...
...ಮಾಧುರ್ಯನಾಮವ ಉಣಿಸಿ ಬೀದಿಬಸವನ ಮಾಡೊ ॥ 1 ॥
ಅರ್ಥ: ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಮೊದಲನೆಯವನಾದ ಆದಿದೇವನೇ, ನಾನು ನಿನ್ನ ಪಾದಗಳನ್ನೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಂಬಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನನ್ನು ಕೈಬಿಡದೆ ಆದರಿಸು. ನನ್ನ ಒಳಗಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದ ದುಷ್ಟ ಗುಣಗಳು (ಖಳರು) ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು ಬಾಧಿಸುತ್ತಿವೆ. ಅಜ್ಞಾನದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ದೂರ ಹೋದ ನಾನು ಅನೇಕ ಜನ್ಮಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಬಂದೆನೇ ಹೊರತು, ಈ ದೇಹದಿಂದ ನಿಜವಾದ ಸುಖವನ್ನಂತೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ವೇದಗಳೇ ಹುಡುಕಿದರೂ ಸಿಗದ ಅಪಾರ ಮಹಿಮೆಯುಳ್ಳವನೇ, ಯಾದವರ ಶಿರೋಮಣಿಯಾದ ವಿಜಯವಿಠಲನೇ, ನಿನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಮಧುರವಾದ ನಾಮಸ್ಮರಣೆಯೆಂಬ ಅಮೃತವನ್ನು ನನಗೆ ಉಣಿಸು. ನಿನ್ನ ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಸದಾ ಮಗ್ನನಾಗಿರುವಂತೆ, ನಿನ್ನ ಆಲಯದ ಮುಂದೆ ಇರುವ ನಿಗರ್ವಿ 'ಬೀದಿ ಬಸವನ' ಹಾಗೆ ನನ್ನನ್ನು ಮಾಡಿಕೋ (ನನ್ನ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಅಳಿಸು).
2. ಮಟ್ಟತಾಳ (ಬದ್ಧ ಶರಣಾಗತಿ):
ಅಪ್ಪನ ಅಪ್ಪಾನೆ ಗಿರಿಯ ತಿಮ್ಮಪ್ಪನೆ...
...ಕಪ್ಪನೆ ಚರಣದಲಿ ಧೊಪ್ಪನೆ ಹೊರಹೊರಳುವೆನೊ ॥ 2 ॥
ಅರ್ಥ: ತಂದೆಗೂ ತಂದೆಯಾದವನೇ, ಶೇಷಾದ್ರಿ ಗಿರಿಯ ಒಡೆಯನಾದ ತಿಮ್ಮಪ್ಪನೇ, ಆದಿಶೇಷನನ್ನು ಹಾಸಿಗೆಯನ್ನಾಗಿ (ತಲ್ಪ) ಮಾಡಿಕೊಂಡವನೇ, ಸಕಲ ಜೀವರ ಒಳಗೂ ಅಂತರ್ಯಾಮಿಯಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರುವವನೇ, ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ "ಅಪ್ಪಾ!" ಎಂದು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕರೆದರೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಓಡಿ ಬರುವವನೇ, ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ಕನ್ನಡಿಯಂತೆ (ದರ್ಪಣ) ಭಕ್ತರ ಭಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ರೂಪ ಧರಿಸುವ ವಿಜಯವಿಠಲನೇ, ನಿನ್ನ ಆ ಕಪ್ಪು ವರ್ಣದ ಸುಂದರ ಚರಣಗಳ ಮೇಲೆ 'ಧೊಪ್ಪನೆ' ಬಿದ್ದು ನಾನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಹೊರಳಾಡಿ ನಮಿಸುತ್ತೇನೆ.
3. ತ್ರಿವಿಡಿತಾಳ (ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಕಾಟ):
ಕಟಕನ ಕೈಯ ಶಿಲಿಕಿದ ಗೋವೊಂದು...
