time 0.23
CLCK -> HOME
just scroll down for other devaranama
ಕುಣಿದಾಡೊ ಕೃಷ್ಣ ಕುಣಿದಾಡೊ
ಫಣಿಯ ಮೆಟ್ಟಿ ಬಾಲವ ಪಿಡಿದು
ಕುಣಿಕುಣಿದಾಡುವ ಪಾದದೊಳೊಮ್ಮೆ ||ಪ||
ಮುಂಗುರುಳುಂಗುರ ಜಡೆಗಳರಳೆಲೆ
ಪೊಂಗೊಳಲಲಿ ರಾಗಂಗಳ ನುಡಿಸುತ್ತ ತ್ರಿ-
ಭಂಗಿಯಲಿ ನಿಂದು ಧಿಗಿಧಿಗಿತಾಂಗಿಣ-
ತಾಂಗಿಣಾ ಥಕ್ಕಥಕ್ಕಧಿಮಿಯೆಂದು ||
ಮುಖಜಾರಿದು ಫುಲ್ಲಗವಾಜಿಯೆ
ಝೆಂ ಝೆಂ ಝೆಂ ಚುಂಬನಕಾಗಿ
ಝಣಾಂ ಝಣಾ ಝೆಂ ಕಿಟತಾಕಿಟಕಿಟ ತೋಂಗಿಣತೋ-
ಧೆಮಿ ತೋಂಗಿಣ ಪಾದದೊಳೊಮ್ಮೆ ||
ಪ್ರಕಟದಿ ದಿನಗಳು ಪರಿಚಾರಂಗಳು
ವಿಕಲಿತ ನಾಟಕಭೇರಿಗಳು
ತೊಂಕಿಣಿ ತೊಂಹಿರಿ ತೊಂತರಿ ತರಿಗಿಟ
ತಕ್ಕಿಟತರಿಕಿಟ ತಕಿಟ ಶಬ್ದದಿ
ಪೆರಣಗಾಂಚಿತ್ತಲೆದಂವೆಗಂ
ಸರಹರಪ್ರತಿಜವಾಗರಶೆಂದ
ಶ್ರುಣಾಂ ಉರ್ರಾಂ ಎಂದು ಧಿಮಿಕಿಟ ಧಿಮಿಕಿಟ
ತಧಿಕುತ ಧಿಕುತ ತದ್ದಾಥೈ ಎಂದು ||
ಪಂಚಸ್ಥಳದಲಿ ಲಘುವಿಡಿದೊಮ್ಮೆ
ಗಣಪತಿ ನರಸಿಂಹ ಕೋನೇರಿ ತಿಮ್ಮ
ಪಂಚನಾಟಕಭೇದವ ವಾಜಿಸುತ್ತ
ಉಡುಪಿಲಿ ನಿಂದನು ಪುರಂದರವಿಠಲ ||
***
ಫಣಿಯ ಮೆಟ್ಟಿ ಬಾಲವ ಪಿಡಿದು
ಕುಣಿಕುಣಿದಾಡುವ ಪಾದದೊಳೊಮ್ಮೆ ||ಪ||
ಮುಂಗುರುಳುಂಗುರ ಜಡೆಗಳರಳೆಲೆ
ಪೊಂಗೊಳಲಲಿ ರಾಗಂಗಳ ನುಡಿಸುತ್ತ ತ್ರಿ-
ಭಂಗಿಯಲಿ ನಿಂದು ಧಿಗಿಧಿಗಿತಾಂಗಿಣ-
ತಾಂಗಿಣಾ ಥಕ್ಕಥಕ್ಕಧಿಮಿಯೆಂದು ||
ಮುಖಜಾರಿದು ಫುಲ್ಲಗವಾಜಿಯೆ
ಝೆಂ ಝೆಂ ಝೆಂ ಚುಂಬನಕಾಗಿ
ಝಣಾಂ ಝಣಾ ಝೆಂ ಕಿಟತಾಕಿಟಕಿಟ ತೋಂಗಿಣತೋ-
ಧೆಮಿ ತೋಂಗಿಣ ಪಾದದೊಳೊಮ್ಮೆ ||
ಪ್ರಕಟದಿ ದಿನಗಳು ಪರಿಚಾರಂಗಳು
ವಿಕಲಿತ ನಾಟಕಭೇರಿಗಳು
ತೊಂಕಿಣಿ ತೊಂಹಿರಿ ತೊಂತರಿ ತರಿಗಿಟ
ತಕ್ಕಿಟತರಿಕಿಟ ತಕಿಟ ಶಬ್ದದಿ
ಪೆರಣಗಾಂಚಿತ್ತಲೆದಂವೆಗಂ
ಸರಹರಪ್ರತಿಜವಾಗರಶೆಂದ
ಶ್ರುಣಾಂ ಉರ್ರಾಂ ಎಂದು ಧಿಮಿಕಿಟ ಧಿಮಿಕಿಟ
ತಧಿಕುತ ಧಿಕುತ ತದ್ದಾಥೈ ಎಂದು ||
ಪಂಚಸ್ಥಳದಲಿ ಲಘುವಿಡಿದೊಮ್ಮೆ
ಗಣಪತಿ ನರಸಿಂಹ ಕೋನೇರಿ ತಿಮ್ಮ
ಪಂಚನಾಟಕಭೇದವ ವಾಜಿಸುತ್ತ
ಉಡುಪಿಲಿ ನಿಂದನು ಪುರಂದರವಿಠಲ ||
***
Pallavi
Kunidado krishna kunidado |
Phaniya metti balava pididu |
Kunikunidaduva padadolomme ||
Charana 1 (The Pose and Flute)
Mungurulungura jadegalaralele |
Pongolalali ragangala nudisutta tri- |
Bhangiyali nindu dhigidhigitangina- |
Tangina thakkathakkadhimiyendu ||
