Chaitra Suresh Rao
CLICK-> INDEX ದೇವರನಾಮ ಕೇಳಿ ಕಲಿಯಲು ಲಿಂಕ್ LINKS TO LEARN DEVARANAMA
or just scroll down for other devaranama
ಶೇಷಗಿರಿದೊರೆ, ನಮ್ಮ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಕಂಡೆ |
ಕಂಡೆ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ॥ಪ॥
ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಕಂಡೆ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಜ್ಞಾನಗುರು
ಮಧ್ವ ಮುನಿ ಮಾನುಷ ಹಂಸನ ಕಂಡೆ || ಅ. ಪ ||
ಗರುಡ ಶೇಷ ಗಿರಿಜಾ ರಮಣ ಸುರರೆಲ್ಲ,
ನಿರುತ ಸೇವಿಸುವ ಪಾದ
ಸರಸಿಜ ಯುಗಳವ ಕಂಡೆ ||೧||
ಮಾನಿನಿ ರಮಾದೇವಿ ವರ್ಣಿಸುತಲಿ,
ದಾನವಾಂತಕನ ಪಾದಜಾನು ಜಂಘೆಗಳನು ಕಂಡೆ||೨||
ಪರಮಾತ್ಮನ್ನ ಗುಣಗಳನ್ನುವರ್ಣಿಸುತಲೀ,
ಸಿರಿದೇವಿ ಇರುವ ವಕ್ಷ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡೆ||೩||
ವಾಸವಾಗರ್ಜುನನ ರಥದ ಮುಂದೆ ನಿಲ್ಲುವನ,
ಏಸು ಮಮತೆಯಿಂದ ಕುಣಿವ
ಹರಿಯ ಹಸ್ತಂಗಳ ಕಂಡೆ || ೪ ||
ಮಂದಗಮನ ಗೋಪಿ ಕಂದ ಬಾರೆಂದೆನ್ನಲು
ಮಂದಹಾಸದಿಂದ ನಗುವ ಸುಂದರ ವದನನ್ನ್ನ ಕಂಡೆ ||೫||
ಕುಕ್ಷಿಯೊಳಗೀರೇಳು ಜಗವ ರಕ್ಷಿಸುವನ,
ಪಕ್ಷಿಯ ಮೇಲೇರಿ ಬರುವ ಲಕ್ಷ್ಮೀರಮಣನ್ನಾ ಕಂಡೆ ||೬||
ಮಂಡೂಕಾರಿ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿಪ್ಪವನ,
ಪುಂಡರಿಕಾಕ್ಷ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟವಿಠಲನ ಕಂಡೆ ||೭||
***
Pallavi
Śēṣagiridore, namma śrīnivāsana kaṇḍe |
Kaṇḍe śrīnivāsana ||
Anupallavi
Śrīnivāsana kaṇḍe śrīnivāsana jñānaguru
Madhva muni mānuṣa haṃsana kaṇḍe ||
Stanza 1
Garuḍa śēṣa girijā ramaṇa surarella |
Niruta sēvisuva pāda
Sarasija yugaḷava kaṇḍe || 1 ||
Stanza 2
Mānini ramādēvi varṇisutali |
Dānavāntakana pādajānu jaṅghegaḷanu kaṇḍe || 2 ||
Stanza 3
Paramātmanna guṇagaḷanu varṇisutalī |
Siridēvi iruva vakṣa sthaḷavannu kaṇṇāre kaṇḍe || 3 ||
Stanza 4
Vāsavāgarjunana rathada munde nilluvana |
Ēsu mamateyinda kuṇiva
Hariya hastaṅgaḷa kaṇḍe || 4 ||
Stanza 5
Mandagamana gōpi kanda bārendennalu |
Mandahāsadinda naguva sundara vadanan-na kaṇḍe || 5 ||
Stanza 6
Kukṣiyoḷagīrēḷu jagava rakṣisuvana |
Pakṣiya mēlēri baruva lakṣmīramaṇan-nā kaṇḍe || 6 ||
Stanza 7
Maṇḍūkāri parvathadalli neleyāgippavana |
Puṇḍarikākṣa śrī veṅkaṭaviṭhalana kaṇḍe || 7 ||
Key Pronunciation & Vocabulary Notes
Pādajānu Jaṅghe: Pā-da-jā-nu Jan-ghe. Refers to the feet, knees (Janu), and calves (Janghe).
Vaksha Sthala: Vak-sha Stha-la. The chest, specifically where the mole Srivatsa and Goddess Lakshmi reside.
Kukṣi: Kuk-shi. The abdomen or stomach; refers to the Lord containing the universe.
