CLICK-> INDEX ದೇವರನಾಮ ಕೇಳಿ ಕಲಿಯಲು ಲಿಂಕ್ LINKS TO LEARN DEVARANAMA
or just scroll down for other devaranama
ಇನ್ನೆಂಥಾ ಚೆಲುವ ಪಾದವೊ |ಪ|
ಎಂಥಾ ಪಾವನ ಪಾದ ಇಂತು ಜಗದಿ ಕೇಳು
ಪಂಥದೊಳಿಹ ಕುರುಪತಿಯನುರುಳಿಸಿದಾ |ಅ.ಪ|
ಹಲವು ಕಾಲಗಳಿಂದ ಮಾರ್ಗದಿ
ಶಿಲೆ ಶಾಪ ಪಡೆದಿರಲು|
ಒಲಿದು ರಜದಿ ಪಾವನಗೈದು ಕರುಣದಿ
ಶಿಲೆಯ ಬಾಲೆಯ ಮಾಡಿ ಸಲಹಿದ ಹರಿಯ||
ಬಲಿಯ ದಾನವ ಬೇಡಿ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯವ
ನಳೆದು ಏಕೆಂಘ್ರಿಯಲಿ|
ಬೆಳೆದು ಭೇಧಿಸಲಾಗ ನಳಿನಜಾಂಡವು ಸೋಕೆ
ಚೆಲುವ ಗಂಗೆಯ ಪೆತ್ತ ಜಲಜಾಸನಾರ್ಚಿತ||
ಚೆಂಡು ತರುವ ನೆವದಿ ಕಾಳಿಂಗನು-
ದ್ದಡ ಮಡುವ ಧುಮುಕಿ|
ಚಂಡ ಕಾಳಿಂಗನ ಮಂಡೆಯೊಳಗೆ ಪಾದ-
ಪುಂಡರೀಕವನಿಟ್ಟು ತಾಂಡವವಾಡಿದ||
ಸಂತತ ಸೌಖ್ಯವೆಂಬ ಕಾವೇರಿಯ
ಅಂತರಂಗದಿ ನೆಲೆಸಿ|
ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅನಂತನ ಮೇಲೆ ನಿ-
ಶ್ಚಿಂತೆಯೊಳ್ ಲಕುಮಿ ಭೂಕಾಂತೆರು ಸೇವಿಪ||
ಒಲಿದು ಗಯಾಸುರನ ಶಿರದೊಳಿಟ್ಟು
ಹಲವು ಭಕ್ತರ ಪೊರೆದ|
ನೆಲೆಸಿ ಉಡುಪಿಲಿ ಎನ್ನ ಹೃದಯ ಕಮಲದಲ್ಲಿ
ತೊಲಗದೆ ಇರುತಿಪ್ಪ ಸುಲಭ ಹಯವದನನ||
***
Pallavi
Enthā pāvana pādavo raṅgayya |
innenthā celuva pādavo ||
Anupallavi
Enthā pāvana pāda intu jagadi kēḷu |
panthadoḷiha kurupatiyanuruḷisidā ||
Charaṇa 1
Halavu kālagaḷinda mārgadi |
śile śāpa paḍediralu |
olidu rajadi pāvanagaidu karuṇadi |
śileya bāleya māḍi salahida hariya ||
Charaṇa 2
Baliya dānava bēḍi trailōkyava |
naḷedu ēkēṅghriyali |
beḷedu bhēdhisalāga naḷinajāṇḍavu sōke |
celuva gaṅgeya petta jalajāsanārcita ||
Charaṇa 3
Cenḍu taruva nevadi kāḷiṅganu- |
ddaḍa maḍuva dhumuki |
canḍa kāḷiṅgana manḍeyoḷage pāda- |
puṇḍarīkavaniṭṭu tāṇḍavavāḍida ||
Charaṇa 4
Santata saukhyavemba kāvēriya |
antarāṅgadi nelesi |
santōṣadinda anantana mēle ni- |
ścinteyoḷ lakumi bhūkānteru sೇvipa ||
Charaṇa 5
Olidu gayāsurana śiradoḷiṭṭu |
halavu bhaktara poreda |
nelesi uḍupili enna hr̥daya kamaladalli |
tolagade irutippa sulabha hayavadanana ||
***
Pronunciation Guide
ā, ē, ī, ō, ū: Long vowels (hold the sound longer, like "aa" in "father").
ḷ: Retroflex 'l' (curl your tongue back to touch the roof of the mouth, as in uḍupiḷi).
ś: Soft 'sh' (as in śile).
ḍ / ṭ: Hard 'd' and 't' sounds (as in Dog or Table).
r̥: Vocalic 'ri' sound (as in hr̥daya).