Charana 2 (Radiant Face and Anklets)
Mukhajaridu phullagavajiye |
Jhen jhen jhen chumbanakagi |
Jhanam jhana jhen kitatakitakita tonginato- |
Dhemi tongina padadolomme ||
Charana 3 (The Sound of Drums)
Prakatadi dinagalu paricharangalu |
Vikalita natakabherigalu |
Tonkini tonhiri tontari tarigita |
Takkitatarikita takita shabdadi ||
Charana 4 (The Power of the Dance)
Peranaganchittalendamnvegam |
Saraharapratijavagarashenda |
Shrunam urram endu dhimikita dhimikita |
Tadhikuta dhikuta taddathai endu ||
Charana 5 (The Lord of Udupi)
Panchasthaladali laghuvididomme |
Ganapati narasimha koneri timma |
Panchanatakabhedava vajisutta |
Udupili nindanu purandaravithala ||
Phonetic Guide for the Rhythmic Syllables (Jatis):
Dhigi-dhigi: Pronounced like Dhi-ghi (soft 'd').
Thakka-thakka: Sharp 'th' (like in thumb).
Jhanam Jhana: Nasal 'n' (like the ringing of a bell).
Kitata-kitakita: Very fast, crisp 't' sounds.
Shrunam-Urram: These are deep, bass-like sounds representing the serpent's heavy breathing and Krishna's forceful steps.
***
ಈ ಸುಂದರವಾದ ಕೃತಿಯು ಶ್ರೀ ಪುರಂದರದಾಸರಿಂದ ವಿರಚಿತವಾದ 'ನೃತ್ಯ ಶೈಲಿ'ಯ ಅದ್ಭುತ ಪದ. ಇದು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಕಾಳಿಂಗ ಸರ್ಪದ ಹೆಡೆಯ ಮೇಲೆ ಮಾಡಿದ ದಿವ್ಯ ನರ್ತನವನ್ನು (ಕಾಳಿಂಗ ಮರ್ದನ) ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಹಾಡಿನ ವಿಶೇಷತೆಯೆಂದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಬಳಸಿರುವ 'ಜತಿ'ಗಳು (ತೋಂಗಿಣ, ಧಿಮಿಕಿಟ ಇತ್ಯಾದಿ), ಇವು ಓದುಗರಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಕೃಷ್ಣನ ನೃತ್ಯದ ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.
ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸಾರಾಂಶ (Summary)
ಯಮುನಾ ನದಿಯನ್ನು ವಿಷಮಯವಾಗಿಸಿದ್ದ ಕಾಳಿಂಗ ಸರ್ಪದ ಗರ್ವವನ್ನು ಅಡಗಿಸಲು, ಬಾಲಕೃಷ್ಣನು ಆ ಸರ್ಪದ ಹೆಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಏರಿ ನೃತ್ಯ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಸಂಗವಿದು. ಕೃಷ್ಣನು ತನ್ನ ಕಾಲಿನ ಪೆಟ್ಟುಗಳಿಂದ ಸರ್ಪವನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿ, ಅದರ ಬಾಲವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೊಳಲನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತಾ ನಾನಾ ವಿಧವಾದ ತಾಳ-ಲಯಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನರ್ತಿಸುವ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ದಾಸರು ಇಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಈ ನರ್ತನವನ್ನು ಮಾಡಿದವನು ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಪುರಂದರವಿಠಲನೇ ಎಂದು ದಾಸರು ಸ್ತುತಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಅರ್ಥ (Meaning Parawise)
ಪಲ್ಲವಿ:
ಕುಣಿದಾಡೊ ಕೃಷ್ಣ ಕುಣಿದಾಡೊ | ಫಣಿಯ ಮೆಟ್ಟಿ ಬಾಲವ ಪಿಡಿದು | ಕುಣಿಕುಣಿದಾಡುವ ಪಾದದೊಳೊಮ್ಮೆ ||
ಅರ್ಥ: ಎಲೈ ಕೃಷ್ಣನೇ, ಆ ಸರ್ಪದ ಹೆಡೆಯನ್ನು (ಫಣಿ) ನಿನ್ನ ಪಾದಗಳಿಂದ ಮೆಟ್ಟಿ, ಅದರ ಬಾಲವನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಒಮ್ಮೆ ಸುಂದರವಾಗಿ ಕುಣಿದಾಡು. ನಿನ್ನ ಆ ನರ್ತಿಸುವ ಪಾದಗಳ ಲಯವನ್ನು ನಾವು ನೋಡುವಂತಾಗಲಿ.
ಚರಣ 1 (ನರ್ತನದ ಭಂಗಿ):
ಮುಂಗುರುಳುಂಗುರ ಜಡೆಗಳರಳೆಲೆ | ಪೊಂಗೊಳಲಲಿ ರಾಗಂಗಳ ನುಡಿಸುತ್ತ ತ್ರಿ- | ಭಂಗಿಯಲಿ ನಿಂದು ಧಿಗಿಧಿಗಿತಾಂಗಿಣ- | ತಾಂಗಿಣಾ ಥಕ್ಕಥಕ್ಕಧಿಮಿಯೆಂದು ||
ಅರ್ಥ: ಕೃಷ್ಣನು ಕುಣಿಯುವಾಗ ಅವನ ಮುಂಗುರುಳುಗಳು ಮತ್ತು ಜಡೆಗಳು ಸುಂದರವಾಗಿ ಅಲುಗಾಡುತ್ತಿವೆ. ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಬಂಗಾರದ ಕೊಳಲಿನಲ್ಲಿ ಮಧುರ ರಾಗಗಳನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತಾ, ದೇಹವನ್ನು ಮೂರು ಕಡೆ ಬಾಗಿಸಿ (ತ್ರಿಭಂಗಿ - ಕುತ್ತಿಗೆ, ಸೊಂಟ ಮತ್ತು ಮೊಣಕಾಲು) ನಿಂತು 'ಧಿಗಿಧಿಗಿ', 'ಥಕ್ಕಥಕ್ಕ' ಎಂಬ ತಾಳಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ನರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ಚರಣ 2 (ಆಭರಣಗಳ ಝೇಂಕಾರ):
ಮುಖಜಾರಿದು ಫುಲ್ಲಗವಾಜಿಯೆ | ಝೆಂ ಝೆಂ ಝೆಂ ಚುಂಬನಕಾಗಿ | ಝಣಾಂ ಝಣಾ ಝೆಂ ಕಿಟತಾಕಿಟಕಿಟ ತೋಂಗಿಣತೋ- | ಧೆಮಿ ತೋಂಗಿಣ ಪಾದದೊಳೊಮ್ಮೆ ||
ಅರ್ಥ: ಕೃಷ್ಣನ ಮುಖದ ಕಾಂತಿ ಅರಳಿದ ಹೂವಿನಂತೆ (ಫುಲ್ಲ) ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅವನು ಕುಣಿಯುವಾಗ ಕಾಲಿನ ಗೆಜ್ಜೆಗಳು 'ಝಣಾಂ ಝಣಾ' ಎಂದು ನಾದ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. 'ಕಿಟತಾ ಕಿಟಕಿಟ' ಎಂಬ ಜತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವನ ಪಾದಗಳು ಸರ್ಪದ ಹೆಡೆಯ ಮೇಲೆ ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ಲಯಬದ್ಧವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಚರಣ 3 (ಲಯಬದ್ಧ ಶಬ್ದಗಳು):
ಪ್ರಕಟದಿ ದಿನಗಳು ಪರಿಚಾರಂಗಳು | ವಿಕಲಿತ ನಾಟಕಭೇರಿಗಳು | ತೊಂಕಿಣಿ ತೊಂಹಿರಿ ತೊಂತರಿ ತರಿಗಿಟ | ತಕ್ಕಿಟತರಿಕಿಟ ತಕಿಟ ಶಬ್ದದಿ ||
