vAmana caritra shrI shrIpAdarAjaru
ರಾಗಮಾಲಿಕಾ ರೂಪದ ಈ ಸುಂದರವಾದ ವಾಮನ ಅವತಾರದ ಕೀರ್ತನೆಯನ್ನು ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ:
ರಾಗ: ರಾಗಮಾಲಿಕಾ ತಾಳ: ಆದಿ
೧. ರಾಗ: ಆನಂದಭೈರವಿ
ಅದಿತಿ ದೇವಿಯು ಪಯೋ ವ್ರತವ ಮಾಡುವೆನೆಂದು
ಪತಿ ಆಜ್ಞೆಯ ಬೇಡಿ ಕೊಂಡು
ಪೃಥ್ವಿಯನೆಲ್ಲ ಆಕ್ರಮಿಸುವಂತ ಸ್ವಾಮಿ
ಸುತನಾಗಿ ಅಲ್ಲೆ ಜನಿಸಿದನು
೨. ರಾಗ: ಆರಭಿ
ಕೂಸಿಗೆ ಮಧುವಿಟ್ಟು ಜಾತಕರ್ಮವ ಮಾಡಿ
ಪುಣ್ಯಾಹವಾಚನೆ ಮಾಡಿದರು
ಕೋಟಿ ಗೋದಾನ ಕೊಟ್ಟ ಕಶ್ಯಪ ತಾನು
ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣಗರ್ಪಿತ ವೆನುತಲಿ
೩. ರಾಗ: ಅಮೃತವರ್ಷಿಣಿ
ದಶ ರಾತ್ರಿ ಕಳೆದವು ಅಸುರ ಸಂಹಾರಕೆ
ಶಶಿ ಮುಖಿಯರೆಲ್ಲ ನೆರೆದು
ಯಶವೋ ಚಿನ್ನದ ತೊಟ್ಟಿಲೊಳಗಿಟ್ಟು
ಹೆಸರು ಇಟ್ಟರು ವಾಮನನೆಂದು
೪. ರಾಗ: ವಸಂತ
ಅನ್ನ ಪ್ರಾಶನೆ ಮಾಡಿ ಚೌಲ ಕರ್ಮವ ಮಾಡಿ
ತನ್ನ ಬಂಧುಗಳೆಲ್ಲ ಕರೆಸಿ
ಹನ್ನೆರಡು ವರುಷ ತಪಸು ಪಡೆದ
ಮೋಹನಗೆ ಮುಂಜಿಯ ಕಟ್ಟಿದರು
೫. ರಾಗ: ಕಾಂಬೋಧಿ
ಉಪನಯನವ ವಾಮನಗೆ ಕಶ್ಯಪ ಮಾಡೆ
ಸತಿ ಸರಸ್ವತಿ ಭಾರತಿಯು
ಅತಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಭಿಕ್ಷವನಿಟ್ಟು
ಮುತ್ತಿನಾರತ್ತಿ ತಂದು ಪೋಗಿದರು
೬. ರಾಗ: ಸಾಮ
ದಂಡ ಕಮಂಡಲು ಯಜ್ಞೋಪವೀತವು
ಮೌಂಜಿ ಕೃಷ್ಣಾಜಿನ ಧರಿಸಿ
ಅಂದುಗೆ ಗೆಜ್ಜೆ ಗಳೀರ್ ಗಳೀರೆನುತ
ಬಂದ ವಾಮನನು ರಾಜ ಸಭೆಗೆ
೭. ರಾಗ: ಹಿಂದೋಳ
ನೆರೆದಿದ್ದ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಬೆರಗಾಗಿ ನೋಡಲು
ಪರಮ ಪುರುಷ ನೀತನೆಂದು
ಧರೆಯೊಳಗೆ ಅತಿಚೆಲುವ ಸೌಂದರ್ಯ ಪುರುಷನ
ಮರನೊಮ್ಮೆ ನಿಂದು ನೋಡಿದರು
೮. ರಾಗ: ರೇವತಿ
ವೇದ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಹೊಗಳಿದರು ವಾಮನನ್ನ
ದೇವರಿಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಾನೆಂದು
ಮುತ್ತಿನ ಮಣೆಯ ತಂದಿಟ್ಟನೆ ಬಲಿರಾಯ
ಇತ್ತ ಬನ್ನೀರಿ ಕುಳ್ಳಿರೆಂದು
೯. ರಾಗ: ಕಾಪಿ
ಎತ್ತ ಕಡೆಯಿಂದ ಬಂದಿರಿ ಎನುತಲಿ
ಹಸ್ತವ ನೆತ್ತಿ ಕೈ ಮುಗಿದು
ಬಹಳ ದೂರದಿಂದ ಬಂದೆನೊಬಲಿ ನಿನ್ನ
ಕೀರ್ತಿ ವಾರ್ತೆಯ ಕೇಳಿ
೧೦. ರಾಗ: ಹಂಸಾನಂದಿ
ಏನು ಬೇಡುವಿ ಬಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಧನ
ಧಾನ್ಯಗಳಾದರೆ ಬೇಡು
ನಾನೊಂದು ಬೇಡಲಿಲ್ಲ ಮೂರು ಪಾದ ಭೂಮಿ
ದಾನ ಕೊಟ್ಟರೆ ಸಾಕೆನಗೆ
೧೧. ರಾಗ: ಅಟಾಣ
ಯಾಚಕನಿವನಲ್ಲ ಯದುಕೂಲ ತಿಲಕನು
ಮಾತಿಲಿ ಮನೆಯ ಕೊಂಬುವನು
ಸೂಚನೆ ಮಾಡಿದರು ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರು
ಜೋಗೆಂದು ಬಂದು ಹೇಳಿದರು
೧೨. ರಾಗ: ಹಮೀರ್ಕಲ್ಯಾಣಿ
ಎಷ್ಟು ಹೇಳಿದರು ನಿವ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವನಲ್ಲ
ಸಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬೈದು ಕೋಪಿಸಿದ
ಕೊಟ್ಟನೆ ಯದುಕೂಲ ತಿಲಕಗೆ ದಾನವ
ಕೊಟ್ಟ ವಾಕ್ಯವು ತಪ್ಪದಂಗೆ
೧೩. ರಾಗ: ಸಾರಮತಿ
ಚಿನ್ನದ ಗಿಂಡಿಲಿ ಉದಕವ ತಾರೆಂದು
ತನ್ನ ವಲ್ಲಭೆಗೆ ಹೇಳಿದನು
ಅಂದ ಮಾದ ಕೇಳಿ ತಂದಳೆ ಉದಕವ
ವಿಂದ್ಯಾವಳಿ ಸಭೆಗಾಗಿ
೧೪. ರಾಗ: ಕೇದಾರಗೌಳ
ಇಂದಿರಾರಮಣನ ಒಂದು ಪಾದವ ತೊಳೆದು
ವಂದಿಸಿದನೆ ಬಲಿರಾಯ
ಇನ್ನೊಂದು ಪಾದವ ತೊಳೆಯಲು ಸುರನದಿ
ಸುತ್ತಿ ಹರಿತು ಧರಣಿಯಲ್ಲಿ
೧೫. ರಾಗ: ಕಲ್ಯಾಣಿ
ಒಂದು ಪಾದವನಿಟ್ಟನೆ ತರೆಮೇಲೆ
ಮತ್ತೊಂದು ಪಾದವ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ
ಇನ್ನೊಂದು ಪಾದವ ಇಡಲಿಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳವಿಲ್ಲ
ಇನ್ನೆಲ್ಲಿ ಇಡಲಿ ಹೇಳೆಂದು
೧೬. ರಾಗ: ಶುಭಪಂತುವರಾಳಿ
ನೆತ್ತಿ ಮೇಲಿಟ್ಟನೆ ನಿಜ ಉಳ್ಳ ಪಾದವ
ಒತ್ತಿದ ಪಾತಾಳಕ್ಕಾಗಿ
ಚೆನ್ನಾಗಿ ವರುಣ ಪಾಶವ ಬಿಗಿದು ಕಟ್ಟಲು
ಅನ್ಯಾಯ ವೆಂದರು ಜನರು
೧೭. ರಾಗ: ಕಾನಡಾ
ನಾಭಿ ಕಮಲದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವರ ಪಡೆದ
ನಖದಲ್ಲಿ ಭಾಗೀರತಿಯ ಪಡೆದ
ಕೊರೆ ದಾಡೆಯಲ್ಲಿ ತುಂಗಭದ್ರ ಪಡೆದ
ನಾರಾಯಣಕ್ಕೆ ಇದಿರುಂಟೇ
೧೮. ರಾಗ: ಮಧ್ಯಮಾವತಿ
ಬಲಿಯ ಬಾಗಿಲ ಕಾಯ್ದ ಭಕ್ತವತ್ಸಲ ಸ್ವಾಮಿ
ಶಿಲೆಯ ಉದ್ಧರಿಸಿದ ದೇವ
ಬಲವಂತನಾದ ಶ್ರೀ ರಂಗ ವಿಠಲನ
ಮರೆಯದೆ ನೆನೆ ಕಂಡ್ಯಾ ಮನವೇ
***
Vāmana Caritra
Composer: Śrī Śrīpādarājaru
Rāga: Rāgamālikā | Tāḷa: Ādi
1. Rāga: Ānandabhairavi
aditi dēviyu payō vratava māḍuvenendu
pati āgnēya bēḍi konḍu
pṛthviyanella ākramisuvanta svāmi
sutanāgi alle janisidanu
2. Rāga: Ārabhi
kūsige madhuviṭṭu jātakarmava māḍi
puṇyāhavācane māḍidaru
kōṭi gōdāna koṭṭa kaśyapa tānu
śrī kṛṣṇārpita venutali
3. Rāga: Amṛtavarṣiṇi
daśa rātri kaḷedavu asura samhārake
śaśi mukhiyarella neradu
yaśavō cinnada toṭṭiloḷagiṭṭu
hesaru iṭṭaru vāmananendu
4. Rāga: Vasantā
anna prāśane māḍi cauḷa karmava māḍi
tanna bandugaḷella karesi
hanneraḍu varuṣa tapasu paḍeda
mōhanage munjiya kattidaru
5. Rāga: Kāmbōdi
upanayanava vāmanage kaśyapa māḍe
sati sarasvati bhāratiyu
ati bhaktiyinda bhikṣavanittu
muttināratti tandu paugidaru
6. Rāga: Sāmā
danḍa kamanḍalu yagnōpavītavu
maunji kṛṣṇājina dharisi
anduge gejje gaḷīr gaḷīrenuta
banda vāmananu rāja sabhēge
7. Rāga: Hindōḷa
neradidda sabheyalli beragāgi nōḍalu
