ರಾಗ ಸರಸ್ವತಿ
Audio by Mrs. Nandini Sripad
CLICK-> INDEX ದೇವರನಾಮ ಕೇಳಿ ಕಲಿಯಲು ಲಿಂಕ್ LINKS TO LEARN DEVARANAMA
or just scroll down for other devaranama
ರಚನೆ : ಶ್ರೀ ಜಗನ್ನಾಥ ದಾಸರು
for saahitya click ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರ ಸಂಧಿ 1 to 32
ಶ್ರೀ ಜಗನ್ನಾಥದಾಸಾರ್ಯ ವಿರಚಿತ ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರ ,
ಪಂಚಮಹಾಯಜ್ಞ ಸಂಧಿ (ಸಂಧಿ 06)
ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರ ಗುರುಗಳ ಕರುಣದಿಂದಾಪನಿತು ಕೇಳುವೆ
ಪರಮ ಭಗವದ್ಭಕ್ತರು ಇದನಾದರದಿ ಕೇಳುವುದು||
ಜನನಿಪಿತಭೂವಾರಿದಾಂಬರವೆನಿಪ ಪಂಚಾಗ್ನಿಯಲಿ
ನಾರಾಯಣನ ತ್ರಿಂಶತಿ ಮೂರ್ತಿಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳ ನೆನೆದು
ದಿವಸಾಳು ಎಂಬ ಸಮಿಧೆಗಳು ನಿರಂತರ ಹೋಮಿಸುತ
ಪಾವನಕೆ ಪಾವನನು ಎನಿಪ ಪರಮನ ಬೇಡು ಪರಮಸುಖ||1||
ಗಗನ ಪಾವಕ ಸಮಿಧೆ ರವಿ ರಶ್ಮಿಗಳೇ ಧೂಮವು ಅರ್ಚಿಯೆನಿಪುದು ಹಗಲು
ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಕಿಡಿಗಳು ಚಂದ್ರಮ ಅಂಗಾರ
ಮೃಗವರ ಉದರನೊಳಗೆ ಐದು ರೂಪಗಳ ಚಿಂತಿಸಿ
ಭಕ್ತಿರಸ ಮಾತುಗಳೆ ಮಂತ್ರವ ಮಾಡಿ ಹೋಮಿಸುವರು ವಿಪಶ್ಚಿತರು||2||
ಪಾವಕನು ಪರ್ಜನ್ಯ ಸಮಿಧೆಯು ಪ್ರಾವಹೀಪತಿ ಧೂಮಗಳು ಮೇಘಾವಳಿಗಳು
ಅರ್ಚಿ ಕ್ಷಣಪ್ರಭೆ ಗರ್ಜನವೆ ಕಿಡಿಯು ಭಾವಿಸುವುದು ಅಂಗಾರ ಸಿಡಿಲೆಂದು
ಈ ವಿಧ ಅಗ್ನಿಯೊಳು ಅಬ್ಧಿ ಜಾತನ ಕೋವಿದರು ಹೋಮಿಸುವರು ಅನುದಿನ
ಪರಮ ಭಕುತಿಯಲಿ||3||
ಧರಣಿಯೆಂಬುದೇ ಅಗ್ನಿ ಸಂವತ್ಸರವೇ ಸಮಿಧೆ ವಿಹಾಯಸವೇ ಪೊಗೆ
ಇರಳು ಉರಿ ದಿಶ ಅಂಗಾರ ಅವಾಂತರ ದಿಗ್ವಲಯ ಕಿಡಿಯು
ವರುಷವೆಂಬ ಆಹುತಿಗಳಿಂದಲಿ ಹರಿಯ ಮೆಚ್ಚಿಸಿ
ಸಕಲರೊಳಗೆ ಅಧ್ವರಿಯನಾಗಿರು ಸರ್ವ ರೂಪಾತ್ಮಕನ ಚಿಂತಿಸುತ||4||
