CLICK-> INDEX ದೇವರನಾಮ ಕೇಳಿ ಕಲಿಯಲು ಲಿಂಕ್ LINKS TO LEARN DEVARANAMA
or just scroll down for other devaranama
ರಂಗ ಕೊಳಲನೂದುತ ಬಂದಯಶೋದೆಯ ಕಂದ ಪ
ಕೊಳಲ ಧ್ವನಿಗೆ ವಿರಹವು ನಾರಿಯರಿಗೆ
ಕೊಳಲ ಧ್ವನಿಗೆ ವಿರಹವು ನಾರಿಯರಿಗೆ
ಕಳಕಳವಾಗಲು ಕಳಕಳಿಸುತ ಅ.ಪ.
ಶೃಂಗಾರ ಕೊಳಲ ಗಾಯನ ಮಾಡೆಸ್ತ್ರೀಯರು ನೋಡೆ
ಶೃಂಗಾರ ಕೊಳಲ ಗಾಯನ ಮಾಡೆಸ್ತ್ರೀಯರು ನೋಡೆ
ರಂಗನ ಪಾದದಲಿ ಮನ ಹೂಡೆಭೃಂಗಾಮೃತ ತೈಲದಿ
ಅಂಗನೆಯರು ಝಳಕವ ಮಾಡೆದೇವರ್ಕಳು ನೋಡೆತುಂಗ
ವಿಹಂಗ ಭುಜಂಗ ನವಿಲು ಸಾ-ರಂಗ ಗಿಣಿಯು
ಮಾತಂಗ ಮರಿಯು ಕು-ರಂಗ ಮಧ್ಯೆ ಚರಣಂಗಳೆಡೆಗೆ
ವೇ-ದಂಗಳೆರಗೆ ಕಾಮಂಗಳಲುಗೆ ನೇ-ತ್ರಂಗಳಿಗತಿ
ಚಿತ್ರಂಗಳಾಗೆ ಆರಂಗನೂದ್ವ ಸಾರಂಗ ಕೇಳಿ
ಋಷಿಪುಂಗಸಹಿತ ತಾವುಗಳು ಬರೆ ನರ-ಸಿಂಗನೂದಿದ
ಜಗಂಗಳ ಮೋಹಿಸಿ1
ಬಂಗಾರ ಬಟ್ಟಲೊಳಗೆ ಅಂದುಕ್ಷೀರವ ತಂದು
ಬಂಗಾರ ಬಟ್ಟಲೊಳಗೆ ಅಂದುಕ್ಷೀರವ ತಂದು
ರಂಗಗರ್ಪಿಸುವೆವು ನಾವೆಂದುಹರುಷದೊಳಂದು
ಅಂಗನೆಯರು ಮೈಮರೆತು ನಿಂದುಒಲಿಯಬೇಕೆಂದು
ಮಂಗಳ ಮಹಿಮನು ನೀನೆಂದುಅತಿಭಕುತಿಯೊಳಂದು
ತುಂಗ ವಿಕ್ರಮನ ಪದಂಗಳಿಗೆರಗಲುರಂಗ ನೆಗಹಿ
ಕರಂಗಳ್ಹಿಡಿಯ ಮೋ-ಹಂಗಳಿಂದ ವಿರಹಗಳ್ಹೆಚ್ಚಿ
ರವಿಕೆಂಗಳುಡೆಯ ಕುಚಂಗಳು ಬಿಟ್ಟಾ-ಲಿಂಗಿಸುತಿರೆ
ಶ್ರೀ ಮಂಗಳಾಂಗಗೆ ಪು-ಷ್ಪಂಗಳಿಂದ ವರುಷಂಗಳು
ಮೇಲ್ ಸುರ-ರಂಗಳು ಸುರಿಯೆ ಉತ್ತುಂಗ ಮಹಿಮ
ಹರುಷಂಗಳ ಬೀರುತ ಅಂಗನೆಯರಿಗೆ 2
ಮಂದಿರ ಮಾನಿನಿಯರು ಬಿಟ್ಟುಮನದಲಿ ಕಂಗೆಟ್ಟು
ಮಂದಿರ ಮಾನಿನಿಯರು ಬಿಟ್ಟುಮನದಲಿ ಕಂಗೆಟ್ಟು
ಮಂದರೋದ್ಧರನಲ್ಲೆ ಮನವಿಟ್ಟುಕರೆಕರೆಯ ಬಿಟ್ಟು
ಚಂದದಿ ಕರ್ಪೂರ ವೀಳ್ಯವನಿಟ್ಟುಸಡಗರವ ತೊಟ್ಟು
ಒಂದಾಗಿ ಚೆದರುತ ತೋಷವ ತೊಟ್ಟುತ್ವರೆ ಬರುವರು ಅಷ್ಟು
ಅಂದದಿಂದಲಾನಂದವೇರಿ ಮು -ಕುಂದನಂಘ್ರಿ ಮುದದಿಂದ
ಸ್ಮರಿಸಿ ಬರು-ವಂದ ನೋಡಿ ಗೋವಿಂದ ಕೊಳಲ ಬಹು
ಅಂದದೊಳಿಡೆ ಈ ಇಂದುವದನೆಯರುಚಂದ್ರನುದಯವಾದಂತೆ ಆಯ್ತು
ಮನಗಂಧ ಕಸ್ತೂರಿ ತಂದು ಆಗ ಹರಿಕಂದರದೊಳಗಿಡೆ
ರಂಗವಿಠಲ ದಯದಿಂದ ನೋಡ್ದ ಪುರಂಧ್ರಿಯರನ್ನು3
***
***
Pallavi & Anupallavi
Raṅga koḷalanūduta banda Yashōdeya kanda ||
Koḷala dhvanige virahavu nāriyarige
Kaḷakaḷavāgalu kaḷakaḷisuta ||
Charana 1
Shṛṅgāra koḷala gāyana māḍe striyaru nōḍe
Raṅgana pādadali mana hūḍe bhṛṅgāmṛta tailadi
Aṅganeyaru jhaḷakava māḍe dēvarkaḷu nōḍe
Tuṅga vihaṅga bhujaṅga navilu sā-raṅga giṇiyu
Mātaṅga mariyu kuraṅga madhye caraṇaṅgaḷeḍege
