RAGA KAMBHOJI TALA KHANDACHAPU
RESTART MOBILE IF AUDIO IS NOT PLAYING
CLICK-> INDEX ದೇವರನಾಮ ಕೇಳಿ ಕಲಿಯಲು ಲಿಂಕ್ LINKS TO LEARN DEVARANAMA
or just scroll down for other devaranama/ CLICK-> HOME
ಶೇಷಾದ್ರಿವಾಸ ಶ್ರೀ ವರವೇಂಕಟೇಶ ।ಪ।
ನಾಲಿಗೆಗೆ ಭೂಷಣ ನಾರಾಯಣ ನಾಮ
ಕಾಲಿಗೆ ಭೂಷಣ ಹರಿಯಾತ್ರೆಯು
ಆಳಯಕೆ ಭೂಷಣ ತುಲಸಿ ವೃಂದಾವನ
ಕರ್ಣಕೆ ಭೂಷಣ ವಿಷ್ಣು ಕಥೆಯು
ವಿಶಾಲ ಕರ್ಣಕೆ ಭೂಷಣ ವಿಷ್ಣು ಕಥೆಯು ।೧।
ದಾನವೇ ಭೂಷಣ ಎರೆಡು ಹಸ್ತಂಗಳಿಗೆ
ಮಾನವೇ ಭೂಷಣ ಮನುಜರಿಗೆ
ಜ್ಞಾನವೇ ಭೂಷಣ ಮುನಿ-ಯೋಗಿವರ್ಯರಿಗೆ
ಮಾನಿನಿಗೆ ಭೂಷಣ ಪತಿ ಭಕ್ತಿಯು ।೨।
ರಂಗನ್ನ ನೋಡುವುದು ಕಂಗಳಿಗೆ ಭೂಷಣ
ಮಂಗಳಾಂಗಗೆ ಮಣಿವ ಶಿರ ಭೂಷಣ
ಶೃಂಗಾರ ತುಳಸಿಮಣಿ ಕೊರಳಿಗೆ ಭೂಷಣ
ರಂಗ ವಿಠಲನ ನಾಮ ಅತಿ ಭೂಷಣ ।೩।
***
Pallavi
bhūṣaṇake bhūṣaṇa ida bhūṣaṇa
śēṣādhrivāsa śrī varavēṅkaṭēśa ।pa।
Charana 1
nāligege bhūṣaṇa nārāyaṇa nāma
kālige bhūṣaṇa hariyātrēyu
āḷayake bhūṣaṇa tulasi vr̥ndāvana
karṇake bhūṣaṇa viṣṇu katheyu
viśāla karṇake bhūṣaṇa viṣṇu katheyu ।1।
Charana 2
dānavē bhūṣaṇa eraḍu hastaṅgaḷige
mānavē bhūṣaṇa manujarige
jñānavē bhūṣaṇa muni-yōgivaryarige
māninige bhūṣaṇa pati bhaktiyu ।2।
Charana 3
raṅganna nōḍuvudu kaṅgaḷige bhūṣaṇa
maṅgaḷāṅgage maṇiva śira bhūṣaṇa
śr̥ṅgāra tuḷasimani koraḷige bhūṣaṇa
raṅga viṭhalana nāma ati bhūṣaṇa ।3।
Pronunciation Guide
Pronounce "ś" or "sh" with a soft palatal sibilant sound (like "sh" in shoe).
Keep retroflex consonants like ṭ, ḍ, ṇ, and ḷ with a slight curl of the tongue tip to the roof of the mouth.
The vowel ā represents a prolonged "ah" sound (as in father), and ī represents a long "ee" sound (as in feet).
Maintain a rhythmic, devotional meter suitable for classical Haridasa hymns.
Blend compound words smoothly across hyphenated line breaks in traditional singing style.
***
Summary (Kannada)
ಈ ಕೀರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಪಾದರಾಜರು (ಅಂಕಿತ: ರಂಗವಿಠಲ) ಶೇಷಾದ್ರಿವಾಸನಾದ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶನಿಗೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತನಿಗೆ ಭೂಷಣಗಳೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿನ್ನ-ವಜ್ರದ ಆಭರಣಗಳಿಗಿಂತ ಭಗವಂತನ ನಾಮಸ್ಮರಣೆ, ಭಕ್ತಿ, ಸತ್ಕರ್ಮಗಳು ಮತ್ತು ಭಗವಂತನ ದರ್ಶನವೇ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಆಭರಣಗಳೆಂದು ದಾಸರು ಸಾರಿದ್ದಾರೆ.
