ಕೃತಿ ರಚನೆ: ಮಧುಸೂದನ್ ವೆಂಕಟಾಚಲ ರಾವ್ ಬೆಂಗಳೂರು
ankita: venkatanatha ಅಂಕಿತ: ವೆಂಕಟನಾಥ
ಮಾನ್ವಿಯ ಮುನಿಪುಂಗವ ,
ಮನ್ನಿಸಿ ಮಾಡಿಸು ಸಜ್ಜನ ಸಂಗವ,
ಮಾನ ಅಭಿಮಾನ ನಿನ್ನಲಿ ಅರ್ಪಿಸುತಲಿ,
ಮೌನದಿಂ ಬಿನ್ನೈಪೆ ದಿನಾ ದಿನಾ ನಿನ್ನ!ಪ!
ವರಪ್ರಹ್ಲಾದನ ತರಳ ಸೋದರ,
ಗುರುಗಳಂದದಿ ಪಡೆದೆ ನೀ ವಿಜಯದಾಸರ,
ಬರೆದು ಇರಿಸಿದೆ ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರ
ಸುರಿದ ಸುಧೆಯದೋ ಭಕುತಿಧಾರ !
ದಾಸಮಂದಿರ ದೀಪ ನೀನು, ಸೂಸಿ ಬಿಡಿಸಿದ ಸತ್ವವೇನು,
ತತ್ವಬೆರೆತ ನಾದಜೇನು, ಭಕ್ತಿಭರಿತ ಭವ್ಯಭಾನು!೧!
ಯೋಗಮಂತ್ರಾಲಯದ ಕ್ಷೇತ್ರಸಾಮಿಪ್ಯ,
ಬಾಗಣ್ಣದಾಸರು ನೀಡಿದ ಭಾಗ್ಯದಾಯುಷ್ಯ,
ಜ್ಞಾನದಲಿ ಜೊತೆಯಾಯ್ತು ಭಕುತಿವೈರಾಗ್ಯ
ಗಾನದಲಿ ಹಿತವಾಯ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠಸಾಹಿತ್ಯ
ಸುಲಭಭಾಷೆಯ ಶಾಸ್ತ್ರ ಬರೆದೆ,
ಸರಳ ನುಡಿಯಲಿ ಅರಿವನೆರೆದೆ
ವಿರಳಜ್ಞಾನದ ಕಾವ್ಯ ಹೊಸೆದೆ
ಕೊರಳಗಾನದ ಶ್ರಾವ್ಯ ಮೆರೆದೆ!೨!
ಹಿಡಿದೆ ಗುರುರಾಫವೇಂದ್ರರ ಚರಣ,
ಪಡೆದೆ ಗೋಪಾಲದಾಸರ ಕರುಣ,
ಅಜ್ಞಾನಹರಿದು ದಾಸಪಥಕೆ ಕಾರಣ,
ಜಗನ್ನಾಥದಾಸರಾಗಿ ಜಗದಕಿರಣ
ಶಂಕೆಯಿಲ್ಲದ ಭಕುತಿಭಾವ,
ಪಂಕಜಾಕ್ಷ ಮಕುಂದ ಮಾಧವ,
ವೆಂಕಟನಾಥ ಚಂದ ದೈವ,
ಕಂಕಣ ಧರಿಸಿ ನಿಂತು ಕಾಯ್ವ!೩!
***
Since this song praises a great scholar, it is traditionally sung in Raga Kalyani or Raga Shankarabharanam.
Pallavi
Mānviya munipuṅgava,
Mannisi māḍisu sajjana saṅgava,
Māna abhimāna ninnali arpisu tali,
Maunadiṃ binnaipe dinā dinā ninna!P!
Charaṇa 1
Varaprahlādana taraḷa sōdara,
Gurugaḷandadi paḍede nī vijayadāsara,
Baredu iriside harikathāmṛtasāra
Surida sudheyadō bhakutidhāra!
Dāsamandira dīpa nīnu, sūsi biḍisida satvavēnu,
Tatvabereta nādajēnu, bhaktibharita bhavyabhānu!1!
Charaṇa 2
Yōgamantrālayada kṣētrasāmipya,
Bāgaṇṇadāsaru nīḍida bhāgyadāyuṣya,
Jñānadali joteyāytu bhakutivairāgya
Gānadali hitavāytu śrēṣṭhasāhitya
Sulabhabhāṣeya śāstra barede,
Saraḷa nuḍiyali arivanerede
Viraḷajñānada kāvya hosede
Koraḷagānada śrāvya merede!2!