Vēdaṅgaḷerage kāmaṅgaḷaluge nētraṅgaḷigati
Citraṅgaḷāge ā raṅganūdva sāraṅga kēḷi
Ṛshipuṅga sahita tāvugaḷu bare Narasiṅganūdida
Jagaṅgaḷa mōhisi || 1 ||
Charana 2
Baṅgāra baṭṭaloḷage andu kshīrava tandu
Raṅgagarpisuvevu nāvendu harushadoḷandu
Aṅganeyaru maimaretu nindu oliyabēkendu
Maṅgaḷa mahimanu nīnendu atibhaktiyoḷandu
Tuṅga vikramana padaṅgaḷeragalu raṅga negahi
Karaṅgaḷhiḍiya mōhaṅgaḷinda virahagaḷhecci
Ravikeṅgaḷuḍeya kucaṅgaḷu biṭṭā-liṅgisutire
Shrī maṅgaḷāṅgage pushpaṅgaḷinda varushaṅgaḷu
Mēl suraraṅgaḷu suriye uttuṅga mahima
Harushaṅgaḷa bīruta aṅganeyarige || 2 ||
Charana 3
Mandira māniṇiyaru biṭṭu manadali kaṅgeṭṭu
Mandarōddharanalle manaviṭṭu karekareya biṭṭu
Candadi karpūra vīḷyavaniṭṭu saḍagarava toṭṭu
Ondāgi cedaruta tōshava toṭṭu tvare baruvaru ashṭu
Andadindalānandavēri Mukundanāṅghri mudadinda
Smarisi baruvanda nōḍi Gōvinda koḷala bahu
Andadoḷiḍe ī induvadaneyaru candranudayavādante āytu
Managandha kastūri tandu āga hari kandaradoḷagiḍe
Raṅgavithaḷa dayadinda nōḍda purandriyaru || 3 ||
***
Pronunciation Guide
Rhyming Endings (ṅga): You will notice many words ending in "ṅga" (Raṅga, Bhujaṅga, Mataṅga). Pronounce the 'ṅ' as a nasal "ng" like in the word "King."
Retroflex 'ḷ': In words like koḷala or jhaḷakava, ensure the tongue curls back for the heavy 'L' sound.
The 'jh' sound: In jhaḷakava (bath), the 'jh' is an aspirated 'J', like the "dge-h" in "edge-hog."
Compound Words: Haridasa poetry often joins words. For example, Mukundanāṅghri is Mukunda + Aṅghri (Mukunda's feet). Pronounce it smoothly as one unit.
Shṛṅgāra: The 'shṛ' is pronounced by making a "sh" sound followed by a vocalic 'r' (like the 'ri' in 'rigid').