Maṇḍūkāri Parvatha: Man-ḍoo-kā-ri Par-va-tha. An ancient, less common name for the Tirumala hills used by scholars like Honnali Dasa.
Vēṅkaṭaviṭhala: Vēn-ka-ta-vi-ṭha-la. The unique signature of the poet, combining the names of Lord Venkateswara and Lord Vitthala.
***
Archival Insight
Honnali Venkata Dasa lived a long life of 95 years, bridging the gap between the late 18th and mid-19th centuries. His compositions are valued for their Prasada Guna (clarity and elegance). By including the reference to Madhvacharya in the Anupallavi, he firmly roots this personal vision in the philosophical lineage (Parampara) he followed.
***
ಈ ಕೀರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊನ್ನಾಳಿ ವೆಂಕಟದಾಸರು (೧೭೭೦-೧೮೬೫) ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ತಮ್ಮ 'ವೆಂಕಟವಿಠಲ' ಅಂಕಿತದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ದಿವ್ಯ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಆತನ ಪಾದಾದಿಕೇಶ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ಸಾರಾಂಶ (Summary)
ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ದಾಸರು ಶೇಷಾದ್ರಿವಾಸನಾದ ಶ್ರೀನಿವಾಸನನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡ ಸಾರ್ಥಕತೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹರಿಯ ಪಾದಕಮಲಗಳು, ವಕ್ಷಸ್ಥಳ, ಹಸ್ತಗಳು ಮತ್ತು ಸುಂದರ ಮುಖಾರವಿಂದವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾ, ಈತನೇ ಅರ್ಜುನನ ಸಾರಥಿಯಾಗಿ ನಿಂತವನು, ಗೋಪಿಕಾ ಪ್ರಿಯನು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನೇ ಉದರದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿಕೊಂಡವನು ಎಂದು ಸ್ತುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣರಾದ ಮಧ್ವಮುನಿಗಳ ಪರಂಪರೆಯ ಜ್ಞಾನದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಈ ದರ್ಶನ ಲಭಿಸಿದೆ ಎಂದು ದಾಸರು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾವಾರ್ಥ (Kannada Meaning)
ಪಲ್ಲವಿ - ಅನುಪಲ್ಲವಿ:
ಶೇಷಗಿರಿದೊರೆ, ನಮ್ಮ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಕಂಡೆ | ಕಂಡೆ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ||
ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಕಂಡೆ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಜ್ಞಾನಗುರು ಮಧ್ವ ಮುನಿ ಮಾನುಷ ಹಂಸನ ಕಂಡೆ ||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಶೇಷಾದ್ರಿ ಪರ್ವತದ ಒಡೆಯನಾದ ನಮ್ಮ ಶ್ರೀನಿವಾಸನನ್ನು ನಾನು ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡೆನು. ಜ್ಞಾನಗುರುಗಳಾದ ಮಧ್ವಮುನಿಗಳು ತೋರಿದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ, ಮಾನವ ರೂಪದ ಹಂಸಗಳಂತಿರುವ ಮಹಾತ್ಮರ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಪರಮಾತ್ಮನ ದರ್ಶನವಾಯಿತು.
ಪದ್ಯ ೧:
ಗರುಡ ಶೇಷ ಗಿರಿಜಾ ರಮಣ ಸುರರೆಲ್ಲ | ನಿರುತ ಸೇವಿಸುವ ಪಾದ ಸರಸಿಜ ಯುಗಳವ ಕಂಡೆ ||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಗರುಡ, ಶೇಷಾದಿ ದೇವತೆಗಳು ಹಾಗೂ ಗಿರಿಜಾ ರಮಣನಾದ ಶಿವನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪೂಜಿಸುವ ಆ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಎರಡು ಪಾದಕಮಲಗಳನ್ನು ನಾನು ಕಂಡೆನು.
ಪದ್ಯ ೨:
ಮಾನಿನಿ ರಮಾದೇವಿ ವರ್ಣಿಸುತಲಿ | ದಾನವಾಂತಕನ ಪಾದಜಾನು ಜಂಘೆಗಳನು ಕಂಡೆ ||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯು ಯಾವುದನ್ನು ಸದಾ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾ ಸೇವಿಸುತ್ತಾಳೋ, ಅಂತಹ ದಾನವ ಸಂಹಾರಿಯ ಪಾದಗಳು, ಮೊಣಕಾಲು ಮತ್ತು ಪಾದದ ಹಿಂಭಾಗದ (ಜಂಘೆ) ಸುಂದರ ಅವಯವಗಳನ್ನು ಕಂಡೆನು.
