ಮಂಗಳಂ ಜಯ ಮಂಗಳಂ ವರ ವೈಕುಂಠದಿ ಬಂದವಗೆ IIಪII
ವರಗಿರಿಯಲಿ ಸಂಚರಿಸುವಗೆ ವರಹ ದೇವನನು
ಸ್ಮರಿಸಿ ಸ್ವಾಮಿ ಪುಷ್ಕರಣಿ ತೀರದಲ್ಲಿರುವವಗೆ II೧ II
ಸರಸದಿ ಬೇಟಿಗೆ ಹೊರಟವಗೆ ಸರಸಿಜಾಕ್ಷಳ ಕಂಡವಗೆ
ಮೂರುಳಾಟದಿ ತಾ ಪರವಶನಾಗುತ ಕೊರವಿ ವೇಷವ ಧರಿಸಿರುವವಗೆII ೨II
ಗಗನರಾಜಪುರಕೊಹೋದವಗೆ ಬಗೆ ಬಗೆ ನುಡಿಗಳ ನುಡಿದವಗೆ
ಆಗವಾಗಿಗೆ ನಿನ್ನ ಮಗಳ ಕೊದುಯೆಂದು ಗಗನ ರಾಜನ ಸತಿಗೆಹೆಲ್ದಾವಗೆ II೩ II
ತನ್ನ ಕಾರ್ಯ ತಾ ಮಾಡಿದವಗೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಹೆಸಹೇ೯ಳಿರುವಗೆ
ಮುನ್ನ ಮಾಡುವೆ ನಿಶ್ಚಯ ವಾಗಿರಲು ತನ್ನ ಬಳಗ ಕರಿಸುವವಗೆ II೪ II
ಎತ್ತಿ ನಿಬ್ಬಣ ಹೊರವಗೆ ನಿತ್ಯ ತ್ರುಪ್ತನಾಗಿರುವವಗೆ
ಉತ್ತರಾಣಿಯ ವಾಗರವನುಂಡು ತೃಪ್ತನಾಗಿ ತಂಗಿರುವವಗೆ II೫ II
ವದಗಿ ಮುಹುತ೯ಕೆ ಬಂದವಗೆ ಸದಯಿನಾಗಿರುವವಗೆ
ಮುದದಿಂದ ಶ್ರೀ ಪದಮಾವತಿಯಳ ಮಾಡುವೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ವಧುವರಗೆII ೬II
ಕಾಂತೆಯಿಂದ ಸಹಿತಾದವಗೆ ಸಂತೋಷದಿ ಕುಲಿತಿರುವವಗೆ
ಸಂತತ ಶ್ರೀ ಮದನ೦ತಾದ್ರಿಶಗೆ ಶಾಂತಿ ಮೂರುತಿ ಸರ್ವೋತ್ತ್ಮಗೆ II೭II
***
ವರಗಿರಿಯಲಿ ಸಂಚರಿಸುವಗೆ ವರಹ ದೇವನನು
ಸ್ಮರಿಸಿ ಸ್ವಾಮಿ ಪುಷ್ಕರಣಿ ತೀರದಲ್ಲಿರುವವಗೆ II೧ II
ಸರಸದಿ ಬೇಟಿಗೆ ಹೊರಟವಗೆ ಸರಸಿಜಾಕ್ಷಳ ಕಂಡವಗೆ
ಮೂರುಳಾಟದಿ ತಾ ಪರವಶನಾಗುತ ಕೊರವಿ ವೇಷವ ಧರಿಸಿರುವವಗೆII ೨II
ಗಗನರಾಜಪುರಕೊಹೋದವಗೆ ಬಗೆ ಬಗೆ ನುಡಿಗಳ ನುಡಿದವಗೆ
ಆಗವಾಗಿಗೆ ನಿನ್ನ ಮಗಳ ಕೊದುಯೆಂದು ಗಗನ ರಾಜನ ಸತಿಗೆಹೆಲ್ದಾವಗೆ II೩ II
ತನ್ನ ಕಾರ್ಯ ತಾ ಮಾಡಿದವಗೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಹೆಸಹೇ೯ಳಿರುವಗೆ
ಮುನ್ನ ಮಾಡುವೆ ನಿಶ್ಚಯ ವಾಗಿರಲು ತನ್ನ ಬಳಗ ಕರಿಸುವವಗೆ II೪ II
ಎತ್ತಿ ನಿಬ್ಬಣ ಹೊರವಗೆ ನಿತ್ಯ ತ್ರುಪ್ತನಾಗಿರುವವಗೆ
ಉತ್ತರಾಣಿಯ ವಾಗರವನುಂಡು ತೃಪ್ತನಾಗಿ ತಂಗಿರುವವಗೆ II೫ II
ವದಗಿ ಮುಹುತ೯ಕೆ ಬಂದವಗೆ ಸದಯಿನಾಗಿರುವವಗೆ
ಮುದದಿಂದ ಶ್ರೀ ಪದಮಾವತಿಯಳ ಮಾಡುವೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ವಧುವರಗೆII ೬II
ಕಾಂತೆಯಿಂದ ಸಹಿತಾದವಗೆ ಸಂತೋಷದಿ ಕುಲಿತಿರುವವಗೆ
ಸಂತತ ಶ್ರೀ ಮದನ೦ತಾದ್ರಿಶಗೆ ಶಾಂತಿ ಮೂರುತಿ ಸರ್ವೋತ್ತ್ಮಗೆ II೭II
***
Mangalaṃ Jaya Mangalaṃ
Pallavi
Mangalaṃ jaya mangalaṃ vara vaikuṇṭhadi bandavage ||
Charana 1
Varagiriyali sancharisuvage varaha dēvananu |
Smarisi swāmi puṣhkaraṇi tīradalliruvavage || 1 ||
Charana 2
Sarasadi bēṭige horaṭavage sarasijākṣhaḷa kaṇḍavage |
Mūruḷāṭadi tā paravashanāguta koravi vēṣhava dharisiruvavage || 2 ||
Charana 3
Gaganarājapurako hōdavage bage bage nuḍigaḷa nuḍidavage |
Āgavāgige ninna magaḷa koḍuyendu gagana rājana satige hēḷidavage || 3 ||
Charana 4
Tanna kārya tā māḍidavage innobbara hesaru hēḷiruvage |
Munna māḍuve nishchaya vāgiralu tanna baḷaga karisuvavage || 4 ||
Charana 5
Etti nibbaṇa horavage nitya truptanāgiruvavage |