ṅ: Nasal sound like the 'ng' in "song" (as in raṅgayya).
***
Vocabulary Notes
Pada-puṇḍarīka: Lotus-like feet.
Naliṇajāṇḍava: The cosmic egg (the universe).
Jalajāsana: One who sits on a lotus (Lord Brahma).
Hayavadana: The horse-headed avatar of Vishnu (and the ankita or signature of Shri Vadiraja Tirtha).
***
ಶ್ರೀ ವಾದಿರಾಜ ತೀರ್ಥರು ರಚಿಸಿರುವ ಈ ಕೃತಿಯು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ (ರಂಗಯ್ಯನ) ಪಾದಗಳ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಪುರಾಣದ ವಿವಿಧ ಪ್ರಸಂಗಗಳ ಮೂಲಕ ಭಗವಂತನ ಪಾದಗಳು ಎಷ್ಟು ಪವಿತ್ರ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯುತ ಎಂಬುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸಾರಾಂಶ (Summary)
ಈ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾದಿರಾಜರು ಹರಿಯ ಪಾದಗಳನ್ನು "ಪಾವನ ಪಾದ" ಮತ್ತು "ಚೆಲುವ ಪಾದ" ಎಂದು ಕೊಂಡಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಕೇವಲ ಪಾದದ ಧೂಳಿನಿಂದ ಅಹಲ್ಯೆಯನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿದ್ದು, ಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯನ್ನು ಅಳೆದು ಗಂಗೆಯನ್ನು ಹರಿಸಿದ್ದು, ಕಾಳಿಂಗ ಮಡುವಿನಲ್ಲಿ ತಾಂಡವವಾಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ಗಯಾಸುರನ ಶಿರದ ಮೇಲೆ ಪಾದವಿಟ್ಟು ಭಕ್ತರನ್ನು ಸಲಹಿದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ, ಹಯವದನ ಎಂಬ ಅಂಕಿತದ ಈ ಪರಮಾತ್ಮನು ಸದಾ ತನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಲಿ ಎಂದು ದಾಸರು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾವಾರ್ಥ (Paragraph-wise Meaning)
ಪಲ್ಲವಿ ಹಾಗೂ ಅನುಪಲ್ಲವಿ:
ಎಂಥಾ ಪಾವನ ಪಾದವೊ ರಂಗಯ್ಯ | ಇನ್ನೆಂಥಾ ಚೆಲುವ ಪಾದವೊ ||
ಎಂಥಾ ಪಾವನ ಪಾದ ಇಂತು ಜಗದಿ ಕೇಳು | ಪಂಥದೊಳಿಹ ಕುರುಪತಿಯನುರುಳಿಸಿದಾ ||
ಅರ್ಥ: ರಂಗಯ್ಯನ ಪಾದಗಳು ಎಷ್ಟು ಪವಿತ್ರ ಮತ್ತು ಎಷ್ಟು ಸುಂದರವಾದುವು! ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಮೆರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕುರುಪತಿಯಾದ ದುರ್ಯೋಧನನನ್ನು ಮಣ್ಣುಮುಕ್ಕಿಸಿ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಈ ಪಾದಗಳ ಮಹಿಮೆ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
ಚರಣ ೧ (ಅಹಲ್ಯಾ ಉದ್ಧಾರ):
ಹಲವು ಕಾಲಗಳಿಂದ ಮಾರ್ಗದಿ | ಶಿಲೆ ಶಾಪ ಪಡೆದಿರಲು |
ಒಲಿದು ರಜದಿ ಪಾವನಗೈದು ಕರುಣದಿ | ಶಿಲೆಯ ಬಾಲೆಯ ಮಾಡಿ ಸಲಹಿದ ಹರಿಯ ||
ಅರ್ಥ: ಶಾಪದ ಕಾರಣದಿಂದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಾಗಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಅಹಲ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಹರಿಯ ಪಾದದ ಧೂಳು (ರಜ) ಬಿದ್ದ ತಕ್ಷಣ, ಅವಳು ಶಾಪಮುಕ್ತಳಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಸ್ತ್ರೀ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದಳು. ತನ್ನ ಪಾದದ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಶಿಲೆಯನ್ನು ಬಾಲೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕರುಣಾಮಯಿ ಹರಿಯ ಪಾದಗಳಿವು.