...ಚೊಕ್ಕಟ ಮಾರ್ಗವ ತೋರಿ ವಿಕಟಮತಿಕಳಿಯೊ ॥ 3 ॥
ಅರ್ಥ: ಕಟುಕನ (ಕಟುಕ ಎಂದರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವವನು) ಕೈಗೆ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡ ಹಸುವು ಹೇಗೆ ಪ್ರಾಣಭಯದಿಂದ ತಲ್ಲಣಿಸುತ್ತದೆಯೋ, ಹಾಗೆ ನಾನು ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿ ನನ್ನೊಳಗೆ ನಾನೇ ದುಃಖದ ಪ್ರಪಾತಕ್ಕೆ ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಅಯ್ಯೋ! ನಿನಗೆ ಇನ್ನೂ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆ ಬರುತ್ತಿಲ್ಲವೇ? ದೇವತೆಗಳ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ (ಕಟಕ) ಒಡೆಯನಾದ ದೊರೆಯೇ, ನನ್ನನ್ನು ದೂರ ತಳ್ಳಬೇಡ. ಈ ಕಾಮ-ಕ್ರೋಧಗಳೆಂಬ ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ (ಕಟಕದೊಳಗೆ) ಇಟ್ಟು ನನ್ನನ್ನು ಯಾಕೆ ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ? ಅಕಟಕಟಾ! ನಿನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ನಾನು ಇನ್ಯಾರ ಬಳಿ ಹೋಗಿ ಅಳಲಿ? ಕೋತಿಯು (ಮರಕಟ) ಕುಣಿಯುವಂತೆ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿ ಹಟ ಹಿಡಿದು ಕುಣಿಯುತ್ತಾ ನನ್ನನ್ನು ಕಂಗೆಡಿಸುತ್ತಿವೆ. ವೇಂಕಟಾಚಲವಾಸನಾದ ವಿಜಯವಿಠಲನೇ, ನನಗೆ ಪರಿಶುದ್ಧವಾದ (ಚೊಕ್ಕಟ) ಭಕ್ತಿ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೋರಿಸಿ, ನನ್ನ ಈ ವಿಕೃತವಾದ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು (ವಿಕಟಮತಿ) ದೂರ ಮಾಡು.
4. ಅಟ್ಟತಾಳ (ದಾಸರ ದಾಸಪ್ರಾರ್ಥನೆ - ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನುಡಿ):
ದಾಸರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದವ...
...ಬೀಸಿ ಬೀಸಾಟದಿರು ಬಿಂಕದ ದೈವ ॥ 4 ॥
ಅರ್ಥ: (ದೇವರ ಬಳಿ ಕೇಳಲು ನನ್ನ ಹತ್ತಿರ ಸ್ವಂತ ಪುಣ್ಯವಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಯೋಗ್ಯತೆ ಇದೆ ಎಂದು ದಾಸರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ). ನಾನು ಸದಾ ಹರಿ ದಾಸರ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ವಾಸವಾಗಿದ್ದವನು. ಹರಿಭಕ್ತರ ಗುಂಪಿನಲ್ಲೇ ಸೇರಿಕೊಂಡವನು ನಾನು. ಆ ದಾಸರ ಮನೆಗೆ ಬೇಕಾದ ನೀರನ್ನು ಹೊತ್ತವನು ನಾನು. ಅವರು ಊಟ ಮಾಡಿದ ಎಲೆಗಳನ್ನು (ಎಂಜಲೆಡೆ) ತೆಗೆದು ಸ್ವಚ್ಛ ಮಾಡಿದವನು ನಾನು. ಆ ಜ್ಞಾನಿಗಳಾದ ದಾಸರು ಉಂಡು ಉಳಿಸಿದ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ತಿಂದು ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದವನು ನಾನು. ದಾಸರ ಮನೆ ಮುಂದೆ ರಾತ್ರಿಯೆಲ್ಲಾ ಎಚ್ಚರವಾಗಿದ್ದು ಕಾವಲು ಕಾಯ್ದವನು (ಜಾಗರ) ನಾನು. ದಾಸರು ಕೊಟ್ಟ ಹಳೆಯ ಪಂಚೆಯನ್ನು ಉಟ್ಟುಕೊಂಡು ದಿನ ಕಳೆದವನು ನಾನು. ಹರಿದಾಸರನ್ನು ಮನಸಾ ನಂಬಿದ ಪರಮ ದಾಸನು ನಾನು!