Uttarāṇiya vāgaravanuṇḍu truptanāgi tangiruvavage || 5 ||
Charana 6
Vadagi muhurtake bandavage sadayināgiruvavage |
Mudadinda shrī padamāvatiyaḷa maduve māḍikoṇḍa vadhuvavage || 6 ||
Charana 7
Kānteyinda sahitādavage santōṣhadi kulitiruvavage |
Santata shrī madanantādrīshage shānti mūrti sarvōttamage || 7 ||
***
A Quick Note on Pronunciation:
ḷa: A retroflex 'L' (tongue curls back to touch the roof of the mouth).
ṣh: A soft 'Sh' sound.
ḍa / ṭa: Hard 'D' and 'T' sounds (retroflex).
Vāgara: In the 5th stanza, this refers to the special wedding feast/dishes.
***
ಶ್ರೀ ವಿಜಯದಾಸರ ಈ ಕೃತಿಯು ತಿರುಮಲೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಮತ್ತು ಪದ್ಮಾವತಿಯರ ವಿವಾಹ ಮಹೋತ್ಸವದ ಸುಂದರ ವರ್ಣನೆಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಂಗಳಾರತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಶುಭ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಾರಾಂಶ (Summary)
ಈ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ದಾಸರು ವೈಕುಂಠದಿಂದ ಭೂಲೋಕಕ್ಕೆ ಬಂದ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಲೀಲೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸ್ವಾಮಿ ಪುಷ್ಕರಣಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುವುದು, ಬೇಟೆಗೆ ಹೋಗಿ ಪದ್ಮಾವತಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಮೋಹಗೊಳ್ಳುವುದು, ಆಕೆಗಾಗಿ ಕೊರವಂಜಿಯ ವೇಷ ಧರಿಸುವುದು, ಗಗನರಾಜನ ಬಳಿ ಮದುವೆಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವೈಭವದಿಂದ ವಿವಾಹವಾಗಿ ಅಳಮೇಲು ಮಂಗನೊಡನೆ ನೆಲೆಸುವವರೆಗಿನ ಕಥಾಭಾಗ ಇಲ್ಲಿದೆ.
ಪದಗಳ ಅರ್ಥ
ಪಲ್ಲವಿ
ಮಂಗಳಂ ಜಯ ಮಂಗಳಂ ವರ ವೈಕುಂಠದಿ ಬಂದವಗೆ ||
ಅರ್ಥ: ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ವೈಕುಂಠ ಧಾಮದಿಂದ ಭಕ್ತರನ್ನು ಸಲಹಲು ಭೂಲೋಕಕ್ಕೆ ಇಳಿದು ಬಂದ ಆ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ, ಜಯವಾಗಲಿ.
ಚರಣ 1
ವರಗಿರಿಯಲಿ ಸಂಚರಿಸುವಗೆ ವರಹ ದೇವನನು |
ಸ್ಮರಿಸಿ ಸ್ವಾಮಿ ಪುಷ್ಕರಣಿ ತೀರದಲ್ಲಿರುವವಗೆ ||
ಅರ್ಥ: ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ವೇಂಕಟಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವವನಿಗೆ, ಅಲ್ಲಿ ಮೊದಲೇ ನೆಲೆಸಿದ್ದ ವರಹಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ ಆತನ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದವನಿಗೆ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರವಾದ ಸ್ವಾಮಿ ಪುಷ್ಕರಣಿ ತೀರ್ಥದ ದಡದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ವೆಂಕಟೇಶನಿಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ.