ಪುರುಷ ಶಿಖಿ ವಾಕ್ಸಮಿಧೆ ಧೂಮವು ಪರಣ ಅರ್ಚಿಯು ಜಿಹ್ವೆ ಶ್ರೋತ್ರಗಳು ಎರಡು ಕಿಡಿಗಳು
ಲೋಚನಗಳು ಅಂಗಾರವೆನಿಸುವುವು
ನಿರುತ ಭುಂಜಿಸುವನ್ನ ಯದುಕುಲವರನಿಗೆ ಅವದಾನಗಳೆಂದು
ಈ ಪರಿ ಸಮರ್ಪಣೆಗೈಯೆ ಕೈಗೊಂಡು ಅನುದಿನದಿ ಪೊರೆವ||5||
ಮತ್ತೆ ಯೋಷ ಅಗ್ನಿಯೊಳು ತಿಳಿವುದು ಉಪಸ್ಥ ತತ್ತ್ವವೆ ಸಮಿಧೆ
ಕಾಮೋತ್ಪತ್ತಿ ಪರಮಾತುಗಳು ಧೂಮವು ಯೋನಿ ಮಹದರ್ಚಿ
ತತ್ಪ್ರವೇಶ ಅಂಗಾರ ಕಿಡಿಗಳು ಉತ್ಸಹ ಉತ್ಸರ್ಜನವೆ
ಪುರುಷೋತ್ತಮನಿಗೆ ಅವದಾನವನೆ ಕೈಕೊಂಡು ಮನ್ನಿಸುವ||6||
ಐದಗ್ನಿಗಳಲ್ಲಿ ಮರೆಯದೆ ಐದು ರೂಪಾತ್ಮಕನ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ರೂಪಗಳ
ಅನುದಿನದಿ ನೆನೆವರಿಗೆ ಜನ್ಮಗಳ ಐದಿಸನು ನಳಿನಾಕ್ಷ
ರಣದೊಳು ಮೈದುನನ ಕಾಯ್ದಂತೆ ಸಲಹುವ
ಬೈದವಗೆ ಗತಿಯಿತ್ತ ಭಯಹರ ಭಕ್ತವತ್ಸಲನು||7||
ಪಂಚನಾರೀ ತುರಗದಂದದಿ ಪಂಚರೂಪಾತ್ಮಕನು ತಾ ಷಟ್ಪoಚ ರೂಪವ ಧರಿಸಿ
ತತ್ತನ್ನಾಮದಿಂ ಕರೆಸಿ
ಪಂಚ ಪಾವಕ ಮುಖದಿ ಗುಣಮಯ ಪಂಚಭೂತಾತ್ಮಕ ಶರೀರವ
ಪಂಚ ವಿಧ ಜೀವರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು ಅಲ್ಲಲ್ಲೆ ರಮಿಸುವನು||8||
ವಿಧಿ ಭವಾದಿ ಸಮಸ್ತ ಜೀವರ ಹೃದಯದೊಳಗೆ ಏಕಾತ್ಮನೆನಿಸುವ ಪದುಮನಾಭನು
ಅಚ್ಯುತಾನಂತಾದಿರೂಪದಲಿ
ಅಧಿಸುಭೂತಾಧ್ಯಾತ್ಮವ ಅಧಿದೈವದೊಳು ಕರೆಸುವ
ಪ್ರಾಣನಾಗಾಭಿದನು ದಶರೂಪದಲಿ ದಶವಿಧ ಪ್ರಾಣರೊಳಗಿದ್ದು||9||
ಈರೈದು ಸಾವಿರದ ಇಪ್ಪತ್ತು ಆರಧಿಕ ಮುನ್ನೂರು ರೂಪಗಳ
ಈರೆರೆಡು ಸ್ಥಾನದಲಿ ಚಿಂತಿಪುದು ಅನುದಿನದಿ ಬುಧರು
ನೂರಿಪ್ಪತ್ತೇಳು ಅಧಿಕ ಮೂರಾರುಸಾವಿರ ರೂಪದಿಂ
ದಶ ಮಾರುತರೊಳಿದ್ದು ಅವರವರ ಪೆಸರಿಂದ ಕರೆಸುವನು||10||
ಚಿತ್ತೈಸುವುದು ಎಂಟಧಿಕ ಇಪ್ಪತ್ತು ಸಾವಿರ ನಾಲ್ಕು ಶತದ ಇಪ್ಪತ್ತಮೂರು ಸುಮೂರ್ತಿಗಳು
ಅಹವಲ್ಲೇ ಪರಿಯಂತ
ಹತ್ತು ನಾಲ್ಕು ರೂಪಗಳ ನೆರೆಬಿತ್ತವರೀಪರಿ ತಿಳಿದು
ಪುರುಷೋತ್ತಮನ ಸರ್ವತ್ರ ಪೂಜೆಯ ಮಾಡು ಕೊಂಡಾಡು||11||