ಸ್ವಾಮಿ, ನಾನು ದೋಷಿಯೇ ಇರಬಹುದು; ಆದರೆ ಸಕಲ ದೋಷರಹಿತರೂ, ಪುಣ್ಯದ ರಾಶಿಯೂ ಆದ ಶ್ರೀ ಪುರಂದರದಾಸರ ಮೇಲೆ ನಿನಗೆ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿ ಇದೆಯಲ್ಲವೇ? ಆ ಪುರಂದರದಾಸರ ಮೇಲಿನ ಕರುಣೆಯ ಸಾಗರವನ್ನು ನೆನೆದು, ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಯಾದ ನನ್ನನ್ನು ಸಲಹು. ನನ್ನ ಸಂಸಾರದ ಪಾಶವನ್ನು (ಬಂಧನವನ್ನು) ಬಿಡಿಸಿ ನನಗೆ ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು (ಲೇಸು) ಪಾಲಿಸು. ನಮ್ಮ ವಿಜಯವಿಠಲರಾಯನೇ, ನೀನು ಭಕ್ತರ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಮುರಿಯುವ ಬಿಂಕದ ದೈವ, ನನ್ನನ್ನು ನಿನ್ನಿಂದ ದೂರಕ್ಕೆ ಬೀಸಿ ಎಸೆಯಬೇಡ.
5. ಆದಿತಾಳ (ಅನನ್ಯ ಆಶ್ರಯ):
ನಿನ್ನನೆ ಪೊಂದಿದೆ ನಿನ್ನನೆ ಸೇರಿದೆ...
...ಎನ್ನ ಬಿಡದೆ ಕಾಯೊ ಅನ್ನಾಥರೊಡಿಯಾ ॥ 5 ॥
ಅರ್ಥ: ಕೃಷ್ಣನೇ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನೇ ಹೊಂದಿದ್ದೇನೆ, ನಿನ್ನನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸಿದ್ದೇನೆ. ನಿನ್ನನ್ನೇ ಪಾಡಿದ್ದೇನೆ, ನಿನ್ನ ಗುಣಗಳನ್ನೇ ಕೊಂಡಾಡಿದ್ದೇನೆ. ನಿನ್ನ ಎರಡು ಪಾದಕಮಲಗಳನ್ನೇ ನಂಬಿದ್ದೇನೆ. ಪವಿತ್ರವಾದ ಚರಿತ್ರೆಯುಳ್ಳ ರಂಗನೇ, ನೀನೇ ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸದಿದ್ದರೆ ನಿನ್ನನ್ನು 'ಅನಾಥರಕ್ಷಕ' ಎಂದು ಇನ್ಯಾರು ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ? ಗರುಡವಾಹನನಾದ (ಪನ್ನಗಾರಿವಾಹನ) ವಿಜಯವಿಠಲನೇ, ಅನಾಥರ ಒಡೆಯನೇ, ನನ್ನನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಕೈಬಿಡದೆ ಕಾಯು.
6. ಜತೆ (ಮುಕ್ತಾಯದ ನುಡಿ):
ದುರುಳನೆನದೆ ದುರ್ಜನರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸದೆ |
ಪರಿಪಾಲಿಸಿ ಸಾಕು ವಿಜಯವಿಠಲರೇಯಾ ॥
ಅರ್ಥ: ನನ್ನನ್ನು ದುಷ್ಟ ಸ್ವಭಾವದವನು (ದುರುಳ) ಎಂದು ದೂರ ಮಾಡಬೇಡ. ನನ್ನನ್ನು ಕ್ರೂರಿಗಳಾದ ದುರ್ಜನರ ಕೈಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಬೇಡ. ನನ್ನನ್ನು ನಿನ್ನವನೆಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪಾಲಿಸಿ ಸಲಹು ವಿಜಯವಿಠಲರಾಯನೇ.