ಅರ್ಥ: ಈ ಅದ್ಭುತ ನರ್ತನವು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪ್ರಕಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದೆ. ದೇವತೆಗಳು ಬಾರಿಸುವ ಭೇರಿಗಳು (ವಾದ್ಯಗಳು) ಮೊಳಗುತ್ತಿವೆ. ಆ ವಾದ್ಯಗಳ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಕೃಷ್ಣನ ಪಾದಗಳು 'ತೊಂಕಿಣಿ', 'ತರಿಗಿಟ', 'ತಕ್ಕಿಟ' ಎಂಬ ವಿಭಿನ್ನ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ ನೃತ್ಯದ ವೇಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಚರಣ 4 (ಪರಾಕ್ರಮದ ನೃತ್ಯ):
ಪೆರಣಗಾಂಚಿತ್ತಲೆದಂವೆಗಂ | ಸರಹರಪ್ರತಿಜವಾಗರಶೆಂದ | ಶ್ರುಣಾಂ ಉರ್ರಾಂ ಎಂದು ಧಿಮಿಕಿಟ ಧಿಮಿಕಿಟ | ತಧಿಕುತ ಧಿಕುತ ತದ್ದಾಥೈ ಎಂದು ||
ಅರ್ಥ: ಸರ್ಪವು ತನ್ನ ಹೆಡೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಕೃಷ್ಣನು ಅದನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿ ಕೆಳಗಿಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. 'ಶ್ರುಣಾಂ', 'ಉರ್ರಾಂ' ಎಂಬ ಗಂಭೀರ ಶಬ್ದಗಳೊಂದಿಗೆ 'ಧಿಮಿಕಿಟ', 'ತಧಿಕುತ' ಎಂಬ ಸಂಕೀರ್ಣ ಜತಿಗಳನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತಾ, ಸರ್ಪದ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಅಡಗಿಸುವ ಪರಾಕ್ರಮದ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ಚರಣ 5 (ಉಡುಪಿಯ ಕೃಷ್ಣ):
ಪಂಚಸ್ಥಳದಲಿ ಲಘುವಿಡಿದೊಮ್ಮೆ | ಗಣಪತಿ ನರಸಿಂಹ ಕೋನೇರಿ ತಿಮ್ಮ | ಪಂಚनाटकಭೇದವ ವಾಜಿಸುತ್ತ | ಉಡುಪಿಲಿ ನಿಂದನು ಪುರಂದರವಿಠಲ ||
ಅರ್ಥ: ಗಣಪತಿ, ನರಸಿಂಹ ಮತ್ತು ತಿರುಪತಿಯ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ (ಕೋನೇರಿ ತಿಮ್ಮ) ಸ್ವರೂಪನಾದವನೇ ಈ ಕೃಷ್ಣ. ಐದು ವಿಧದ ನಾಟಕ ಭೇದಗಳನ್ನು (ನೃತ್ಯದ ವಿಧಗಳನ್ನು) ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾ, ಕೊನೆಗೆ ಸುಂದರವಾಗಿ ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದನು. ಈತನೇ ನಮ್ಮ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವವಾದ ಪುರಂದರವಿಠಲನು.
***
This masterpiece by Sri Purandara Dasa is a "Nritya Pada" (dance-poem). It vividly describes the Kalinga Mardana—the divine episode where the child Krishna dances upon the hoods of the venomous serpent Kalinga to humble its pride. The song is unique for its use of Jatis (rhythmic syllables like Dhigi-dhigi, Thaka-thaka), which recreate the actual sound of the dance.
Brief Summary
When the serpent Kalinga poisoned the waters of the Yamuna, Lord Krishna jumped into the river, subdued the snake, and performed a cosmic dance on its multiple hoods. Holding the serpent's tail in one hand and his golden flute in the other, Krishna moved to complex rhythmic patterns. Purandara Dasa captures this breathtaking scene, concluding that the very same dancer is the Lord residing in Udupi as Purandara Vitthala.