Padyada Artha
ಪಲ್ಲವಿ
ಭೂಷಣಕೆ ಭೂಷಣ ಇದು ಭೂಷಣ
ಶೇಷಾದ್ರಿವಾಸ ಶ್ರೀ ವರವೇಂಕಟೇಶ ।ಪ।
ಅರ್ಥ: ಆಭರಣಗಳಿಗೇ ಆಭರಣವಾಗಿರುವಂತಹ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭೂಷಣ ಇದು; ಶೇಷಾದ್ರಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಶ್ರೀ ವರವೇಂಕಟೇಶನೇ ಆ ಪರಮ ಭೂಷಣ.
ಚರಣ ೧
ನಾಲಿಗೆಗೆ ಭೂಷಣ ನಾರಾಯಣ ನಾಮ
ಕಾಲಿಗೆ ಭೂಷಣ ಹರಿಯಾತ್ರೆಯು
ಆಳಯಕೆ ಭೂಷಣ ತುಲಸಿ ವೃಂದಾವನ
ಕರ್ಣಕೆ ಭೂಷಣ ವಿಷ್ಣು ಕಥೆಯು
ವಿಶಾಲ ಕರ್ಣಕೆ ಭೂಷಣ ವಿಷ್ಣು ಕಥೆಯು ।೧।
ಅರ್ಥ: ನಾಲಿಗೆಗೆ ನಿಜವಾದ ಆಭರಣ ನಾರಾಯಣ ನಾಮಸ್ಮರಣೆ; ಕಾಲಿಗೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ (ಹರಿಯಾತ್ರೆ); ಮನೆಗೆ ತುಳಸಿ ವೃಂದಾವನ; ಕಿವಿಗೆ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಕಥೆ ಕೇಳುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಆಭರಣ.
ಚರಣ ೨
ದಾನವೇ ಭೂಷಣ ಎರೆಡು ಹಸ್ತಂಗಳಿಗೆ
ಮಾನವೇ ಭೂಷಣ ಮನುಜರಿಗೆ
ಜ್ಞಾನವೇ ಭೂಷಣ ಮುನಿ-ಯೋಗಿವರ್ಯರಿಗೆ
ಮಾನಿನಿಗೆ ಭೂಷಣ ಪತಿ ಭಕ್ತಿಯು ।೨।
ಅರ್ಥ: ಕೈಗಳಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡುವುದೇ ಆಭರಣ; ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಗೌರವ (ಮಾನ) ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಭೂಷಣ; ಮುನಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಆತ್ಮಜ್ಞಾನವೇ ಆಭರಣ; ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಪತಿಭಕ್ತಿಯೇ ನಿಜವಾದ ಭೂಷಣ.
ಚರಣ ೩
ರಂಗನ್ನ ನೋಡುವುದು ಕಂಗಳಿಗೆ ಭೂಷಣ
ಮಂಗಳಾಂಗಗೆ ಮಣಿವ ಶಿರ ಭೂಷಣ
ಶೃಂಗಾರ ತುಳಸಿಮಣಿ ಕೊರಳಿಗೆ ಭೂಷಣ
ರಂಗ ವಿಠಲನ ನಾಮ ಅತಿ ಭೂಷಣ ।೩।
ಅರ್ಥ: ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಶ್ರೀರಂಗನನ್ನು ನೋಡುವುದೇ ಆಭರಣ; ಮಂಗಳಾಂಗನಾದ ಹರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುವ ತಲೆ ನಿಜವಾದ ಭೂಷಣ; ಕೊರಳಿಗೆ ತುಳಸಿ ಮಾಲೆ ಆಭರಣ; ಮತ್ತು ರಂಗವಿಠಲನ ನಾಮವೇ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಭೂಷಣ.
***
Summary (English)
In this devotional hymn, Sripadarajaru (with the pen name 'Ranga Vithala') describes what constitutes true ornamentation for the devotee and the Lord. He posits that rather than material jewels, the true ornaments of a human being are chanting the Lord's name, engaging in virtuous deeds, listening to divine stories, practicing devotion, and ultimately, beholding the Lord Himself.
Meaning
Pallavi
Bhushanake bhushana ida bhushana
Sheshadhrivasa shri varavenkatesha Pa
Meaning: It is the ornament of all ornaments; the Lord of Sheshachala, Shri Venkatesha, is the supreme jewel.