ಪದ್ಯ ೩:
ಪರಮಾತ್ಮನ್ನ ಗುಣಗಳನ್ನುವರ್ಣಿಸುತಲೀ | ಸಿರಿದೇವಿ ಇರುವ ವಕ್ಷ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡೆ ||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಅನಂತ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆ ಪರಮಾತ್ಮನ ಎದೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ (ವಕ್ಷಸ್ಥಳ) ಸದಾ ನೆಲೆಯಾಗಿರುವ ಶ್ರೀಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಸನ್ನಿಧಿಯನ್ನು ನಾನು ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡು ಪುನೀತನಾದೆನು.
ಪದ್ಯ ೪:
ವಾಸವಾಗರ್ಜುನನ ರಥದ ಮುಂದೆ ನಿಲ್ಲುವನ | ಏಸು ಮಮತೆಯಿಂದ ಕುಣಿವ ಹರಿಯ ಹಸ್ತಂಗಳ ಕಂಡೆ ||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಮಹಾಭಾರತದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನ ರಥದ ಮುಂದೆ ಸಾರಥಿಯಾಗಿ ನಿಂತವನೂ, ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಲೀಲೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ ಕುಣಿಯುವ ಆ ಹರಿಯ ಅಭಯ ಹಸ್ತಗಳನ್ನು ಕಂಡೆನು.
ಪದ್ಯ ೫:
ಮಂದಗಮನ ಗೋಪಿ ಕಂದ ಬಾರೆಂದೆನ್ನಲು | ಮಂದಹಾಸದಿಂದ ನಗುವ ಸುಂದರ ವದನನ್ನ್ನ ಕಂಡೆ ||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಗೋಪಿಕೆಯರು "ಕಂದಾ ಇಲ್ಲಿ ಬಾ" ಎಂದು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಕರೆದಾಗ, ಮುಗುಳ್ನಗುತ್ತಾ ಬರುವ ಆ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಸುಂದರವಾದ ಮುಖವನ್ನು (ವದನ) ಕಂಡೆನು.
ಪದ್ಯ ೬:
ಕುಕ್ಷಿಯೊಳಗೀರೇಳು ಜಗವ ರಕ್ಷಿಸುವನ | ಪಕ್ಷಿಯ ಮೇಲೇರಿ ಬರುವ ಲಕ್ಷ್ಮೀರಮಣನ್ನಾ ಕಂಡೆ ||
ಭಾವಾರ್ಥ: ತನ್ನ ಉದರದಲ್ಲಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿಕೊಂಡು ರಕ್ಷಿಸುವವನೂ, ಗರುಡ ಪಕ್ಷಿಯನ್ನೇರಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬರುವ ಲಕ್ಷ್ಮೀಕಾಂತನನ್ನು ಕಂಡೆನು.
ಪದ್ಯ ೭:
ಮಂಡೂಕಾರಿ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿಪ್ಪವನ | ಪುಂಡರಿಕಾಕ್ಷ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟವಿಠಲನ ಕಂಡೆ ||
ಭಾವಾರ್ಥ: ತಿರುಪತಿಯ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ (ಮಂಡೂಕಾರಿ ಪರ್ವತ/ವೆಂಕಟಾದ್ರಿ) ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರುವ, ಕಮಲದಂತಹ ಕಣ್ಣುಳ್ಳ ಪುಂಡರಿಕಾಕ್ಷನಾದ ನನ್ನ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವ 'ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟವಿಠಲ'ನನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡೆನು.
ಹೊನ್ನಾಳಿ ದಾಸರ ಈ ಕೃತಿಯು ಅತ್ಯಂತ ಸರಳ ಹಾಗೂ ಸುಂದರ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.
***
This kirtana is a beautiful devotional piece by Honnali Venkata Dasa (1770–1865). Writing under the ankita Venkata Vitthala, he describes a profound vision of Lord Srinivasa. The song is unique for its blend of the Lord's majesty as the protector of the universe and His charming accessibility as a child in Gokula.
Summary
The poet expresses the sheer ecstasy of beholding Lord Srinivasa of the Shesha Hills. He credits this spiritual vision to the grace of the "Jnana Guru" Madhvacharya. The poem follows a "Padadikēsha" style (describing the Lord from feet to head), capturing His lotus feet worshiped by Shiva and Brahma, His chest where Lakshmi resides, and His hands that held the reins of Arjuna’s chariot. It culminates in the realization that the same Lord who carries the fourteen worlds in His stomach is the one standing on the Venkatadri hill.
Stanza-wise Meaning (English)
Chorus (Pallavi & Anupallavi):
Śēṣagiridore, namma śrīnivāsana kaṇḍe | kaṇḍe śrīnivāsana ||
Śrīnivāsana kaṇḍe śrīnivāsana jñānaguru madhva muni mānuṣa haṃsana kaṇḍe ||
Meaning: I have seen the Lord of the Shesha Hills, our very own Srinivasa! I have seen Him through the wisdom of the great Guru Madhvacharya, that swan-like saint among men who shows the path of true knowledge.