ಈರೆರೆಡು ಶತದ್ವಿಷ್ಟ ಅಧಿಕ ಹದಿನಾರು ಸಾವಿರ ರೂಪ ಸರ್ವ ಶರೀರದೊಳು
ಶಬ್ಧಾದಿಗಳ ಅಧಿಷ್ಠಾನದೊಳಗೆ ಇಪ್ಪ
ಮಾರುತನು ನಾಗಾದಿ ರೂಪದಿ
ಮೂರನೇ ಗುಣಮಾನಿ ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾರಮಣ ವಿದ್ಯಾಕುಮೋಹವ ಕೊಡುವ ಕರಣಕ್ಕೆ||12||
ಐದವಿದ್ಯೆಗಳೊಳಗೆ ಇಹ ನಾಗಾದಿಗಳ ಅಧಿಷ್ಠಾನದಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀಧವನು
ಕೃದ್ಧೋಲ್ಕ ಮೊದಲಾದ ಐದು ರೂಪಗಳ ತಾ ಧರಿಸಿ
ಸಜ್ಜನರ ಅವಿದ್ಯವ ಛೇದಿಸುವ ತಾಮಸರಿಗೆ ಅಜ್ಞಾನಾದಿಗಳ ಕೊಟ್ಟು
ಅವರವರ ಸಾಧನವ ಮಾಡಿಸುವ||13||
ಗೋವುಗಳೊಳು ಉದ್ಗೀಥನಿಹ ಪ್ರಸ್ಥಾವ ಹಿಂಕಾರ ಎರಡೂ ರೂಪದಿ ಅವ್ಯಾಜಗಳೊಳಿಹನು
ಪ್ರತಿಹಾರಾಹ್ವ ಹಯಗಳೊಳು
ಜೀವನಪ್ರದ ನಿಧನ ಮನುಜರೊಳು ಈ ವಿಧದೊಳಿಹ ಪಂಚ ಸಾಮವ
ಝಾವ ಝಾವಕೆ ನೆನೆವರಿಗೆ ಐದಿಸನು ಜನ್ಮಗಳ||14||
ಯುಗ ಚತುಷ್ಟಯಗಳಲಿ ತಾನಿದ್ದು ಯುಗ ಪ್ರವರ್ತಕ ಧರ್ಮ ಕರ್ಮಗಳಿಗೆ ಪ್ರವರ್ತಕ
ವಾಸುದೇವಾದಿ ಈರೆರೆಡು ರೂಪ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು
ಯುಗಾದಿ ಕೃತು ತಾ ಯುಗ ಪ್ರವರ್ತಕಯೆನಿಸಿ
ಧರ್ಮ ಪ್ರಘಟಕನು ತಾನಾಗಿ ಭಕುತರಿಗೀವ ಸಂಪದವ||15||
ತಲೆಯೊಳಿಹ ನಾರಾಯಣನು ಗಂಟಲಡಿ ಒಡಲೊಳು ವಾಸುದೇವನು
ಬಲದಲಿಹ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ ಎಡ ಭಾಗದಲಿ ಅನಿರುದ್ಧ
ಕೆಳಗಿನ ಅಂಗದಿ ಸಂಕರುಷಣನ ತಿಳಿದು
ಈ ಪರಿ ಸಕಲ ದೇಹಗಳೊಳಗೆ ಪಂಚಾತ್ಮಕನ ರೂಪವ ನೋಡು ಕೊಂಡಾಡು||16||
ತನು ವಿಶಿಷ್ಟದಿ ಇಪ್ಪ ನಾರಾಯಣನು ಕಟಿ ಪಾದ ಅಂತ ಸಂಕರುಷಣನು
ಶಿರ ಜಘನ ಅಂತವಾಗಿಹ ವಾಸುದೇವಾಖ್ಯ
ಅನಿಮಿಷ ಈಷ ಅನಿರುದ್ಧ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನ್ನು ಎಡದಿ ಬಲ ಭಾಗದಿ
ಚಿಂತನೆಯ ಮಾಳ್ಪರಿಗೆ ಉಂಟೆ ಮೈಲಿಗೆ ವಿಧಿ ನಿಷೇಧಗಳು||17||
ಪದುಮನಾಭನು ಪಾಣಿಯೊಳಗಿಹ ವದನದಲಿ ಹೃಷಿಕೇಶ