ಚರಣ ೨ (ವಾಮನಾವತಾರ ಹಾಗೂ ಗಂಗೆಯ ಜನನ):
ಬಲಿಯ ದಾನವ ಬೇಡಿ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯವ | ನಳೆದು ಏಕೆಂಘ್ರಿಯಲಿ |
ಬೆಳೆದು ಭೇಧಿಸಲಾಗ ನಳಿನಜಾಂಡವು ಸೋಕೆ | ಚೆಲುವ ಗಂಗೆಯ ಪೆತ್ತ ಜಲಜಾಸನಾರ್ಚಿತ ||
ಅರ್ಥ: ವಾಮನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಂದು ಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ಪಡೆದು, ಆಕಾಶದತ್ತ ಬೆಳೆದ ಪಾದವು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಅಂಡವನ್ನು ಸೀಳಿತು. ಆಗ ಹೊರಬಂದ ಪವಿತ್ರ ಗಂಗೆಯನ್ನು ಸೃಜಿಸಿದ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮದೇವನಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪಾದಗಳಿವು.
ಚರಣ ೩ (ಕಾಳಿಂಗ ಮರ್ಧನ):
ಚೆಂಡು ತರುವ ನೆವದಿ ಕಾಳಿಂಗನು- | ದ್ಡಡ ಮಡುವ ಧುಮುಕಿ |
ಚಂಡ ಕಾಳಿಂಗನ ಮಂಡೆಯೊಳಗೆ ಪಾದ- | ಪುಂಡರೀಕವನಿಟ್ಟು ತಾಂಡವವಾಡಿದ ||
ಅರ್ಥ: ಚೆಂಡನ್ನು ತರುವ ನೆವನದಲ್ಲಿ ಕಾಳಿಂಗ ಸರ್ಪವಿದ್ದ ವಿಷಪೂರಿತ ಮಡುವಿಗೆ ಧುಮುಕಿ, ಆ ರೌದ್ರ ಕಾಳಿಂಗನ ಹೆಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಕಮಲದಂತಹ ಪಾದಗಳನ್ನಿಟ್ಟು ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾಗಿ ತಾಂಡವ ನೃತ್ಯ ಮಾಡಿದ ಪಾದಗಳಿವು.
ಚರಣ ೪ (ಶ್ರೀರಂಗನಾಥನ ವೈಭವ):
ಸಂತತ ಸೌಖ್ಯವೆಂಬ ಕಾವೇರಿಯ | ಅಂತರಂಗದಿ ನೆಲೆಸಿ |
ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅನಂತನ ಮೇಲೆ ನಿ- | ಶ್ಚಿಂತೆಯೊಳ್ ಲಕುಮಿ ಭೂಕಾಂತೆರು ಸೇವಿಪ ||
ಅರ್ಥ: ಸುಖವನ್ನು ನೀಡುವ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ (ಶ್ರೀರಂಗಂ), ಆದಿಶೇಷನ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿರುವ ಈ ಸ್ವಾಮಿಯ ಪಾದಗಳನ್ನು ಶ್ರೀದೇವವಿ (ಲಕ್ಷ್ಮಿ) ಮತ್ತು ಭೂದೇವಿಯರು ಸದಾ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸೇವಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ.
ಚರಣ ೫ (ಗಯಾಸುರ ಪ್ರಸಂಗ ಮತ್ತು ಅಂಕಿತ):
ಒಲಿದು ಗಯಾಸುರನ ಶಿರದೊಳಿಟ್ಟು | ಹಲವು ಭಕ್ತರ ಪೊರೆದ |
ನೆಲೆಸಿ ಉಡುಪಿಲಿ ಎನ್ನ ಹೃದಯ ಕಮಲದಲ್ಲಿ | ತೊಲಗದೆ ಇರುತಿಪ್ಪ ಸುಲಭ ಹಯವದನನ ||
ಅರ್ಥ: ಭಕ್ತರ ಸಂಕಟವನ್ನು ನೀಗಿಸಲು ಗಯಾಸುರನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಪಾದವನ್ನಿಟ್ಟು ಅವನನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿದ ಪಾದಗಳಿವು. ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ, ಸುಲಭವಾಗಿ ಒಲಿಯುವ ನನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ "ಹಯವದನ"ನು ಸದಾ ನನ್ನ ಹೃದಯ ಕಮಲದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಲಿ.
ವಾದಿರಾಜರ ಈ ಕೃತಿಯು ಭಗವಂತನ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸುವ ಅದ್ಭುತ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ.
***
This composition by Shri Vadiraja Tirtha is a magnificent tribute to the power and beauty of Lord Krishna's (Rangayya) feet. Through various mythological episodes, the poet illustrates how these divine feet have acted as a source of salvation, justice, and grace.