***
This Venkatesha Stotra Prarthana Suladi is composed by the great Haridasa saint Sri Vijaya Dasaru (using his ankita or signature Vijaya Vithala). It is an incredibly poignant, emotional, and humble prayer addressed to Lord Venkateshwara of Tirupati.
The fourth section (Atta Tala) of this composition is celebrated as a masterpiece of humility in Haridasa literature, where the poet surrenders to the Lord not based on his own merits, but through his association with the great Sri Purandara Dasaru.
Summary
In this Suladi, Sri Vijaya Dasaru compares his helpless state in the material world to a cow caught in the clutches of a butcher. He laments that his mind and senses dance wildly like uncontrollable monkeys, leading him away from the spiritual path.
Acknowledging his own flaws and lack of personal spiritual merit, the poet presents his ultimate qualification: he has lived as a humble "servant of the servants" of the great saint Sri Purandara Dasaru. He begs Lord Venkateshwara to save him, to clear his corrupted intellect, and to grant him salvation out of the sheer love the Lord holds for Purandara Dasaru.
Section-wise Meaning (According to Tala/Meters)
1. Dhruva Tala (The Cry of a Helpless Soul):
Adidaivave ninna padave nerenambideyu...
...madhuryanamava unisi bidibasavana mado || 1 ||
Meaning: "O Primordial Lord (Adideva), I have placed my complete and absolute faith in Your lotus feet. Do not abandon me; receive me with affection. The inner demons (my flaws and senses) have cornered me and are torturing me. Having wandered far away on the wrong path, I have taken countless births, yet I have found no true happiness in this physical body.
O Lord of immense glory, whom even the Vedas fail to fully comprehend! O Jewel among the Yadavas, Vijaya Vithala! Feed me the sweet nectar of Your holy name. Erase my ego and make me like the humble temple bull (Bidi Basava) that rests quietly outside Your gates, entirely dedicated to Your service."
2. Matta Tala (Surrender at the Holy Feet):
Appana appane giriya timmappane...
...kappane charanadali dhoppane horahoraluveno || 2 ||
Meaning: "O Father of the universe, the ultimate Father! O Timmappa of the Tirumala Hills! O Lord who rests upon the serpent bed of Adi Shesha and resides as the indweller of all beings! You are the one who rushes instantly to protect whenever a devotee calls out in distress. Like a pristine mirror (Darpana), You manifest Your form precisely according to the reflection of a devotee’s faith. O Vijaya Vithala, I throw myself heavily (Dhoppane) onto Your beautiful, dark-hued feet and roll in total surrender."
3. Trividi Tala (The Torment of the Senses):
Katakana kaiya shilikida govondu...
...chokkata margava tori vikatamatikaliyo || 3 ||
Meaning: "Just as a helpless cow trapped in the hands of a cruel butcher (Kataka) trembles in mortal fear, I am trapped in this material existence, falling deeper into internal misery. Alas! Have You still no mercy on me? O Commander of the divine armies (Surakataka), do not reject me. Why are You testing me by confining me within the fortress of these passions?
Alas, who else can I cry out to? My mind and senses are acting like a stubborn, frantic monkey (Marakata), dancing together and completely disorienting me. O Dweller of Venkatachala! O Vijaya Vithala! Show me the clean, pure path of devotion and rid me of this distorted intellect (Vikatamati)."
4. Atta Tala (The Ultimate Plea - Servant of the Dasas):
Dasara maneyalli vasavagiddava...
...bisi bisatadiru binkada daiva || 4 ||
Meaning: (The poet argues that while he has no independent virtues, his association with the holy makes him worthy of grace).