Charan 1
Naligege bhushana narayana nama
Kalige bhushana hariyatrayu
Aalayake bhushana tulasi brindavan
Karnake bhushana vishnu katheyu
Vishala karnake bhushana vishnu katheyu 1
Meaning: For the tongue, the ornament is the name of Narayana; for the feet, pilgrimage (Hari yatra); for the house, the Tulasi Brindavana; for the ears, listening to the stories of Lord Vishnu.
Charan 2
Danave bhushana eradu hastangalige
Manave bhushana manujarige
Jnanave bhushana muni-yogivaryarige
Maninige bhushana pati bhaktiyu 2
Meaning: For the hands, charity is the ornament; for humans, dignity; for sages and yogis, self-knowledge (Jnana); for a woman, devotion to her husband is the true ornament.
Charan 3
Ranganna noduvudu kangalige bhushana
Mangalangage maniva shira bhushana
Shringara tulasimani koralige bhushana
Ranga vithalana nama ati bhushana 3
Meaning: For the eyes, beholding the Lord is the ornament; for the head, bowing to the Mangalanga (Lord) is the ornament; for the neck, the Tulasi mala; and for all, the name of Ranga Vithala is the ultimate ornament.
***
ರಾಗ : ಸಾರಂಗ (ಮಾಲಕಂಸ ) ತಾಳ :ಝಂಪೆ (raga, taala may differ in audio)
ಭೂಷಣಕೆ ಭೂಷಣ ಇದು ಭೂಷಣ
ಶೇಷಗಿರಿವಾಸ ಶ್ರೀವರವೆಂಕಟೇಶ IIಪII
ನಾಲಿಗೆಗೆ ಭೂಷಣ ನಾರಾಯಣ ನಾಮ
ಕಾಲಿಗೆ ಭೂಷಣ ಹರಿಯಾತ್ರೆಯು
ಆಲಯಕೆ ಭೂಷಣ ತುಲಸಿವೃಂದವನ
ವ್ಶಾಲ ಕರ್ಣಕೆ ಭೂಷಣ ವಿಷ್ಣುಕಥೆಯು II೧II
ದಾನವೇ ಭೂಷಣ ಇರುವ ಹಸ್ತಂಗಳಿಗೆ
ಮಾನವೇ ಭೂಷಣ ಮಾನವರಿಗೆ
ಜ್ಞಾನವೇ ಭೂಷಣ ಮುನಿಯೊಗಿವರರಿಗೆ
ಮಾನಿನಿಗೆ ಭೂಷಣ ಪತಿಭಕ್ತಿಯು II೨II
ರಂಗನನು ನೋಡುವುದೆ ಕಂಗಳಿಗೆ ಭೂಷಣ
ಮಂಗಳಾಂಗಿಗೆ ಮಣಿವ ಶಿರ ಭೂಷಣ
ಶೃಂಗರ ತುಲಸಿಮಣಿ ಕೊರಳಿಗೆ ಭೂಷಣ
ರಂಗವಿಠಲ ನಿಮ್ಮ ನಾಮ ಅತಿ ಭೂಷಣ II೩II
****
Bhooshanake bhooshana idu bhooshana || pa ||
Sheshagirivaasa siri venkatesha || a. Pa. ||
Naaligege bhooshana naaraayana naama | kaalige bhooshana hariyaatreyu ||
aalayake bhooshana tulasi vrundaavana vi- | shaala karnake vishnu kate bhooshana || 1 ||
Daanave bhooshana iruva hastangalige | j~jaanave bhooshana maanavarige |
dhyaanave bhooshana muniyogigaligella | maaninige bhooshana pati bhaktiyu || 2 ||
Ranganna noduvade kamgalige bhooshana | mangalaangage maniva shira bhooshana |
shrungaara tulasi mani koralige bhooshana | ranga viththalana naama ati bhooshana || 3 ||