ಚರಣ 2
ಸರಸದಿ ಬೇಟಿಗೆ ಹೊರಟವಗೆ ಸರಸಿಜಾಕ್ಷಳ ಕಂಡವಗೆ |
ಮೂರುಳಾಟದಿ ತಾ ಪರವಶನಾಗುತ ಕೊರವಿ ವೇಷವ ಧರಿಸಿರುವವಗೆ ||
ಅರ್ಥ: ವಿನೋದಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಟೆಗೆ ಹೊರಟಾಗ ಕಮಲದಳದಂತಹ ಕಣ್ಣುಗಳುಳ್ಳ ಪದ್ಮಾವತಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಮೋಹಗೊಂಡವನಿಗೆ, ಆಕೆಯ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಪರವಶನಾಗಿ, ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಹೇಳುವ ಕೊರವಂಜಿಯ ವೇಷವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಬಂದವನಿಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ.
ಚರಣ 3
ಗಗನರಾಜಪುರಕೊ ಹೋದವಗೆ ಬಗೆ ಬಗೆ ನುಡಿಗಳ ನುಡಿದವಗೆ |
ಆಗವಾಗಿಗೆ ನಿನ್ನ ಮಗಳ ಕೊಡುಯೆಂದು ಗಗನ ರಾಜನ ಸತಿಗೆ ಹೇಳಿದವಗೆ ||
ಅರ್ಥ: ಪದ್ಮಾವತಿಯ ತಂದೆಯಾದ ಗಗನರಾಜನ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ನಾನಾ ರೀತಿಯ ಚತುರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡಿದವನಿಗೆ ಮತ್ತು ಗಗನರಾಜನ ಪತ್ನಿಯಾದ ಧರಣೀದೇವಿಯ ಬಳಿ "ನಿನ್ನ ಮಗಳನ್ನು ಶ್ರೀನಿವಾಸನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು ಮದುವೆ ಮಾಡು" ಎಂದು ಹೇಳಿದವನಿಗೆ (ಕೊರವಂಜಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ) ಮಂಗಳವಾಗಲಿ.
ಚರಣ 4
ತನ್ನ ಕಾರ್ಯ ತಾ ಮಾಡಿದವಗೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಹೆಸಹೇಳಿರುವಗೆ |
ಮುನ್ನ ಮಾಡುವೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿರಲು ತನ್ನ ಬಳಗ ಕರಿಸುವವಗೆ ||
ಅರ್ಥ: ತನ್ನ ಮದುವೆಯ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ತಾನೇ ಉಪಾಯದಿಂದ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿಕೊಂಡವನಿಗೆ, ಮದುವೆಯ ನಿಶ್ಚಯವಾದ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ದೈವಿಕ ಬಳಗವನ್ನು (ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಋಷಿಗಳನ್ನು) ಆಮಂತ್ರಿಸಿದವನಿಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ.
ಚರಣ 5
ಎತ್ತಿ ನಿಬ್ಬಣ ಹೊರವಗೆ ನಿತ್ಯ ತೃಪ್ತನಾಗಿರುವವಗೆ |
ಉತ್ತರಾಣಿಯ ವಾಗರವನುಂಡು ತೃಪ್ತನಾಗಿ ತಂಗಿರುವವಗೆ ||
ಅರ್ಥ: ಮದುವೆಯ ದಿಬ್ಬಣದೊಂದಿಗೆ ಸಡಗರದಿಂದ ಹೊರಟವನಿಗೆ, ಯಾವಾಗಲೂ ಆತ್ಮತೃಪ್ತನಾಗಿದ್ದರೂ ಭಕ್ತರ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಲೌಕಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವವನಿಗೆ ಮತ್ತು ಮದುವೆಯ ಮೃಷ್ಟಾನ್ನ ಭೋಜನವನ್ನು ಸವಿದು ತೃಪ್ತನಾದವನಿಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ.
ಚರಣ 6
ವದಗಿ ಮುಹೂರ್ತಕೆ ಬಂದವಗೆ ಸದಯಿನಾಗಿರುವವಗೆ |
ಮುದದಿಂದ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿಯಳ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ವಧುವರಗೆ ||
ಅರ್ಥ: ನಿಗದಿತ ಶುಭ ಮುಹೂರ್ತಕ್ಕೆ ಮದುವೆಯ ಮಂಟಪಕ್ಕೆ ಬಂದವನಿಗೆ, ದಯಾಳುವಾದ ಆ ಶ್ರೀನಿವಾಸನು ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ಆ ಸುಂದರ ವಧುವರರಿಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ.