parama puruṣa nītanendu
dhareyōḷage aticeluva saundarya puruṣana
marenomme nindu nōḍidaru
8. Rāga: Rēvati
vēda śāstragaḷinda hogaḷidaru vāmananna
dēvarillige bandānendu
muttina maṇeya tandiṭṭane balirāya
itta bannīri kullirendu
9. Rāga: Kāpi
etta kaḍeyinda bandiri enutali
hastava netti kai mugidu
bahaḷa dūradinda bandenō bali ninna
kīruti vārtēya kēḷi
10. Rāga: Hamsānandi
ēnu bēḍuvi baḍa brāhmaṇa, dhana
dhānyagaḷādare bēḍu
nānōndu bēḍalilla mūru pāda bhūmi
dāna koṭṭare sāgenage
11. Rāga: Aṭāṇā
yācakanivanallā yadukula tilakanu
mātili maneya kombuvanu
sūcane māḍidaru śukrācāryaru
jōgendu bandu hēḷidaru
12. Rāga: Hamīrkalyāṇi
eṣṭu hēḷidarū niva biṭṭu hōguvanalla
siṭṭunalli baidu kōpisida
koṭṭane yadukula tilakage dānava
koṭṭa vākyavu tappadānge
13. Rāga: Sāramati
cinnada ginḍili udakava tārendu
tanna vallabhēge hēḷidanu
anda māda kēḷi tandalē udakava
vindyāvaḷi sabhēgāgi
14. Rāga: Kēdāragauḷa
indirāramaṇana ondu pādava toḷadu
vandisidane balirāya
innōndu pādava toḷeyalu suranadi
sutti haritu dharaṇiyalli
15. Rāga: Kalyāṇi
ondu pādavaniṭṭane tare mēle
mattondu pādava ākāśadalli
innōndu pādava iḍalikke sthalavilla
innelli iḍali hēḷendu
16. Rāga: Śubhapantuvarāḷi
netti mēliṭṭane nija uḷḷa pādava
ottida pātāḷakkāgi
cennāgi varuṇa pāśava bigidu kaṭṭalu
anyāya vendaru janaru
17. Rāga: Kānaḍā
nābhi kamaladalli brahma dēvara paḍeda
nakhadalli bhāgīratiya paḍeda
koṟe dāḍeyalli tungabhadra paḍeda
nārāyaṇakke idiruntē
18. Rāga: Madhyamāvati
baliya bāgila kāyda bhaktavatsala svāmi
śileya uddharisida dēva
balavantanāda śrī ranga viṭṭalana
mareyade nene kanḍyā manavē
***
ಶ್ರೀ ಶ್ರೀಪಾದರಾಜರು ವಿರಚಿಸಿದ ಈ 'ವಾಮನ ಚರಿತ್ರೆ' ರಾಗಮಾಲಿಕಾ ಕೀರ್ತನೆಯು ದಶಾವತಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ವಾಮನ ಅವತಾರದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಥೆಯನ್ನು ಮನೋಜ್ಞವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಾರಾಂಶ (Summary)