***
pallavi
bhUSaNakke bhUSaNa idu bhUSaNa shESagiri vAsa vara venkaTEsha
caraNam 1
nAlige bhUSaNa nArAyaNa nAma kAliga bhUSANa hari kSEtra yAtreyu
Alayake bhUSNa tulasI brndAvanavu vishAla karNage viSNu katheyu
caraNam 2
dAnavE bhUSaNa eraDu hastagaLige mAnavE bhUSaNa manavarige
dhyAnavE bhUSaNa muni yOgigaLiga mninige bhUSaNa pati bhaktiyu
caraNam 3
rangana nODuvadu kaNgaLige bhUSaNa mangaLAnkage paNiva shira bhUSaNa
shrngAra tulasI maNi koraLige bhUSaNa ranga viTTala ninna nAmavadi
***
ಶೇಷಗಿರಿವಾಸ ಶ್ರೀವರವೆಂಕಟೇಶ IIಪII
ನಾಲಿಗೆಗೆ ಭೂಷಣ ನಾರಾಯಣ ನಾಮ
ಕಾಲಿಗೆ ಭೂಷಣ ಹರಿಯಾತ್ರೆಯು
ಆಲಯಕೆ ಭೂಷಣ ತುಲಸಿವೃಂದವನ
ವ್ಶಾಲ ಕರ್ಣಕೆ ಭೂಷಣ ವಿಷ್ಣುಕಥೆಯು II೧II
ದಾನವೇ ಭೂಷಣ ಇರುವ ಹಸ್ತಂಗಳಿಗೆ
ಮಾನವೇ ಭೂಷಣ ಮಾನವರಿಗೆ
ಜ್ಞಾನವೇ ಭೂಷಣ ಮುನಿಯೊಗಿವರರಿಗೆ
ಮಾನಿನಿಗೆ ಭೂಷಣ ಪತಿಭಕ್ತಿಯು II೨II
ರಂಗನನು ನೋಡುವುದೆ ಕಂಗಳಿಗೆ ಭೂಷಣ
ಮಂಗಳಾಂಗಿಗೆ ಮಣಿವ ಶಿರ ಭೂಷಣ
ಶೃಂಗರ ತುಲಸಿಮಣಿ ಕೊರಳಿಗೆ ಭೂಷಣ
ರಂಗವಿಠಲ ನಿಮ್ಮ ನಾಮ ಅತಿ ಭೂಷಣ II೩II
****
1. ಪೂರ್ಣಪಾಠ
ಶ್ರೀಪಾದರಾಜರ ಕೃತಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ದೊರಕುವ ಪಾಠದಂತೆ ಈ ಕೀರ್ತನೆ ಹೀಗಿದೆ:
*ರಾಗ: ಬೌಳಿ | ತಾಳ: ರುಂಪೆ*
*ಪಲ್ಲವಿ:*
ಭೂಷಣಕೆ ಭೂಷಣ ಇದು ಭೂಷಣ
ಶೇಷಗಿರಿವಾಸ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ||ಪ||
*ಚರಣಗಳು:*
ಜ್ಞಾನಿಗಳ ಗೋಚರನೆ ತನ್ನ ಧ್ಯಾನಿಪರ ಮನೋಹರನೆ
ದಾನವರ ಸಂಹರನೆ ಮಹಾದೆನ್ಯಾದಿಗಳುದ್ದರನೆ
ಅನೆಂದವುಯನೆ ಅನೇಕಾವತಾರನೆ
ಅನುದಿನ ನೆನೆವರ ಹೃದಯಮಂದಿರನೆ
ಘನಮಾಣಿಕ ಭೂಷಣ ಶೃಂಗಾರಸ
ತನುವಿನ ಕ್ಲೇಶ ದುರಿತಸಂಹರನೆ||1||
ಜಯತು ದೋಷವಿನಾಶ ಜಯ ಮಹಿಮಾ ವಿಶೇಷ
ಜಯತು ಲಕುವಿಕಾ ವರಿತೋಷ ಜಯ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ
ಜಯ ಕಮಲಜಜನಕನೆ ಜಯ ಜಗದೀಶ
ಜಯ ಗಜವರದ ಪಾಲಿತ ಪುಣ್ಯಘೋಷ
ಜಯತು ಜನಾರ್ದನ ಜಗನ್ಮೋಹನ ವೇಷ
ಜಯ ರಂಗವಿಠಲ ಕರುಣಾವಿಲಾಸ ||2||
_ಗಮನಿಸಿ_:
ಪ್ರಾದೇಶಿಕವಾಗಿ 3-4 ಚರಣಗಳ ಪಾಠಾಂತರಗಳೂ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇಲಿನದು ಮುದ್ರಿತ “ಶ್ರೀಪಾದರಾಜರ ಕೃತಿಗಳು” ಗ್ರಂಥದ ಪಾಠ. ಪ್ರಚಲಿತ ಕೀರ್ತನೆಯ ಸಾರಾಂಶ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ.
2. ಪ್ರತಿ ಪದ್ಯದ ಸಾರಾಂಶ
*ಪಲ್ಲವಿ*:
_ಭೂಷಣಕೆ ಭೂಷಣ ಇದು ಭೂಷಣ, ಶೇಷಗಿರಿವಾಸ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ_
*ಸಾರ*:
ಎಲ್ಲ ಆಭರಣಗಳಿಗೂ ಆಭರಣವೇ ಈ ನಾಮ. ತಿರುಮಲೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶನೇ ಸಕಲ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ, ಮಂಗಳಕ್ಕೆ ಮೂಲ. ಅವನ ನಾಮಸ್ಮರಣೆಯೇ ಜೀವನದ ನಿಜವಾದ ಅಲಂಕಾರ.