ನಾಸಿಕ ಸದನದಲಿ ಶ್ರೀಧರನು ಜಿಹ್ವೆಯೊಳು ಇಪ್ಪ ವಾಮನನು
ವಿದಿತ ನೇತ್ರದಿ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮನು ತ್ವಕ್ದೇಶದೊಳಗಿಹ
ಕರ್ಣದಲಿ ಇಪ್ಪನು ವಿಷ್ಣುನಾಮಕ ಶ್ರವಣನೆಂದೆನಿಸಿ||18||
ಮನದೊಳಿಹ ಗೋವಿಂದ ಮಾಧವ ಧನಪ ಸಖ ತತ್ವದೊಳು
ನಾರಾಯಣ ಮಹತ್ತತ್ವದೊಳು ಅವ್ಯಕ್ತದೊಳು ಕೇಶವನು
ಇನಿತು ರೂಪವ ದೇಹದೊಳು ಚಿಂತನೆಯ ಗೈವ ಮಹಾತ್ಮರು
ಇಳೆಯೊಳು ಮನುಜರು ಅವರಲ್ಲ ಅಮರರೇ ಸರಿ ಹರಿಕೃಪಾಬಲದಿ||19||
ನೆಲದೊಳು ಇಪ್ಪನು ಕೃಷ್ಣ ರೂಪದಿ ಜಲದೊಳು ಇಪ್ಪನು ಹರಿಯೆನಿಸಿ
ಶಿಖಿಯೊಳಗೆ ಇಪ್ಪನು ಪರಶುರಾಮ ಉಪೆನ್ದ್ರನು ಎಂದೆನಿಸಿ ಎಲ್ಲರೊಳು ಇಪ್ಪನು ಜನಾರ್ಧನನು
ಬಾಂದಲದೊಳು ಅಚ್ಯುತ ಗಂಧ ನರಹರಿ
ಪೊಳೆವ ಅಧೋಕ್ಷಜ ರಸಗಳೊಳು ರಸರೂಪ ತಾನಾಗಿ||20||
ರೂಪ ಪುರುಷೋತ್ತಮನು ಸ್ಪರ್ಶ ಪ್ರಾಪಕನು ಅನಿರುದ್ಧ
ಶಬ್ಧದಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿಹ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ ಉಪಸ್ಥದಿ ವಾಸುದೇವನಿಹ
ತಾ ಪೊಳೆವ ಪಾಯುಸ್ಥನಾಗಿ ಜಯಾಪತಿಯು ಸಂಕರುಷಣನು
ಸುಸ್ಥಾಪಕನೆನಿಸಿ ಪಾದದೊಳು ದಾಮೋದರನು ಪೊಳೆವ||21||
ಚತುರ ವಿಂಶತಿ ತತ್ತ್ವದೊಳು ಶ್ರೀಪತಿಯೆ ಅನಿರುದ್ಧಾದಿ ರೂಪದಿ
ವಿದಿತನಾಗಿದ್ದು ಅಖಿಲ ಜೀವರ ಸಂಹನನದೊಳಗೆ
ಪ್ರತತಿಯಂದದಿ ಸುತ್ತು ಸುತ್ತುತ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ತರ್ಪಕನೆನಿಸಿಕೊಂಡು
ಅತುಳ ಮಹಿಮನು ಷಣ್ಣವತಿ ನಾಮದಲಿ ನೆಲೆಸಿಹನು||22||
ಚತುರ ವಿಂಶತಿ ತತ್ತ್ವದೊಳು ತತ್ಪತಿಗಳೆನಿಸುವ ಬ್ರಹ್ಮ ಮುಖ ದೇವತೆಗಳೊಳು
ಹನ್ನೊಂದು ನೂರೈವತ್ತೆರಡು ರೂಪ
ವಿತತನಾಗಿದ್ದೆಲ್ಲ ಜೀವರ ಜತನ ಮಾಡುವ ಗೋಸುಗ
ಜಗತ್ಪತಿಗೆ ಏನಾದರೂ ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲವಿದರಿಂದ||23||
ಇಂದಿರಾಧವ ಶಕ್ತಿ ಮೊದಲಾದ ಒಂದಧಿಕದಶ ರೂಪದಿಂದಲಿ