Stanza 1:
Garuḍa śēṣa girijā ramaṇa surarella, niruta sēvisuva pāda sarasija yugaḷava kaṇḍe ||
Meaning: I have beheld the pair of lotus feet that are eternally served and worshiped by Garuda, the serpent Shesha, and Lord Shiva (the consort of Girija), along with all the celestial beings.
Stanza 2:
Mānini ramādēvi varṇisutali, dānavāntakana pādajānu jaṅghegaḷanu kaṇḍe ||
Meaning: I have seen the feet, the knees, and the shapely calves of the Slayer of Demons—limbs that are constantly praised and adored by the Goddess of Wealth, Rama Devi.
Stanza 3:
Paramātmanna guṇagaḷanu varṇisutalī, siridēvi iruva vakṣa sthaḷavannu kaṇṇāre kaṇḍe ||
Meaning: As I contemplate the infinite virtues of the Supreme Soul, I have seen with my own eyes His divine chest (Vaksha Sthala), which is the eternal dwelling place of Sri Devi (Lakshmi).
Stanza 4:
Vāsavāgarjunana rathada munde nilluvana, ēsu mamateyinda kuṇiva hariya hastaṅgaḷa kaṇḍe ||
Meaning: I have seen the hands of Hari—the same hands that stood at the front of Arjuna’s chariot as his driver, and the same hands that move so gracefully as He dances with boundless affection.
Stanza 5:
Mandagamana gōpi kanda bārendennalu, mandahāsadinda naguva sundara vadanan-na kaṇḍe ||
Meaning: I have seen His beautiful face, lit with a gentle smile, as He responds to the Gopis who call out to Him, "Come here, my child!"
Stanza 6:
Kukṣiyoḷagīrēḷu jagava rakṣisuvana, pakṣiya mēlēri baruva lakṣmīramaṇan-nā kaṇḍe ||
Meaning: I have seen the Consort of Lakshmi, who carries and protects the fourteen worlds within His abdomen (Kukshi) and who arrives majestically riding upon His bird-vehicle, Garuda.
Stanza 7:
Maṇḍūkāri parvathadalli neleyāgippavana, puṇḍarikākṣa śrī veṅkaṭaviṭhalana kaṇḍe ||
Meaning: I have seen the lotus-eyed Lord, Sri Venkata Vitthala, who has established His permanent abode on the Mandukari (Venkata) mountain.
A Note:
Honnali Venkata Dasa was known for his deep scholarship and his ability to make complex philosophy accessible through song. Including his work alongside Purandara Dasa and Vijaya Dasa provides a wonderful historical timeline for your readers, showing how the Haridasa movement flourished through the 19th century.
***
sheshagiri dore namma sreenivaasana kande sreenivaasana
sreenivaasana kande sreenivaasana
ghnaanaguru madhvamuni maanasa hamsana kande || pa ||
garuda shesha girija ramana suravaraarella
niruta sevisuva paada sarasijaayugala kande ||1||
vaasavaag arjunana rathada munde nilluvana
esu mamateyimda hariya kunisuva hastangala kande ||2||
maanini ramaadevi varnisutali
daanavaamtakanna paada jaanujangegala kande ||3||
mamda gamane gopi kanda baarendettalu
mandahaasadinda naguva lakshumi ramananna kande ||4||
kukshiyolagirelu jagava rakshisuvana
pakshiya hegaleri baruva sundaravadananna kande ||5||
mandukaari parvatadalli neleyaagirpanna
pundarikaakshasiri venkatavithalanna kande ||6||
***
sheshagiri dore namma sreenivaasana kande sreenivaasana
sreenivaasana kande sreenivaasana
ghnaanaguru madhvamuni maanasa hamsana kande || pa ||
garuda shesha girija ramana suravaraarella
niruta sevisuva paada sarasijaayugala kande ||1||
vaasavaag arjunana rathada munde nilluvana
esu mamateyimda hariya kunisuva hastangala kande ||2||
maanini ramaadevi varnisutali
daanavaamtakanna paada jaanujangegala kande ||3||
mamda gamane gopi kanda baarendettalu
mandahaasadinda naguva lakshumi ramananna kande ||4||
kukshiyolagirelu jagava rakshisuvana
pakshiya hegaleri baruva sundaravadananna kande ||5||
mandukaari parvatadalli neleyaagirpanna
pundarikaakshasiri venkatavithalanna kande ||6||
***
No comments:
Post a Comment