*ಚರಣ 1*:
*ಸಾರ*:
ಶ್ರೀಹರಿ ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಗೋಚರ. ತನ್ನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುವವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸೆಳೆಯುವವನು. ದುಷ್ಟರ ಸಂಹಾರಕ, ದೀನರ ಉದ್ಧಾರಕ. ಅವನು ಅನಂತ, ಅನೇಕ ಅವತಾರಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿದವನು. ಪ್ರತಿದಿನ ಸ್ಮರಿಸುವ ಭಕ್ತರ ಹೃದಯದಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸುವವನು. ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಾಣಿಕ್ಯಾದಿ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಶೃಂಗಾರಗೊಂಡವನು, ಶರೀರದ ಕ್ಲೇಶ ಮತ್ತು ಪಾಪಗಳನ್ನು ಕಳೆಯುವವನು.
*ಚರಣ 2*:
*ಸಾರ*:
“ಜಯ” ಘೋಷದೊಂದಿಗೆ ಹರಿಯ ಸ್ತುತಿ. ದೋಷಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನಿಗೆ ಜಯ. ಮಹಿಮೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷನಾದವನಿಗೆ ಜಯ. ಭಕ್ತರನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುವ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶನಿಗೆ ಜಯ. ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ತಂದೆಯಾದವನಿಗೆ, ಜಗದೊಡೆಯನಿಗೆ, ಗಜೇಂದ್ರನನ್ನು ಕಾಪಾಡಿದವನಿಗೆ ಜಯ. ಜಗವನ್ನು ಮೋಹಿಸುವ ರೂಪದ ಜನಾರ್ದನನಿಗೆ ಜಯ. ರಂಗವಿಠಲನ ಕರುಣಾ ವಿಲಾಸಕ್ಕೆ ಜಯವಾಗಲಿ.
3. ದ್ವೈತ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಶ್ರೀಪಾದರಾಜರು ಶ್ರೀ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ದ್ವೈತ ಮತದ ಪ್ರಮುಖ ಯತಿ. ಈ ಕೀರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ದ್ವೈತದ ಮುಖ್ಯ ತತ್ವಗಳು ಹೀಗೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ:
*ವೇದ-ಉಪನಿಷತ್ ಆಧಾರ*:
1. *ಹರಿಯ ಸರ್ವೋತ್ತಮತ್ವ*:
“ಜಯ ಜಗದೀಶ”, “ಕಮಲಜಜನಕನೆ” - ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವತೆಗಳಿಗಿಂತ ವಿಷ್ಣು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎಂಬುದು ದ್ವೈತದ ಮೂಲ. ಇದು ‘ನಾರಾಯಣಃ ಪರೋ ಅವ್ಯಕ್ತಾತ್’ ಎಂಬ ಉಪನಿಷತ್ ವಾಕ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣ.
2. *ಬಿಂಬ-ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ವಾದ*:
“ಅನುದಿನ ನೆನೆವರ ಹೃದಯಮಂದಿರನೆ” - ಭಗವಂತ ಜೀವನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಅಂತಯಾರ್ಮಿಯಾಗಿ ಇದ್ದರೂ ಜೀವ-ಈಶರ ಭೇದ ಶಾಶ್ವತ. ಜೀವನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬ, ಹರಿ ಬಿಂಬ.
3. *ಅನೇಕಾವತಾರ*:
“ಅನೇಕಾವತಾರನೆ” - ದುಷ್ಟ ಶಿಕ್ಷಣ, ಶಿಷ್ಟ ರಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಭಗವಂತ ಅವತರಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ಗೀತೆಯ ‘ಪರಿತ್ರಾಣಾಯ ಸಾಧೂನಾಂ’ ತತ್ವ.
*ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ಅನಿಸಿಕೆ*:
ಮಧ್ವರು ‘ವಿಷ್ಣು ಸರ್ವೋತ್ತಮ’ ಎಂದು ಸಾರಿದರು. ಶ್ರೀಪಾದರು ಅದನ್ನೇ “ಭೂಷಣಕೆ ಭೂಷಣ” ಎಂದು ಸರಳ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ತಲುಪಿಸಿದರು. “ಘನಮಾಣಿಕ ಭೂಷಣ ಶೃಂಗಾರಸ” ಎನ್ನುವುದು ತಿರುಮಲದ ಅರ್ಚಾಮೂರ್ತಿಯ ವರ್ಣನೆ. ಮಧ್ವಮತದಲ್ಲಿ ಅರ್ಚಾವತಾರಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವಿದೆ.