ಚರಣ 7
ಕಾಂತೆಯಿಂದ ಸಹಿತಾದವಗೆ ಸಂತೋಷದಿ ಕುಳಿತಿರುವವಗೆ |
ಸಂತತ ಶ್ರೀ ಮದನಂತಾದ್ರಿಶಗೆ ಶಾಂತಿ ಮೂರುತಿ ಸರ್ವೋತ್ತಮಗೆ ||
ಅರ್ಥ: ತನ್ನ ಪ್ರಿಯತಮೆ ಪದ್ಮಾವತಿಯೊಡನೆ (ಅಲಮೇಲು ಮಂಗನೊಡನೆ) ಕೂಡಿ ಸುಖವಾಗಿ ಕುಳಿತಿರುವವನಿಗೆ, ಅನಂತಾದ್ರಿಯ (ತಿರುಮಲ) ಒಡೆಯನಿಗೆ, ಶಾಂತ ಸ್ವರೂಪನಾದ ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳಲ್ಲೇ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ (ಸರ್ವೋತ್ತಮ) ಶ್ರೀನಿವಾಸನಿಗೆ ಸದಾ ಕಾಲ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ.
***
This composition by Sri Vijaya Dasa is a beautiful "Mangalam" (auspicious concluding song) that narrates the divine wedding of Lord Srinivasa (Venkateswara) and Goddess Padmavati. It is traditionally sung during weddings or at the conclusion of devotional gatherings to invoke auspiciousness.
Summary
The song traces the journey of the Lord from Vaikuntha to the hills of Tirumala. It describes how He stayed near the Swami Pushkarini lake, went on a hunt, and fell in love with Padmavati. To win her hand, He even disguised himself as a fortune-teller (Koravanji). The hymn concludes with the celebration of their grand wedding at the kingdom of Akasa Raja and their eternal residence on the Anantadri (Tirumala) hills as the supreme couple.
Meaning (Para-by-Para)
Pallavi
Mangalam jaya mangalam vara vaikunthadi bandavage ||
Meaning: May there be auspiciousness (Mangalam) and victory to the One who descended from the supreme abode of Vaikuntha to bless the earth.
Verse 1
Varagiriyali sancharisuvage varaha devananu |
Smarisi swami pushkarani tiradalliruvavage ||
Meaning: Auspiciousness to the Lord who wanders the sacred hills (Venkatagiri), who remembered and took permission from Lord Varaha (the original resident of the hill), and who resides on the banks of the holy Swami Pushkarini lake.
Verse 2
Sarasadi betige horatavage sarasijakshala kandavage |
Murulatadi ta paravashanaguta koravi veshava dharisiruvavage ||
Meaning: Auspiciousness to Him who went out for a hunt and encountered the lotus-eyed Padmavati. Overwhelmed by divine play (Muru-lata), He took the disguise of a Koravanji (a female fortune-teller) to bridge the gap between Him and His beloved.
Verse 3
Gaganarajapurako hodavage bage bage nudigala nudidavage |
Agavagige ninna magala koduyendu gagana rajana satige heldavage ||
Meaning: Auspiciousness to Him who went to the city of King Akasa Raja, spoke clever and varied words, and convinced the King's wife (Dharani Devi) to give her daughter in marriage to Lord Srinivasa.
Verse 4
Tanna karya ta madidavage innobbara hesaru heliruvage |
Munna maduve nishchayavagiralu tanna balaga karisuvavage ||
Meaning: Auspiciousness to the One who managed His own wedding affairs while acting through various forms. Once the marriage was finalized, He invited His divine entourage (the gods and sages) to join the celebrations.
Verse 5
Etti nibbana horavage nitya truptanagiruvavage |
Uttarraniya vagaravanundu truptanagi tangiruvavage ||
Meaning: Auspiciousness to the Lord who set out with the grand wedding procession (Nibbana). Though He is "Ever-Content" (Nitya Trupta), He participated in the earthly traditions and partook in the wedding feast with joy.
Verse 6
Vadagi muhurtake bandavage sadayinagiruvavage |
Mudadinda shri padamavatiyala maduve madikonda vadhuvavage ||
Meaning: Auspiciousness to the Merciful One who arrived exactly at the sacred Muhurta (auspicious time) and joyfully wedded Sri Padmavati. Glory to the divine bride and groom!
Verse 7
Kanteyinda sahitadavage santoshadi kulitivavage |
Santata shri madanantadrishage shanti muruti sarvottamagage ||
Meaning: Auspiciousness to the One who is now seated happily with His consort. Constant glory to the Lord of the Anantadri hills, the embodiment of peace and the Supreme Being (Sarvottama).
***
No comments:
Post a Comment