Charaṇa 3
Hiḍide gururāghavēndrara charaṇa,
Paḍede gōpāladāsara karuṇa,
Ajñānaharidu dāsapathake kāraṇa,
Jagannāthadāsarāgi jagadakiiraṇa
Śaṅkeyillada bhakutibhāva,
Paṅkajākṣa makunda mādhava,
Veṅkaṭanātha chanda daiva,
Kaṅkaṇa dharisi nintu kāyva!3!
**
Key Pronunciation Guide
Mānviya (Maan-vi-ya): The 'aa' is long, referring to the town of Manvi in Raichur, the birthplace of the saint.
Munipuṅgava (Muni-punga-va): 'Muni' means sage; 'Pungava' means eminent or leader.
Harikathāmṛtasāra (Hari-katha-amruta-saara): Break it down as: Hari (God), Katha (Story), Amruta (Nectar), Saara (Essence).
Bāgaṇṇadāsaru (Baa-ganna-daasa-ru): This is the pre-initiation name of Sri Gopala Dasa, who is credited with giving 40 years of his own life to Jagannatha Dasa.
***
ಮಧುಸೂದನ್ ವೆಂಕಟಾಚಲ ರಾವ್ ಅವರು ರಚಿಸಿರುವ ಈ ಕೃತಿಯು ಹರಿದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯದ ದಿಗ್ಗಜರಾದ ಶ್ರೀ ಜಗನ್ನಾಥದಾಸರ (ಮಾನ್ವಿಯ ಮುನಿಪುಂಗವ) ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಕೊಂಡಾಡುತ್ತದೆ. ಜಗನ್ನಾಥದಾಸರು 'ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರ'ದಂತಹ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸಿ, ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಿ ಭಕ್ತಿಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬೆಳಗಿದ ರೀತಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸಾರಾಂಶ (Summary)
ಈ ಕೃತಿಯು ಜಗನ್ನಾಥದಾಸರನ್ನು "ದಾಸಮಂದಿರದ ದೀಪ" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾ, ಅವರು ವಿಜಯದಾಸರು ಮತ್ತು ಗೋಪಾಲದಾಸರ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಹರಿದಾಸ ಪಥಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರು ರಚಿಸಿದ ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರವು ಭಕ್ತಿಯ ಸುಧೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೂ ಅರ್ಥವಾಗುವಂತೆ ಸರಳ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ತತ್ವಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಮಂತ್ರಾಲಯದ ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಮತ್ತು ವೆಂಕಟನಾಥನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಅವರು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಜ್ಞಾನದ ಕಿರಣವಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ಈ ಹಾಡಿನ ಸಾರ.
ಅರ್ಥ (Meaning)
ಪಲ್ಲವಿ: ಸಜ್ಜನ ಸಂಗದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ
ಮಾನ್ವಿಯ ಮುನಿಪುಂಗವ, ಮನ್ನಿಸಿ ಮಾಡಿಸು ಸಜ್ಜನ ಸಂಗವ...
ಅರ್ಥ: ಮಾನ್ವಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರೇ (ಜಗನ್ನಾಥದಾಸರೇ), ನನ್ನನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಿ ಸದಾ ಸಜ್ಜನರ ಸಹವಾಸದಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆ ಅನುಗ್ರಹಿಸಿ. ನನ್ನ ಮಾನ-ಅಭಿಮಾನಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ನಿನ್ನ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಮೌನವಾಗಿ ನಿನಗೆ ಮೊರೆಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
ಚರಣ ೧: ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರದ ಮಹಿಮೆ
ವರಪ್ರಹ್ಲಾದನ ತರಳ ಸೋದರ, ಗುರುಗಳಂದದಿ ಪಡೆದೆ ನೀ ವಿಜಯದಾಸರ...
ಅರ್ಥ: ನೀವು ಪ್ರಹ್ಲಾದ ರಾಜರ ವಂಶದ ಕುಡಿಯಿದ್ದಂತೆ. ವಿಜಯದಾಸರನ್ನು ಗುರುಗಳಾಗಿ ಪಡೆದು, ಹರಿದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೇರುಕೃತಿಯಾದ 'ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರ'ವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದೀರಿ. ಅದು ಭಕ್ತಿಯ ಸುಧೆಯನ್ನು ಹರಿಸುವ ದಾರೆಯಾಗಿದೆ. ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮಂದಿರಕ್ಕೆ ನೀವು ದೀಪವಿದ್ದಂತೆ; ನಿಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯವು ತತ್ವಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣವಾದ ನಾದಜೇನಿನಂತಿದೆ.