*ನಂತರದ ಯತಿಗಳು - ವ್ಯಾಸತೀರ್ಥರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ*:
ಶ್ರೀಪಾದರಾಜರ ಶಿಷ್ಯ ವ್ಯಾಸತೀರ್ಥರು ಗುರುಗಳನ್ನು “ಆದಿಶೇಷನ ಪೋಲ್ವ ಮುನಿ” ಎಂದು ಕರೆದರು. ವ್ಯಾಸರಾಯರು ತಮ್ಮ ‘ತಾತ್ಪರ್ಯ ಚಂದ್ರಿಕೆ’ಯಲ್ಲಿ ಹರಿದಾಸರ ಹಾಡುಗಳು ವೇದಗಳ ಸಾರವೇ ಎಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಿದರು. “ಹರಿ ಸರ್ವೋತ್ತಮ” ಎಂಬ ತತ್ವವನ್ನು ಜನಪದಕ್ಕೆ ಒಯ್ದಿದ್ದೇ ಶ್ರೀಪಾದರ ದೊಡ್ಡ ಕೊಡುಗೆ.
*ದಾಸವರೇಣ್ಯರ ಅನಿಸಿಕೆ - ಪುರಂದರ-ಕನಕರ ದೃಷ್ಟಿ*:
ಪುರಂದರದಾಸರು ಶ್ರೀಪಾದರಾಜರನ್ನು ತಮ್ಮ ‘ಗುರು’ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. “ನಾ ನಿನಗೇನು ಬೇಡುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂಬಂತೆ ಶ್ರೀಪಾದರು ತೋರಿದ ಶರಣಾಗತಿ ಮಾರ್ಗವನ್ನೇ ಪುರಂದರರು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.
ಕನಕದಾಸರ “ಕುಲ ಕುಲವೆಂದು ಹೊಡೆದಾಡದಿರಿ” ಎಂಬ ಸಮಾನತೆಯ ಆಶಯಕ್ಕೆ ಶ್ರೀಪಾದರ “ದೀನೋದ್ಧಾರಕ” ಎಂಬ ಗುಣವಿಶೇಷಣವೇ ಬುನಾದಿ. ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯವೆಲ್ಲವೂ ವೇದದ ಅನುಭವಸಾರ.
*ಸಾರಾಂಶ*:
ಈ ಕೀರ್ತನೆ ಕೇವಲ ಸ್ತೋತ್ರವಲ್ಲ. ದ್ವೈತ ವೇದಾಂತದ 5 ಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದಾದ “ಜೀವೇಶ್ವರ ಭೇದ”ವನ್ನು, ಹರಿಯ ಪಂಚರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ “ಅರ್ಚಾರೂಪ”ವನ್ನು, ಹಾಗೂ “ನಾರಾಯಣನೇ ಪರತ್ವ” ಎಂಬ ಮಧ್ವ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ತಿರುಮಲದ ವೆಂಕಟೇಶನ ಮೂಲಕ ಸಾರುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಇದೇ “ಭೂಷಣಕೆ ಭೂಷಣ”.