ಈ ಕೀರ್ತನೆಯು ಅದಿತಿ ದೇವಿಯ ಪಯೋವ್ರತದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ, ವಿಷ್ಣುವು ವಾಮನನಾಗಿ ಅವತರಿಸುವುದು, ಆತನ ಬ್ರಹ್ಮೋಪದೇಶ, ಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಯಜ್ಞಶಾಲೆಗೆ ಆಗಮನ, ಮೂರು ಪಾದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ಪಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮನಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಬಲಿಯನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುವ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಭಕ್ತವತ್ಸಲನಾದ ಶ್ರೀರಂಗ ವಿಠಲನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಕೊಂಡಾಡುತ್ತಾ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹರಿನಾಮ ಸ್ಮರಣೆಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಅರ್ಥ (Meaning Paragraph-wise)
೧. ಅವತಾರದ ಹಿನ್ನೆಲೆ (ರಾಗ: ಆನಂದಭೈರವಿ):
ಅದಿತಿ ದೇವಿಯು ಪುತ್ರಪ್ರಾಪ್ತಿಗಾಗಿ ಪತಿಯಾದ ಕಶ್ಯಪ ಮುನಿಗಳ ಅಪ್ಪಣೆಯಂತೆ 'ಪಯೋವ್ರತ'ವನ್ನು ಮಾಡಿದಳು. ಅದರ ಫಲವಾಗಿ, ಇಡೀ ಪೃಥ್ವಿಯನ್ನೇ ಆಕ್ರಮಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳ ಜಗನ್ನಾಥನು ಅವಳ ಮಗನಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು.
೨. ಜಾತಕರ್ಮ ಮತ್ತು ದಾನ (ರಾಗ: ಆರಭಿ):
ಮಗು ಜನಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಕಶ್ಯಪರು ಜಾತಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಮಗುವಿಗೆ ಜೇನುತುಪ್ಪವಿಟ್ಟು ಸತ್ಕರಿಸಿದರು. ಪುಣ್ಯಾಹವಾಚನ ಮಾಡಿ, ಕೋಟಿ ಗೋದಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಈ ಎಲ್ಲವೂ 'ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಾರ್ಪಿತ' ಎಂದು ಅರ್ಪಿಸಿದರು.
೩. ನಾಮಕರಣ (ರಾಗ: ಅಮೃತವರ್ಷಿಣಿ):
ಹತ್ತು ದಿನಗಳು ಕಳೆದ ನಂತರ, ಅಸುರ ಸಂಹಾರಕನಾದ ಆ ಬಾಲಕನಿಗೆ ಮುತ್ತೈದೆಯರೆಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಚಿನ್ನದ ತೊಟ್ಟಿಲಿನಲ್ಲಿ ಮಲಗಿಸಿ ತೂಗುತ್ತಾ 'ವಾಮನ' ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು.
೪. ಉಪನಯನ ಸಿದ್ಧತೆ (ರಾಗ: ವಸಂತ):
ವಾಮನನಿಗೆ ಅನ್ನಪ್ರಾಶನ ಮತ್ತು ಚೌಲಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿ, ಬಂಧು-ಬಳಗದವರನ್ನು ಕರೆಯಿಸಿ, ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದ ಬಾಲಕನಿಗೆ ಮುಂಜಿ (ಉಪನಯನ) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡರು.