ಚರಣ ೨: ಸರಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ
ಯೋಗಮಂತ್ರಾಲಯದ ಕ್ಷೇತ್ರಸಾಮಿಪ್ಯ, ಬಾಗಣ್ಣದಾಸರು ನೀಡಿದ ಭಾಗ್ಯದಾಯುಷ್ಯ...
ಅರ್ಥ: ಮಂತ್ರಾಲಯದ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದ ಸಾಮೀಪ್ಯದಲ್ಲಿ, ಗೋಪಾಲದಾಸರ (ಬಾಗಣ್ಣದಾಸರ) ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಆಯುಷ್ಯದ ಭಾಗ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೀರಿ. ನಿಮ್ಮ ಗಾಯನದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಾಹಿತ್ಯವಿದೆ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರದ ಕಠಿಣ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೂ ತಿಳಿಯುವಂತೆ ಸರಳ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ್ದೀರಿ. ಆ ಜ್ಞಾನವು ಕೇಳಲು ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರಾವ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಚರಣ ೩: ಜಗನ್ನಾಥದಾಸರ ಉದಯ
ಹಿಡಿದೆ ಗುರುರಾಘವೇಂದ್ರರ ಚರಣ, ಪಡೆದೆ ಗೋಪಾಲದಾಸರ ಕರುಣ...
ಅರ್ಥ: ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಪಾದಗಳನ್ನು ನಂಬಿ, ಗೋಪಾಲದಾಸರ ಕರುಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದು, ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ನೀವು 'ಜಗನ್ನಾಥದಾಸರಾಗಿ' ಜಗತ್ತಿಗೆ ಜ್ಞಾನದ ಕಿರಣವಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದೀರಿ. ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಕುಂದ ಮಾಧವನಾದ ಆ ವೆಂಕಟನಾಥನನ್ನು ನೆನೆಯುವವರನ್ನು ಅವನು ಕಂಕಣಬದ್ಧನಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ.
***
This composition by Madhusudan Venkatachala Rao is a heartfelt tribute to Sri Jagannatha Dasa, one of the most scholarly and revered figures in the Haridasa lineage. It traces his spiritual journey—from his roots in Manvi to his transformation into a legendary poet who simplified complex Vedic philosophy into the accessible Kannada masterpiece, Harikathāmṛtasāra.
Summary
The song honors Jagannatha Dasa as the "Lamp of the Dasa Temple." It details how, through the grace of Gopala Dasa (who gifted him a portion of his own lifespan) and Vijaya Dasa, he moved from intellectual pride to divine devotion. The poet highlights that his writings—like nectar poured from the heavens—brought the light of knowledge to the common man in simple, beautiful Kannada.
Paragraph-wise Meaning
Pallavi: Seeking Noble Company
Māuviya munipuṅgava, mannisi māḍisu sajjana saṅgava...
Meaning: "O great sage of Manvi (Jagannatha Dasa), please forgive my flaws and grant me the company of virtuous people (Sajjana Sanga). Surrendering my pride and ego at your feet, I silently offer my prayers to you every single day."
Charana 1: The Nectar of Harikatha
Varaprahlādana taraḷa sōdara, gurugaḷandadi paḍede nī vijayadāsara...
Meaning: "Descended from the lineage of the great devotee Prahlada, you accepted Vijaya Dasa as your Guru. You authored the Harikathāmṛtasāra, which flows like a stream of divine nectar. You are the lamp that illuminates the house of Dasa Sahitya; your philosophy is like honeyed music and your devotion shines like a magnificent sun."
Charana 2: Simplified Wisdom
Yōgamantrālayada kṣētrasāmipya, bāgaṇṇadāsaru nīḍida bhāgyadāyuṣya...
Meaning: "Living in the sacred proximity of Mantralaya, you received the gift of long life through the grace of Bagannadasa (Gopala Dasa). In your songs, deep knowledge (Jnana) met intense detachment (Vairagya). You wrote complex scriptures in a simple language so that everyone could understand, weaving rare wisdom into beautiful, audible poetry."
Charana 3: The Ray of the Universe
Hiḍide gururāghavēndrara charaṇa, paḍede gōpāladāsara karuṇa...
Meaning: "By holding onto the feet of Guru Raghavendra and receiving the compassion of Gopala Dasa, you dispelled our ignorance and became Jagannatha Dasa—a ray of light for the entire world. To those who possess unwavering faith, the Lord (Venkatanatha/Mukunda) stands ready, bound by a vow (Kankana) to protect them."
***