***
ಶ್ರೀಪಾದರಾಜರ (ಅಂಕಿತ: ರಂಗವಿಠಲ) ಈ ಕೀರ್ತನೆಯು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಕೊಳಲ ಗಾನದ ಮೋಡಿ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಗೋಪಿಕಾ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಅನುಭವಿಸುವ ಪರವಶತೆಯನ್ನು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಲಯಬದ್ಧವಾದ 'ರಗಳೆ' ಅಥವಾ 'ಚುಟುಕು' ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸೊಬಗನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಸಾರಾಂಶ (Summary)
ಯಶೋದೆಯ ಕಂದನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕೊಳಲನ್ನು ಊದುತ್ತಾ ಬರುತ್ತಿರುವಾಗ, ಆ ನಾದಕ್ಕೆ ಇಡೀ ಸೃಷ್ಟಿಯೇ ಮಾರುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಗೋಪಿಕಾ ಸ್ತ್ರೀಯರು ತಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮರೆತು, ಶೃಂಗಾರ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು ಕೃಷ್ಣನತ್ತ ಧಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೇವಲ ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲದೆ ಪ್ರಾಣಿ-ಪಕ್ಷಿಗಳು, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಋಷಿಮುನಿಗಳೂ ಸಹ ಈ ನಾದಕ್ಕೆ ಮರುಳಾಗುತ್ತಾರೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರ ಮೊರೆಯನ್ನು ಆಲಿಸಿ ರಂಗವಿಠಲನು ಅವರಿಗೆ ದರ್ಶನ ನೀಡಿ ಅನುಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಪ್ರತಿ ಪದ್ಯದ ಅರ್ಥ (Meaning Paragraph-wise)
ಪಲ್ಲವಿ ಮತ್ತು ಅನುಪಲ್ಲವಿ:
ರಂಗ ಕೊಳಲನೂದುತ ಬಂದ ಯಶೋದೆಯ ಕಂದ ||
ಕೊಳಲ ಧ್ವನಿಗೆ ವಿರಹವು ನಾರಿಯರಿಗೆ ಕಳಕಳವಾಗಲು ಕಳಕಳಿಸುತ ||
ಅರ್ಥ: ಯಶೋದೆಯ ಮಗನಾದ ಕೃಷ್ಣನು ಕೊಳಲನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತಾ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಆ ಕೊಳಲಿನ ಮಧುರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದೊಡನೆ ಗೋಪಿಕಾ ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನ ದರ್ಶನದ ಹಂಬಲ (ವಿರಹ) ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಮನಸ್ಸು ಸಂಕಟದಿಂದಲೂ, ಸಂಭ್ರಮದಿಂದಲೂ ತುಡಿಯಲಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ.
ಚರಣ 1:
ಶೃಂಗಾರ ಕೊಳಲ ಗಾಯನ ಮಾಡೆ... ವೇದಂಗಳೆರಗೆ ಕಾಮಂಗಳಲುಗೆ... ನರಸಿಂಗನೂದಿದ ಜಗಂಗಳ ಮೋಹಿಸಿ ||
ಅರ್ಥ: ಕೃಷ್ಣನು ಶೃಂಗಾರಮಯವಾಗಿ ಕೊಳಲನ್ನು ನುಡಿಸಿದಾಗ, ಸ್ತ್ರೀಯರ ಮನಸ್ಸು ಭ್ರಮರದಂತೆ ಆತನ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವರು, ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವರು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅರ್ಧಕ್ಕೇ ಬಿಟ್ಟು ಓಡಿ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಆ ಧ್ವನಿಗೆ ಹಕ್ಕಿಗಳು, ಹಾವುಗಳು, ನವಿಲುಗಳು, ಜಿಂಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಆನೆಗಳೂ ಕೂಡ ಮಂತ್ರಮುಗ್ಧವಾಗುತ್ತವೆ. ಸಾಕ್ಷಾತ್ ವೇದಗಳೇ ಆತನ ಪಾದಕ್ಕೆ ಎರಗುತ್ತವೆ. ಈ ಅದ್ಭುತ ನಾದವು ಇಡೀ ಜಗತ್ತನ್ನೇ ಮೋಹಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಚರಣ 2:
ಬಂಗಾರ ಬಟ್ಟಲೊಳಗೆ ಅಂದು ಕ್ಷೀರವ ತಂದು... ತುಂಗ ವಿಕ್ರಮನ ಪದಂಗಳಿಗೆರಗಲು... ಅಂಗನೆಯರಿಗೆ ||
ಅರ್ಥ: ಭಕ್ತೆಯರು ಬಂಗಾರದ ಬಟ್ಟಲಿನಲ್ಲಿ ಹಾಲನ್ನು ತಂದು ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲು ಹಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆತನ ಮಂಗಳಕರವಾದ ರೂಪವನ್ನು ಕಂಡು ಮೈಮರೆತು ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಆ ಮಹಾ ಮಹಿಮನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದಾಗ, ರಂಗನು ಅವರ ಕೈಹಿಡಿದು ಸಾಂತ್ವನ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಆ ಸುಂದರ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಕಂಡು ದೇವತೆಗಳು ಆಕಾಶದಿಂದ ಹೂಮಳೆಯನ್ನು ಸುರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೃಷ್ಣನು ತನ್ನ ಭಕ್ತೆಯರಿಗೆ ಅಪಾರವಾದ ಸಂತೋಷವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ.