"I am the one who always lived in the homes of the true servants of Hari. I joined the ranks of the Haridasas. I am the one who carried water for their households. I am the one who cleared away the leftover leaves (Enjalede) after they finished eating their meals. I grew up in devotion by consuming the holy remnants of food left behind by those enlightened souls.
I kept a night-long vigil (Jagara) guarding the front of their houses. I spent my days wearing the discarded dhotis (Panche) gifted by them. I am a devoted servant who has trusted the Dasas with all his heart!
O Lord, I may be a sinner full of faults; but You hold an ocean of compassion for Sri Purandara Dasaru, who is faultless and a mountain of merit. Recalling Your grace upon Purandara Dasaru, protect me—his humble associate. Untie the noose of my worldly attachments and grant me what is best (Lesu). O our King Vijaya Vithala, You are the majestic God who crushes the pride of the arrogant; please do not cast me away from Your presence."
5. Adi Tala (Ananya Sharanagati - No Other Refuge):
Ninnane pondide ninnane seride...
...enna bidade kayo annatharodiya || 5 ||
Meaning: "I have sought only You; I have taken refuge only in You. I have sung only Your glories; I have praised only Your attributes. I have placed my absolute trust in Your twin feet. O Ranga of auspicious history, if You do not protect me, who else will validate Your title as the 'Savior of the Helpless'? O Vijaya Vithala, whose vehicle is the enemy of serpents (Garuda), O Master of the destitute, protect me without ever letting go."
6. Jate (Concluding Couplet):
Durulanenade durjanarige oppisade |
Paripalisi saku vijayavithalareya ||
Meaning: "Do not discard me by labeling me a wicked man (Durula). Do not abandon me into the hands of corrupt, evil company (Durjana). Protect me, look after me, and nourish me as Your very own, O King Vijaya Vithala."
***
ಧ್ರುವತಾಳದ ನುಡಿ :
ವೇದಾರಸಿ = ವೇದದಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಿದರೂ
ಮಟ್ಟತಾಳದ ನುಡಿ :
ಅಪ್ಪನ ಅಪ್ಪಾನೆ =
ಅಪ್ಪನ - ಬ್ರಹ್ಮದೇವರ , ಅಪ್ಪ - ಶ್ರೀನಾರಾಯಣ
ಬ್ರಹ್ಮದೇವರ ತ್ವಚದಿಂದ ಒಂದು ಸಲ ಹುಟ್ಟಿಬಂದದ್ದು ಶ್ರೀಭೃಗುಋಷಿಗಳು.
ಮತ್ತೊಂದುಸಲ , ಅಪ್ಪನ - ವರುಣದೇವರಮಗನಾಗಿ ಬಂದದ್ದು , ಅಪ್ಪ - ವರುಣದೇವರ ತಂದೆ ಶ್ರೀಮನ್ನಾರಾಯಣದೇವರು.
ದರ್ಪಣರೂಪನೆ = ಶ್ರೀಹರಿಯು ಕನ್ನಡಿಯ ಬಿಂಬಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿಯೂ , ಅದರಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಜೀವರು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇರುವರೆಂಬ ಭಾವ.
ತ್ರಿಪುಟತಾಳದ ನುಡಿ :
ಯಿರಾಕಟಕ = (ಯಿರಾ - ಇಕ್ಕಟ್ಟು) ಅಕ್ಕಸಾಲಿಯು ಬಳೆಯಂತೆ ಗುಂಡಾಗಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ರಂಧ್ರದಲ್ಲಿ ತೂರಿಸಿ ಬೆಳ್ಳಿಬಂಗಾರದ ತಂತಿಗಳನ್ನು ಎಳೆಯುವಂತೆ.