ಪಾಠಾಂತರದಿಂದ ಹಾಗೂ, ಶ್ರೀ ಮುರಗೋಡುಕೃಷ್ಣದಾಸರ "ಭಜನ ಚಂದ್ರಿಕಾ" ಮುಂತಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾದ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕೀರ್ತನೆಗೆ ಪ್ರತಿ ದ್ವೈತಾನುಸಂಧಾನ ರೀತಿ ಪ್ರತಿ ಪದ್ಯದ ಸಾರಾಂಶ
*ಭೂಷಣಕೆ ಭೂಷಣ ಇದು ಭೂಷಣ|*
*ಶೇಷಗಿರಿ ವಾಸ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ||ಪ||*
*ನಾಲಿಗೆಗೆ ಭೂಷಣ ನಾರಾಯಣನಾಮ*
*ಕಾಲಿಗೆ ಭೂಷಣ ಹರಿಯಾತ್ರೆಯು||*
*ಆಲಯಕೆ ಭೂಷಣ ತುಲಸಿ ಬೃಂದಾವನ|*
*ವಿಶಾಲ ಕರ್ಣಕೆ ವಿಷ್ಣುಕತೆ ಭೂಷಣ||೧||*
*ದಾನವೇ ಭೂಷಣ ಎರಡು ಹಸ್ತಂಗಳಿಗೆ*
*ಮಾನವೇ ಭೂಷಣ ಮಾನವನಿಗೆ||*
*ಜ್ಞಾನವೇ ಭೂಷಣ ಮುನಿಯೋಗಿವರರಿಗೆ|*
*ಮಾನಿನಿಗೆ ಭೂಷಣ ಪತಿಭಕ್ತಿಯು||೨||*
*ರಂಗನ್ನ ನೋಡುವುದೆ ಕಂಗಳಿಗೆ ಭೂಷಣ|*
*ಮಂಗಳಾಂಗಗೆ ಮಣಿವ ಶಿರಭೂಷಣ*
*ಶೃಂಗಾರ ತುಲಸಿಮಣಿ ಕೊರಳಿಗೆ ಭೂಷಣ|*
*ರಂಗವಿಠ್ಠಲ ನಿನ್ನ ನಾಮ ಅತಿ ಭೂಷಣ||೩||*
“ಭೂಷಣಕೆ ಭೂಷಣ” ಎಂದರೆ ಆಭರಣಕ್ಕೆ ನಿಜವಾದ ಆಭರಣ ಯಾವುದು ಎಂದು ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲೂ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.
_ಭೂಷಣಕೆ ಭೂಷಣ ಇದು ಭೂಷಣ | ಶೇಷಗಿರಿ ವಾಸ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ ||_
*ಸಾರಾಂಶ*: ಎಲ್ಲ ಆಭರಣಗಳಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಆಭರಣವೆಂದರೆ ತಿರುಮಲೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶನೇ. ಭಗವಂತನ ನೆನಪು, ಧ್ಯಾನವೇ ಜೀವಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಅಲಂಕಾರ. ದ್ವೈತಮತದಂತೆ ಶ್ರೀಹರಿಯೇ ಸರ್ವೋತ್ತಮ, ಅವನ ಸ್ಮರಣೆಯೇ ಮೋಕ್ಷ ಸಾಧನ.
*ಪದ್ಯ ೧*
_ನಾಲಿಗೆಗೆ ಭೂಷಣ ನಾರಾಯಣನಾಮ | ಕಾಲಿಗೆ ಭೂಷಣ ಹರಿಯಾತ್ರೆಯು | ಆಲಯಕೆ ಭೂಷಣ ತುಲಸಿ ಬೃಂದಾವನ | ವಿಶಾಲ ಕರ್ಣಕೆ ವಿಷ್ಣುಕತೆ ಭೂಷಣ ||_
*ಸಾರಾಂಶ*:
1. ನಾಲಿಗೆಗೆ ನಿಜವಾದ ಒಡವೆ ಚಿನ್ನವಲ್ಲ, “ನಾರಾಯಣ” ಎಂಬ ನಾಮಜಪ.
2. ಕಾಲಿಗೆ ಒಡವೆ ಗೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲ, ಭಗವಂತನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಮಾಡುವ ಯಾತ್ರೆ.
3. ಮನೆಗೆ ಶೋಭೆ ತರುವುದು ತುಲಸಿ ಗಿಡ, ಬೃಂದಾವನ.
4. ಕಿವಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಆಭರಣ ಕರ್ಣಕುಂಡಲವಲ್ಲ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಕಥಾಶ್ರವಣ.
ದ್ವೈತ ದೃಷ್ಟಿ: ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಹರಿಕೈಂಕರ್ಯಕ್ಕೆ ಬಳಸುವುದೇ ಜೀವನದ ಸಾರ್ಥಕತೆ. ಹರಿಯೇ ಸ್ವತಂತ್ರ, ಜೀವರು ಅವನ ದಾಸರು.
*ಪದ್ಯ ೨*
_ದಾನವೇ ಭೂಷಣ ಎರಡು ಹಸ್ತಂಗಳಿಗೆ | ಮಾನವೇ ಭೂಷಣ ಮಾನವನಿಗೆ | ಜ್ಞಾನವೇ ಭೂಷಣ ಮುನಿಯೋಗಿವರರಿಗೆ | ಮಾನಿನಿಗೆ ಭೂಷಣ ಪತಿಭಕ್ತಿಯು ||_
*ಸಾರಾಂಶ*:
1. ಎರಡು ಕೈಗಳಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಆಭರಣ.
2. ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಮಾನ-ಮರ್ಯಾದೆಯೇ ಭೂಷಣ.