ಚರಣ 3:
ಮಂದಿರ ಮಾನಿನಿಯರು ಬಿಟ್ಟು ಮನದಲಿ ಕಂಗೆಟ್ಟು... ಚಂದದಿ ಕರ್ಪೂರ ವೀಳ್ಯವನಿಟ್ಟು... ರಂಗವಿಠಲ ದಯದಿಂದ ನೋಡ್ದ ಪುರಂಧ್ರಿಯರನ್ನು ||
ಅರ್ಥ: ಸ್ತ್ರೀಯರು ತಮ್ಮ ಮನೆ-ಗೆಲಸಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಲೌಕಿಕ ಚಿಂತೆಗಳನ್ನು ಮರೆತು ಮಂದರೋದ್ಧರನಾದ ಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿ ಮನವಿಡುತ್ತಾರೆ. ತಾಂಬೂಲ (ಕರ್ಪೂರ ವೀಳ್ಯ) ಮತ್ತು ಕಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಸಡಗರದಿಂದ ಓಡಿ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಕೃಷ್ಣನ ಮುಖಕಮಲವನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಚಂದ್ರನನ್ನು ಕಂಡಂತೆ ಅವರ ಮನಸ್ಸು ಅರಳುತ್ತದೆ. ಅವರು ಶ್ರೀಹರಿಗೆ ಗಂಧ-ಕಸ್ತೂರಿಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಕರುಣಾಮಯಿಯಾದ ರಂಗವಿಠಲನು ಆ ಪತಿವ್ರತೆಯರನ್ನು (ಪುರಂಧ್ರಿಯರು) ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ದಯೆಯಿಂದ ನೋಡಿ ಹರಸುತ್ತಾನೆ.
***
This composition by Sripadarajaru (under the signature Rangavittala) is a vibrant and rhythmic portrayal of Lord Krishna's flute-playing and its hypnotic effect on the world, particularly the Gopis (the women of Gokula). It is written in a fast-paced, lyrical style known as Ragale.
Summary
The song describes the arrival of Krishna, the son of Yashoda, playing his divine flute. The sound of the flute creates a spiritual longing (Viraha) in the hearts of the Gopis, compelling them to abandon their homes and chores to find him. It isn't just humans who are affected; the music enchants animals, birds, sages, and even the personified Vedas. The kirthana concludes with the Lord, Rangavittala, showing mercy and grace to the devoted women who surrender everything to him.
Meaning Verse-by-Verse
Pallavi & Anupallavi
Ranga kolalanuduta banda Yashodeya kanda ||
Kolala dhvanige virahavu nariyarige kalakalavagalu kalakalisuta ||
Meaning: Here comes Ranga, the darling son of Yashoda, playing his flute. As the melody reaches the ears of the women, a deep pang of separation and longing grips them, making their hearts flutter with an intense desire to be with him.
Charana 1
Shrungara kolala gayana made... Vedangalerage kamangalaluge... Narasinganudida jagangala mohisi ||
Meaning: As Krishna plays his flute with romantic elegance (Shrungara), the Gopis' minds become like bees hovering around his lotus feet. Women who were bathing or decorating themselves leave everything mid-way to rush toward him. The music is so powerful that birds (Vihanga), snakes (Bhujanga), peacocks, parrots, and elephants stand mesmerized. Even the ancient Vedas bow to his feet. The notes are so enchanting that they stir the very foundations of desire and bewitch the entire universe.
Charana 2
Bangara battalolage andu ksheerava tandu... Tunga vikramana padangaleragalu... Anganeyarige ||
Meaning: The women bring milk in golden bowls to offer to Ranga, losing themselves in his divine presence. They seek his grace and fall at the feet of the Lord of supreme valor (Tunga Vikrama). Ranga reaches out and holds their hands, comforting them and increasing their spiritual ecstasy. Seeing this beautiful union of the devotee and the Divine, the gods in the heavens shower flowers upon them as the Lord radiates joy to all the women.
Charana 3
Mandira maniniyaru bittu manadali kangettu... Chandadi karpura veelyavanittu... Rangavithala dayadinda nodda purandriyaru ||
Meaning: The women abandon their homes (Mandira) and lose their worldly logic, fixing their minds solely on the one who lifted Mount Mandara. They bring sandalwood, camphor, and betel leaves (Veelya) with great excitement. Seeing Krishna's face is like seeing the moon rise, bringing instant peace to their agitated minds. As they worship him with perfumes and musk, the merciful Lord Rangavittala looks upon these virtuous women (Purandriyaru) with infinite compassion and blesses them.
***
No comments:
Post a Comment