೫. ಭಿಕ್ಷಾ ಕಾರ್ಯ (ರಾಗ: ಕಾಂಬೋಧಿ):
ಕಶ್ಯಪರು ಉಪನಯನ ಮಾಡುವಾಗ, ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಸರಸ್ವತಿ ಮತ್ತು ಭಾರತಿ ದೇವಿಯರು ಅತ್ಯಂತ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ವಾಮನನಿಗೆ ಭಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಮುತ್ತಿನ ಆರತಿಯನ್ನು ಬೆಳಗಿ ಹರಸಿದರು.
೬. ಬಲಿಯ ಸಭೆಗೆ ಆಗಮನ (ರಾಗ: ಸಾಮ):
ದಂಡ, ಕಮಂಡಲ, ಯಜ್ಞೋಪವೀತ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣಾಜಿನವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ವಾಮನನು, ಕಾಲುಗೆಜ್ಜೆಗಳು 'ಗಳೀರ್' ಎಂದು ಶಬ್ದ ಮಾಡುತ್ತಿರಲು ಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ರಾಜಸಭೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
೭-೮. ಸಭೆಯ ವಿಸ್ಮಯ (ರಾಗ: ಹಿಂದೋಳ ಮತ್ತು ರೇವತಿ):
ಸಭೆಯಲ್ಲಿದ್ದವರೆಲ್ಲರೂ ಆ ಸೌಂದರ್ಯ ಪುರುಷನನ್ನು ನೋಡಿ ಬೆರಗಾದರು. ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಪರಮಪುರುಷನೇ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾನೆಂದು ವೇದ-ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಸ್ತುತಿಸಿದರು. ಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ಆತನನ್ನು ಮನ್ನಿಸಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಮಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿದನು.
೯-೧೦. ವಾಮನನ ಬೇಡಿಕೆ (ರಾಗ: ಕಾಪಿ ಮತ್ತು ಹಂಸಾನಂದಿ):
"ಬಹಳ ದೂರದಿಂದ ನಿನ್ನ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದ ವಾಮನನಿಗೆ, ಬಲಿಯು "ಧನ-ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಬೇಡು" ಎಂದನು. ಆದರೆ ವಾಮನನು "ನನಗೆ ಬೇರೇನೂ ಬೇಡ, ಕೇವಲ ಮೂರು ಪಾದ ಭೂಮಿ ಕೊಟ್ಟರೆ ಸಾಕು" ಎಂದು ಕೇಳಿದನು.
೧೧-೧೨. ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರ ಎಚ್ಚರಿಕೆ (ರಾಗ: ಅಟಾಣ ಮತ್ತು ಹಮೀರ್ಕಲ್ಯಾಣಿ):
ಬಂದವನು ಸಾಮಾನ್ಯನಲ್ಲ, ಯದುಕೂಲ ತಿಲಕನಾದ ಹರಿ ಎಂದು ಗುರು ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರು ಎಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಕೊಟ್ಟ ಮಾತಿಗೆ ತಪ್ಪದ ಬಲಿಯು ಗುರುಗಳ ಮಾತನ್ನು ಮೀರಿ ದಾನ ನೀಡಲು ಮುಂದಾದನು.
೧೩-೧೪. ದಾನ ಸಂಕಲ್ಪ (ರಾಗ: ಸಾರಮತಿ ಮತ್ತು ಕೇದಾರಗೌಳ):
ಬಲಿಯು ತನ್ನ ಪತ್ನಿ ವಿಂಧ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಕರೆದು ಚಿನ್ನದ ಗಿಂಡಿಯಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ತರಲು ಹೇಳಿದನು. ಕೃಷ್ಣನ ಪಾದವನ್ನು ತೊಳೆದು ನೀರನ್ನು ಪ್ರೋಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡು ಧನ್ಯನಾದನು.
೧೫-೧೬. ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ ರೂಪ (ರಾಗ: ಕಲ್ಯಾಣಿ ಮತ್ತು ಶುಭಪಂತುವರಾಳಿ):
ಒಂದು ಪಾದವನ್ನು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ, ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿಟ್ಟ ಹರಿ, ಮೂರನೇ ಪಾದಕ್ಕೆ ಜಾಗವೆಲ್ಲಿ ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ ಬಲಿಯು ತನ್ನ ತಲೆಯನ್ನೇ ತೋರಿದನು. ಹರಿಯು ಅವನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಪಾದವಿಟ್ಟು ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ಒತ್ತಿದನು.