Meaning Verse by Verse
Refrain (Pallavi):
Kunidado Krishna Kunidado | Phaniya Metti Balava Pididu | Kunikunidaduva Padadolomme ||
Meaning: Dance, O Krishna, dance! Trample the hoods (Phani) of the serpent under your feet, hold its tail firmly in your hand, and show us the rhythmic grace of your dancing feet just once.
Stanza 1 (The Pose and Flute):
Mungurulungura Jadegalaralele | Pongolalali Ragangala Nudisutta Tri- | Bhangiyali Nindu Dhigidhigitangina- | Tangina Thakkathakkadhimiyendu ||
Meaning: As he dances, his curly locks and braids sway beautifully like tender leaves. Playing melodious ragas on his golden flute, he stands in the elegant Tribhangi pose (the triple-bend posture—neck, waist, and knees). He moves to the sounds of Dhigi-dhigi-tangina and Thakka-thakka-dhimi.
Stanza 2 (The Radiant Face and Anklets):
Mukhajaridu Phullagavajiye | Jhen Jhen Jhen Chumbanakagi | Jhanam Jhana Jhen Kitatakitakita Tonginatō- | Dhemi Tongina Padadolomme ||
Meaning: His face blooms with the radiance of a full-blown flower. His anklets create a musical "Jhen Jhen" and "Jhanam Jhanam" sound as they strike the serpent's hoods. With lightning speed, his feet strike the complex patterns of Kita-taki-ta and Tongina.
Stanza 3 (The Sound of Drums):
Prakatadi Dinagalu Paricharangalu | Vikalita Natakabherigalu | Tonkini Tonhiri Tontari Tarigita | Takkitatarikita Takita Shabdadi ||
Meaning: This grand performance is witnessed by all. The celestial attendants and gods beat the drums (Bheri), filling the air with sound. Matching the beat of the drums, Krishna’s feet produce the sharp sounds of Tonkini, Tarigita, and Takkitatarikita.
Stanza 4 (The Power of the Dance):
Peranaganchittalendamnvegam | Saraharapratijavagarashenda | Shrunam Urram Endu Dhimikita Dhimikita | Tadhikuta Dhikuta Taddathai Endu ||
Meaning: Whenever the serpent tries to raise its head in defiance, Krishna forcefully stamps it down. With deep, resounding sounds like Shrunam and Urram, he performs a vigorous dance of power, stomping to the rhythm of Dhimikita and Tadhikuta.
Stanza 5 (The Lord of Udupi):
Panchasthaladali Laghuvididomme | Ganapati Narasimha Koneri Timma | Panchanatakabhedava Vajisutta | Udupili Nindanu Purandaravithala ||
Meaning: He who is the essence of Ganapati, Narasimha, and the Lord of Tirupati (Koneri Timma), has displayed these five variations of the cosmic dance. After subduing the serpent, this Supreme Lord, Purandara Vitthala, came to dwell gracefully in Udupi.
***
ರಾಗ ಪಂತುವರಾಳಿ ಏಕತಾಳ (AUDIO RAGA MAYBE DIFFERENT)
pallavi
kuNidADO krSNa kuNidADo
anupallavi
paNiya meTTi bAlava piDidu kuNi kuNidADuva pAdadoLomme
caraNam 1
munguruLungura jaDegaLaraLele pongoLolali rAgangaLa nuDisutta
tribhangiyali nindu dhigi dhiditAngiNa tAngiNA takka takka dhimiyendu
caraNam 2
mukha jAridu pulla gavAjiye jhem jhem jhem cumbanakAgi jhaNAm
jhaNAm jhEm kiTa tA kiTa kiTa tOnginatO dhimi tOngina pAdadoLomme
caraNam 3
prakaTadi dinangaLu paricArangaLu vikalita nATaka bhErigaLu
tongiNi tomhiri tondari tarikiTa takkiTa tarikiTa tikiTa shabdadi
caraNam 4
peraNagAncittadamvegam sarahara pratija vAgarashenda
shrNAm urrAm endu dhimikiTa dhimikiTa tadhikuta dhikutam taddA tai endu
caraNam 5
panca sthaLadali laghuviDi domme gaNapati narasimha kOnEri timma
panca nATaka bhEdava vAcisutta uDupili nindanu purandara viTTala
***
just scroll down for other devaranama
No comments:
Post a Comment