ಅಟ್ಟತಾಳದ ನುಡಿ :
ದಾಸರ = ಶ್ರೀಪುರಂದರದಾಸರ ; ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ದಾಸರ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ " ಗುರುಮಧ್ವಪತಿ " ಎಂಬ ಅಂಕಿತದಿಂದ ಇದ್ದುದನ್ನು ಇದರಿಂದ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಶ್ರೀವಿಜಯದಾಸರು ಭೃಗುಋಷಿಗಳ ಅಂಶರೆಂದು ಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. " ಗುರುಮಧ್ವಪತಿಯೇ ಭೃಗು " .
ದಾಸರ ಪಂಚೆಲಿ ದಿನ ಕಳದವ ನಾನು = ಶ್ರೀಪುರಂದರದಾಸರು ಮಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯ ಕೂಸಾದ ಗುರುಮಧ್ವಪತಿಯನ್ನು ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿಸಿಕೊಂಡು ನಿದ್ರೆ ಮಾಡಿಸುವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಾವು ಹೊದ್ದಿದ್ದ ಅಥವಾ ಉಟ್ಟಿದ್ದ ಪಂಚೆಯನ್ನು ಆ ಕೂಸಿಗೆ ಹೊದಿಸಿ ನಿದ್ರೆ ಮಾಡಿಸಿ ತಮ್ಮನ್ನು ಲಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ನೆನೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಶ್ರೀದಾಸರು.
ಪಾಶವ ಬಿಡಿಸುತ್ತಾ = ಸಂಸಾರಬಂಧನ ಬಿಡಿಸುತ್ತ.
ಈ ಸುಳಾದಿಯ ರಚನೆಯ ಸಂದರ್ಭ :
ಶ್ರೀವಿಜಯದಾಸರು ತಮಗೆ ಶ್ರೀಹರಿಯಿಂದ ಅಂಕಿತ ದೊರೆತ ಮೇಲೆ ಪ್ರಪ್ರಥಮವಾಗಿ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದ್ದು ತಿರುಪತಿಯ ಶ್ರೀಶ್ರೀನಿವಾಸನನ್ನು. ತಮ್ಮ ಒಡಗೂಡಿ ಬಂದ ಭಕ್ತರೊಡನೆ ತಿರುಪತಿಯನ್ನು ಸೇರಿ ಅಲ್ಲಿ ಕಪಿಲತೀರ್ಥಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ತೀರ್ಥಶ್ರಾದ್ಧಾದಿಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿ , ಪರ್ವತದ ಪಾದಭಾಗಕ್ಕೆ ಬಂದು ಅಲ್ಲಿ ಕುಳಿತರು. ಈ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯವರಾಗಿದ್ದ ಶ್ರೀಪುರಂದರದಾಸರೊಡನೆ ಅನೇಕಬಾರಿ ಹತ್ತಿದ್ದರಾದ್ದರಿಂದ ತಿರುಪತಿಯ ಯಾತ್ರೆಮಾಡುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದರು. ಅಂದಿನ ಆ ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳನ್ನೂ ನೆನೆದ ಶ್ರೀವಿಜಯದಾಸಾರ್ಯರು ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜನ್ಮದ ತಂದೆಯವರ (ಶ್ರೀಪುರಂದರದಾಸರಾಯರ) ಸ್ಮರಣೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿದ್ದವರನ್ನು ಸಂಬೋಧಿಸಿ , ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಬೇಕಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ , ಶ್ರೀಶ್ರೀನಿವಾಸನ ದರ್ಶನಮಾಡಿ ಅವನಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ರೀತಿಯನ್ನೂ ತಿಳಿಸಿಕೊಡುತ್ತಾ , ಪರ್ವತವನ್ನು ಹತ್ತಿ , ಶ್ರೀಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಎದುರು ನಿಂದು ಶ್ರೀಪುರಂದರದಾಸರ ಪಾದಸ್ಮರಣೆ ಮಾಡಿ , ಹಾಡಿದ ಸುಳಾದಿ ಇದು.
ವಿವರಣೆ :
ಹರಿದಾಸರತ್ನಂ ಶ್ರೀಗೋಪಾಲದಾಸರು
***********
No comments:
Post a Comment