೧೭. ಹರಿಯ ಮಹಿಮೆ (ರಾಗ: ಕಾನಡಾ):
ತನ್ನ ನಾಭಿ ಕಮಲದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು, ನಖದಿಂದ ಗಂಗೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ದಾಡೆಯಿಂದ ತುಂಗಭದ್ರೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಆ ನಾರಾಯಣನಿಗೆ ಸಮಾನರು ಯಾರಿದ್ದಾರೆ?
೧೮. ಮಂಗಳ (ರಾಗ: ಮಧ್ಯಮಾವತಿ):
ಬಲಿಯ ಬಾಗಿಲನ್ನು ಕಾಯುವ ಭಕ್ತವತ್ಸಲನಾದ, ಅಹಲ್ಯೆಯಂತಹ ಶಿಲೆಯನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿದ ಆ ಬಲವಂತನಾದ ಶ್ರೀರಂಗ ವಿಠಲನನ್ನು ಹೇ ಮನಸ್ಸೇ, ಎಂದಿಗೂ ಮರೆಯದೆ ಸ್ಮರಿಸು.
***
This beautiful 'Vāmana Caritra' composed by Śrī Śrīpādarājaru is a traditional Rāgamālikā (garland of melodies). It masterfully narrates the life and glory of the Vāmana Avatāra, the fifth incarnation of Lord Viṣṇu.
Summary
The composition traces the divine journey starting from Goddess Aditi’s sacred vow (Payovrata) to the birth of the Lord as a young Brahmin boy. It details his childhood rituals, his entry into King Bali’s sacrificial hall, and his transformation into the giant Trivikrama. The song concludes by celebrating the Lord’s grace toward his devotee Bali and urging the mind to always remember Śrī Ranga Viṭṭhala.
Paragraph-wise Meaning
1. The Divine Birth (Rāga: Ānandabhairavi)
Seeking a son, Goddess Aditi performed the Payovrata (a milk-based vow) with the permission of her husband, Sage Kaśyapa. As a result, the Supreme Lord, who pervades the entire universe, was born as her son.
2. Childhood Sacraments (Rāga: Ārabhi)
Upon the child's birth, Sage Kaśyapa performed the Jātakarma (birth rituals), feeding the infant honey. After performing the Puṇyāhavācana (purification ceremony), he donated millions of cows, dedicating all the merit to Lord Śrī Kṛṣṇa.
3. The Naming Ceremony (Rāga: Amṛtavarṣiṇi)
After ten nights had passed, women with faces as beautiful as the moon gathered. They placed the destroyer of demons in a golden cradle and named him 'Vāmana'.
4. Preparation for Brahmacharya (Rāga: Vasantā)
Following the ceremonies of Annaprāśana (first feeding) and Caula (tonsure), all relatives were invited. The charming boy, who had performed penance for twelve years, was prepared for his thread ceremony (Munji).
5. The Sacred Thread Ceremony (Rāga: Kāmbōdi)
During the Upanayana, Goddesses Saraswati and Bhārati themselves offered alms (Bhikṣā) with great devotion. They performed the auspicious Ārati with pearls and rejoiced in the divine event.
6. Entry into the Royal Court (Rāga: Sāmā)
Carrying a staff (Danḍa), a water pot (Kamanḍalu), and wearing the sacred thread and deerskin, the young Vāmana arrived at King Bali’s court. The tiny bells on his anklets made a rhythmic 'ghaleer' sound as he walked.
7-8. The Court's Amazement (Rāga: Hindōḷa & Rēvati)
The entire assembly was stunned by his unparalleled beauty. Recognizing him as the Supreme Being, they praised him through the Vedas and Shastras. King Bali welcomed him with great respect and offered him a seat of pearls.
9-10. The Request (Rāga: Kāpi & Hamsānandi)
When Bali asked where he came from and what he desired, Vāmana replied that he had traveled from afar, drawn by Bali’s great fame. Bali offered him gold and land, but Vāmana simply asked for three paces of land measured by his own feet.
11-12. Śukrācārya’s Warning (Rāga: Aṭāṇā & Hamīrkalyāṇi)
The Guru, Śukrācārya, sensed the danger and warned Bali that this was no ordinary beggar but the Lord himself. Despite the warning and the threat of a curse, Bali remained firm in his word to donate the land.
13-14. The Solemn Vow (Rāga: Sāramati & Kēdāragauḷa)
Bali asked his queen, Vindhyāvali, to bring water in a golden pitcher. In front of the assembly, he washed the lotus feet of the Lord (who reclines on the serpent) and felt spiritually fulfilled.