Summary
In this song, Vadiraja Tirtha praises the "Pure Feet" (Pavana Pada) and "Beautiful Feet" (Cheluva Pada) of the Lord. He recounts how the dust from these feet liberated Ahalya, how they grew to measure the universe and gave birth to the Ganges, how they danced upon the serpent Kalinga, and how they granted peace to Gayasura. The song concludes with a prayer that the Lord of Udupi, his beloved Hayavadana, should forever reside in his heart.
Stanza-wise Meaning
Pallavi & Anupallavi
Enthā pāvana pādavo raṅgayya | innenthā celuva pādavo |
Enthā pāvana pāda intu jagadi kēḷu | panthadoḷiha kurupatiyanuruḷisidā ||
Meaning: How sacred are Your feet, O Rangayya! How incredibly beautiful they are! Listen to the glory of these feet which are famous across the world—the same feet that overthrew the arrogant Duryodhana (Kurupati) to establish righteousness.
Stanza 1 (The Liberation of Ahalya)
Halavu kālagaḷinda mārgadi | śile śāpa paḍediralu |
Olidu rajadi pāvanagaidu karuṇadi | śileya bāleya māḍi salahida hariya ||
Meaning: For ages, Ahalya lay as a stone by the wayside due to a curse. Out of pure compassion, the Lord allowed the dust (Raja) of His feet to touch her. Instantly, the stone was transformed back into a woman, and she was saved by the grace of Hari’s feet.
Stanza 2 (The Birth of the Ganges)
Baliya dānava bēḍi trailōkyava | naḷedu ēkēṅghriyali |
Beḷedu bhēdhisalāga naḷinajāṇḍavu sōke | celuva gaṅgeya petta jalajāsanārcita ||
Meaning: In the form of Vamana, the Lord asked King Bali for three steps of land. With one foot, He grew so large that He pierced the cover of the universe. From that opening flowed the sacred river Ganges. These are the feet worshipped by Brahma (Jalajasana).
Stanza 3 (The Taming of Kalinga)
Cenḍu taruva nevadi kāḷiṅganu- | ddaḍa maḍuva dhumuki |
Canḍa kāḷiṅgana manḍeyoḷage pāda- | puṇḍarīkavaniṭṭu tāṇḍavavāḍida ||
Meaning: On the pretext of retrieving a ball, Krishna dived into the poisonous pool of the serpent Kalinga. He placed His lotus-like feet (Pada-pundarika) upon the many hoods of the fierce serpent and performed a rhythmic cosmic dance (Tandava).
Stanza 4 (The Lord at Srirangam)
Santata saukhyavemba kāvēriya | antarāṅgadi nelesi |
Santōṣadinda anantana mēle ni- | ścinteyoḷ lakumi bhūkānteru sēvipa ||
Meaning: Residing in the heart of the Kaveri river (Srirangam), the Lord rests blissfully upon the serpent Ananta (Adishesha). There, Goddess Lakshmi and Goddess Bhudevi serve His feet with great devotion and joy.
Stanza 5 (Gayasura and the Signature)
Olidu gayāsurana śiradoḷiṭṭu | halavu bhaktara poreda |
Nelesi uḍupili enna hr̥daya kamaladalli | tolagade irutippa sulabha hayavadanana ||
Meaning: These are the feet that were placed upon the head of Gayasura to grant him salvation and protect many devotees. May this Lord, who resides in Udupi and is easily accessible to His devotees, my beloved Hayavadana, stay forever within the lotus of my heart.
***
pallavi
entha pAvana pAdavo krSNayya innentha celuva pAdavo
anupallavi
entha celuva pAda intu jagadi kELu panthadoLidda kurupatiya uruLisida
caraNam 1
baliya dAnava bEDi trailOkyava aLedu EkAngriyali beLedu bhEdisuvAga
naLina jANDava sOki celuva gangeya petta jalajAsanArcita
caraNam 2
halavu kAlagaLindali mArgadi shile shApa paDediralu olidu rajadi
pAvanagaidu karuNadinda abaleya mADi salahida shrIhariya
caraNam 3
ceNDu taruva nevadi kALinganuddaNDa maDuva dhumuki
caNDa kALingana maNDeyoLu pAda puNDarIkavaniTTu tANDavanADida
caraNam 4
santata saukhyavIva kAvEriya antarangadi nelasi santOSadinda
anantana mEle nishcinteyoLu lakumi bhUkAntera sEvipa
caraNam 5
olidu gayAsurana shiradoLu iTTu halavu bhaktara porede nelesi
uDupili enna hrudaya kamaladalli tolagade irutippa sulabha hayavadana
***
No comments:
Post a Comment