3. ಮುನಿಗಳಿಗೆ, ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಜ್ಞಾನವೇ ಅಲಂಕಾರ.
4. ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ಪತಿವ್ರತಾ ಧರ್ಮ, ಪತಿಭಕ್ತಿಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಭರಣ.
ದ್ವೈತಾನುಸಂಧಾನ:
ವರ್ಣಾಶ್ರಮ ಧರ್ಮ ಪಾಲನೆ, ಸತ್ಕರ್ಮ, ಜ್ಞಾನ ಭಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಹರಿಯ ಪ್ರೀತಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಬೇಕು. ಪ್ರತಿ ಜೀವಿಯ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕನುಗುಣವಾದ ಧರ್ಮವೇ ಅವನಿಗೆ ಶೋಭೆ.
*ಪದ್ಯ ೩*
_ರಂಗನ್ನ ನೋಡುವುದೆ ಕಂಗಳಿಗೆ ಭೂಷಣ | ಮಂಗಳಾಂಗಗೆ ಮಣಿವ ಶಿರಭೂಷಣ | ಶೃಂಗಾರ ತುಲಸಿಮಣಿ ಕೊರಳಿಗೆ ಭೂಷಣ | ರಂಗವಿಠ್ಠಲ ನಿನ್ನ ನಾಮ ಅತಿ ಭೂಷಣ ||_
*ಸಾರಾಂಶ*:
1. ಕಣ್ಣಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಸಾರ್ಥಕತೆ ರಂಗನಾಥನ ದರ್ಶನ.
2. ತಲೆಗೆ ನಿಜವಾದ ಭೂಷಣ ಮಂಗಳಮೂರ್ತಿಯಾದ ಹರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುವುದು.
3. ಕೊರಳಿಗೆ ತುಲಸಿಮಾಲೆಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಶೃಂಗಾರ.
4. ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ “ರಂಗವಿಠ್ಠಲ” ಎಂಬ ನಿನ್ನ ನಾಮವೇ ಅತಿಶಯವಾದ ಭೂಷಣ.
ದ್ವೈತ ಸಿದ್ಧಾಂತ:
ಬಿಂಬರೂಪನಾದ ಶ್ರೀಹರಿಯ ದರ್ಶನ, ನಮನ, ತುಲಸಿಧಾರಣೆ, ನಾಮಸ್ಮರಣೆಗಳು ಅಪರೋಕ್ಷ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಾಧನ. ನಾಮವೇ ಎಲ್ಲ ಸಾಧನಗಳ ಸಾರ.
*ಒಟ್ಟು ತಾತ್ಪರ್ಯ*:
ಬಾಹ್ಯ ಆಭರಣಗಳು ಕ್ಷಣಿಕ. ಇಂದ್ರಿಯ, ಮನಸ್ಸು, ಶರೀರ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಭಗವಂತನ ಸೇವೆಗೆ ವಿನಿಯೋಗಿಸುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಅಲಂಕಾರ. ಶ್ರೀಹರಿಯ ನಾಮ, ರೂಪ, ಗುಣಗಳ ಚಿಂತನೆಯೇ ಜೀವಿಗೆ “ಭೂಷಣಕೆ ಭೂಷಣ”. ಇದು ದಾಸಸಾಹಿತ್ಯದ ಭಕ್ತಿ-ವೈರಾಗ್ಯ-ತ್ವಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರುತ್ತದೆ.
(whatsapp)
***
rendered by
shrI Ananda rAo, srIrangam
to aid learning the dAsara pada for beginners
Lyrics:
rAga: kAmbOdhi
tALa: kanThacApu
bhUShaNake bhUShaNa idu bhUShaNa |
shEShagiri vAsa shrI varavEnkaTEsha ||
nAligege bhUshaNa nArAyaNa nAma
kAlige bhUShaNa hari yAtreyu
Alayake bhUShaNa tuLasi vrundAvana
vishAla karNake bhUshaNa vishNu katheyu || bhUShaNake bhUShaNa ... ||
dAnave bhUShaNa eraDu hastangaLige
mAnave bhUShaNa mAnavarige
GYAnavE bhUShaNa muniyOgivararige
mAninige bhUShaNa pati bhaktiyu || bhUShaNake bhUShaNa ... ||
ranganna nODuvade kaNgaLige bhUShaNa
mangaLAngana maNiva shira bhUShaNa
sRngAra tuLasi maNi koraLige bhUShaNa
ranga viTThala nimma nAma ati bhUShaNa || bhUShaNake bhUShaNa ... ||
*******
No comments:
Post a Comment