15-16. The Trivikrama Manifestation (Rāga: Kalyāṇi & Śubhapantuvarāಳಿ)
With one step, the Lord covered the earth; with the second, he covered the heavens. When there was no space for the third step, Bali offered his own head. The Lord placed his foot on Bali’s head and pushed him down to the netherworld (Pātāḷa).
17. The Glory of Nārāyaṇa (Rāga: Kānaḍā)
This is the Lord who birthed Brahmā from his navel, released the Ganges from his toenail, and the Tungabhadrā from his tusk. Truly, there is no one equal to Nārāyaṇa.
18. Conclusion (Rāga: Madhyamāvati)
He is the protector of his devotees (Bhaktavatsala) who even guarded Bali's doorstep and liberated Ahalya from her stone form. O Mind, never forget to meditate upon this powerful Śrī Ranga Viṭṭhala.
***
vAmana caritra
shrI shrIpAdarAjaru
(rendered by: shrI Ananda rAo, shrIrangam)
rAga: rAgamAlikA
tALa: Adi
1. rAga: Anandabhairavi
aditi dEviyu payO vratava mADuvenendu
pati AgnEya bEDi konDu
prtviyanella Akramisuvanta svAmi
sutanAgi alle janisidanu
2. rAga: Arabhi
kUsige madhuviTTu jAtakarmava mADi
punyAhavAcane mADidaru
kOTi gOdAna koTTa kashyapa tAnu
shrI krshNagarpita venutali
3. rAga: amRtavarshiNi
dasha rAtri kaLedavu asura samHArake
shashi mukhiyarella neradu
yashavO cinnada toTTiloLagiTTu
hesaru iTTaru vAmananendu
4. rAga: vasantA
anna prAshane mADi cauLa karmava mADi
tanna bandugaLella karesi
hanneraDu varusha tapasu paDeda
mOhanage munjiya kattidaru
5. rAga: kAmbOdi
upanayanava vAmanage kashyapa mADe
sati sarasvati bhAratiyu
ati bhaktiyinda bhikShavanittu
muttinAratti tandu paugidaru
6. rAga: sAmA
danDa kamanDalu yagNOpavItavu
maunji krshNAnjina dharisi
anduge gejje gaLIr gaLIrenuta
banda vAmananu rAja sabhege
7. rAga: hindOLa
neradidda sabheyalli beragAgi nODalu
parama purusha nItanendu
dhareyOLage aticeluva saundarya purushana
marenomme nindu nODidaru
8. rAga: rEvati
vEda shAstragaLinda hogaLidaru vAmananna
dEvarillige bandAnendu
muttina maNeya tandittane balirAya
itta bannIri kullirendu
9. rAga: kApi
etta kaDeyinda bandiri enutali
hastava netti kai mugidu
bahaLa dUradinda bandenobali ninna
kIruti vArteya kELi
10. rAga: hamsAnandi
Enu bEDuvi baDa brAHmaNa, dhana
dhAnyagaLAdare bEDu
nAnondu bEDalilla mUru pAda bhUmi
dAna koTTare sAgenage
11. rAga: aTANA
yAcakanivanallA yadukula tilakanu
mAtili maneya kombuvanu
sUcane mADidaru shukrAcAryaru
jOgendu bandu hElidaru
12. rAga: hamIrkalyANi
eshTu hELidaru niva biTtu hOguvanalla
siTTunalli baidu kOpisida
koTTane yadukula tilakage dAnava
koTTa vAkyavu tappadAnge
13. rAga: sAramati
cinnada ginDili udakava tArendu
tanna vallabhege hELidanu
anda mAda kELi tandaLe udakava
vindyAvaLi sabhegAgi
14. rAga: kEdAragauLa
indirAramaNana ondu pAdava toLadu
vandisidane balirAya
innondu pAdava toLeyalu suranadi
sutti haritu dharaNiyalli
15. rAga: kalyANi
ondu pAdavaniTTane taremEle
mattondu pAdava AkAshadalli
innondu pAdava idalikke sthalavilla
innelli iDali hELendu
16. rAga: shubhapantuvarALi
netti mEliTTane nija uLLa pAdava
ottida pAtALakkAgi
cennAgi varuNa pAshava bigidu kaTTalu
anyAya vendaru janaru
17. rAga: kAnaDA
nAbhi kamaladalli braHma dEvara paDeda
nakadalli bhAgIratiya paDeda
koRe dADeyalli tungabhadra paDeda
nArAyaNakke idiruntE
18. rAga: madhyamAvati
baliya bAgila kAida bhaktavatsala svAmi
shileya uddharisida dEva
balavantanAda shrI ranga viTTalana
mareyade nene kanDyA manave
***
harE shrInivAsa!
pUjya shrI shrIpAdarAja viracita vamana caritra
hari vAyu gurugaLa anugrahadinda
hadinenTu nuDigaLannu hadinenTu rAgadalli Adi tALadalli racaneyAgide
adara abhyAsa mADi nODONa
-by Ananda Rao
harE shrInivAsa!
***
Aditaadeviyu payovrutava maadidalaake | patiya aagneya kelikondu ||
Pruthviyanellaa kramisuva swaami taa sutanaagi alle janisida || 1 ||
Jaata karmava maadi madhuvittu mudadinda |punyavaachana maadikonda ||
Koti godaana kottu kashyapa taanu |shree krushnagarpitavenda || 2 ||
Dasharaatri kaleyalu asura samhaaraga | shashimukhiyarella neredu |
Yashavo chinnada tottilolittu tooguta | hesaru ittaru vaamanananta || 3 ||
Annapraashana maadi choulakarmava maadi | tanna bandhugalanella karesi |
Hanneradu varsha tapaviddu padedaa | mohannaga munji kattidaru || 4 ||
Upanayanavanu vaamanaga kashyapa maade | sati saraswati bhaaratiyaru |
Atibhaktiyinda ungurava bhikshavanittaru | muttinaarati ettidar harushadali || 5 ||
Danda kamandala yagnopapeetavu | munche krushnaajina dharisi |
Andige kirugejje sarapaliyu ghillu ghillenutali | banda vaamana bali raajana sabheyalli||6||
Koti soorya chandra kaanti shobhisuvanthaa | notadi muddina mukhavu |
Notadi karunaa rasasoosi holevanthaa | prakhyaata bandaa raajasabhege || 7 ||
Taala maddale bheri damarembo | naatyavaadidaru oorvashi, rambhe |
Chaturmukha brahma stotrava maadi barutire | parama purushanu eetanendu || 8 ||
Dhareyolaguttama sundara purushana | beragaagi nintu nodidare |
Muttina maniya tandittanu baliraaya | itta banniri kullirendaa || 9 ||
Ettakadeyinda bandiri Enu kaarana | kai etti hastava mugidaa |
Bahala dooradinda bandenu baliraaya | ninna mooruti keeruti keli || 10 ||
Mooru paadada bhoomi daanava kodu endu | bedi kondanu brahmachaari |
Enu beduveyo bada braahmanane | kanakava bedu naa daana koduve || 11 ||
Enoo bedaa enage mooru paada bhoomi | kodu saakenutaa idda |
Yaachaka ivanallaa yadukula tilakanu | maatinali manava kombuvanu || 11 ||
Soochane maadidaru shukraacaaryaru | balu joke endu helidaru |
Eshtu helidaroo iva bittu hoguvanallaa | sittili shaapava koduvaa || 12 ||
Kottenu yadukula tilakage daanava | kotta maatige tappadhange |
Muttina gindili udakava taarendu | tanna vallabhege helidaanu || 13 ||
Anda maatanu keli tandalu udakavaa | vindyaavali sabheyalli |
Pannanga shayanana paadapadmava toledu | dhanyaraadevu endenalu || 14 ||
Uttama purushana paada padma toleyalu|suranadi sutti hariyitu naalku brahmaanda |
Innondu paadava idalikke sthalavillaa | innelli idali helendaa || 15 ||
Nettiya melittu nijavulla paadava | vattida paataaladalli
Chenniga hariya paadava kandu | anyaayavembaru janaru ||16 ||
Naabhi kamaladinda brahmadevara padedaa | paadadinda bhaageerathi padedaa |
Koredaadeyinda tungabhadreya padeda | naaraayanage edurillaa || 17 ||
Taa kramisida mooru sutala lokavannu | trivikrama roopaagi nintaa |
Ashtaishwarya soubhaagya sampattu embo | pattanavannu nirmisidaa || 18 ||
Patta shaasana ghatana maadidaa baliraayaga | kottaanu sutala lokavanu |
Baliyanuddharisida rangaviththalana anudina nenekandyaa manave || 19 ||
***
No comments:
Post a Comment