ಪೊಂದಿಹನು ಸಕಲ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಲ್ಲಿ ಪುರುಷನಾಮಕನು
ಸುಂದರಪ್ರದ ಪೂರ್ಣಜ್ಞಾನಾನಂದಮಯ
ಚಿತ್ದೇಹದೊಳು ತಾನೊಂದರೆಕ್ಷಣ ವಗಲದಲೆ ಪರಮಾಪ್ತನು ಆಗಿಪ್ಪ||24||
ಆರಧಿಕ ದಶ ರೂಪದಿಂದಲಿ ತೋರುತ ಇಪ್ಪನು ವಿಶ್ವ
ಲಿಂಗಶರೀರದೊಳು ತೈಜಸನು ಪ್ರಾಜ್ಞನು ತುರ್ಯನಾಮಕನು
ಮೂರೈದು ರೂಪಗಳ ಧರಿಸುತಲಿ ಈರೈದು ಕರಣದೊಳು ಮಾತ್ರದಿ
ಖೈರ ಶಿಖಿ ಜಲ ಭೂಮಿಯೊಳಗಿಹನು ಆತ್ಮನಾಮದಲಿ||25||
ಮನದೊಳು ಅಹಂಕಾರದೊಳು ಚಿಂತನೆಯ ಮಾಳ್ಪುದು ಅಂತರಾತ್ಮನ
ಘನ ಸುತತ್ತ್ವದಿ ಪರಮನ ಅವ್ಯಕ್ತದಲಿ ಜ್ಞಾನಾತ್ಮ
ಇನಿತು ಪಂಚಾಶಯ್ವರಣ ವೇದ್ಯನ ಅಜಾದ್ಯೈವತ್ತು ಮೂರ್ತಿಗಳನು
ಸದಾ ಸರ್ವತ್ರ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಪುದು||26||
ಚತುರ ವಿಂಶತಿ ತತ್ತ್ವದೊಳು ತತ್ಪತಿಗಳೆನಿಸುವ ಬ್ರಹ್ಮ ಮುಖ ದೇವತೆಗಳೊಳು
ಹದಿಮೂರು ಸಾವಿರದ ಎಂಟು ನೂರಧಿಕ ಚತುರ ವಿಂಶತಿ ರೂಪದಿಂದಲಿ
ವಿತತನಾಗಿದ್ದು ಎಲ್ಲರೊಳು
ಪ್ರಾಕೃತ ಪುರುಷನಂದದಲಿ ಪಂಚಾತ್ಮಕನು ರಮಿಸುವನು||27||
ಕೇಶವಾದಿ ಸುಮೂರ್ತಿ ದ್ವಾದಶ ಮಾಸ ಪುಂಡ್ರಗಳಲ್ಲಿ
ವೇದವ್ಯಾಸ ಅನಿರುದ್ಧಾದಿ ರೂಪಗಳು ಆರು ಋತುಗಳಲಿ
ವಾಸವಾಗಿಹನೆಂದು ತ್ರಿಂಶತಿ ವಾಸರದಿ ಸತ್ಕರ್ಮ ಧರ್ಮ ನಿರಾಶೆಯಿಂದಲಿ ಮಾಡು
ಕರುಣವ ಬೇಡು ಕೊಂಡಾಡು||28||
ಲೋಷ್ಠ ಕಾಂಚನ ಲೋಹ ಶೈಲಜ ಕಾಷ್ಠ ಮೊದಲಾದ ಅಖಿಳ ಜಡ
ಪರಮೇಷ್ಠಿ ಮೊದಲಾದ ಅಖಿಳ ಚೇತನರೊಳಗೆ ಅನುದಿನವು
ಚೇಷ್ಟೆಗಳ ಮಾಡಿಸುತ ತಿಳಿಸದೆ ಪ್ರೇಷ್ಟನಾಗಿದ್ದು ಎಲ್ಲರಿಗೆ
ಸರ್ವೇಷ್ಟ ಆದಾಯಕ ಸಂತೈಸುವನು ಸರ್ವ ಜೀವರನು||29||
ವಾಸುದೇವಾನಿರುದ್ಧ ರೂಪದಿ ಪುಂ ಶರೀರದೊಳಿಹನು ಸರ್ವದ
ಸ್ತ್ರೀ ಶರೀರದೊಳಿಹನು ಸಂಕರುಷಣನು ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ
ದ್ವಾಸುಪರ್ಣ ಶ್ರುತಿ ವಿನುತ ಸರ್ವಸುನಿಲ ನಾರಾಯಣನ
ಸದುಪಾಸನೆಯ ಗೈವರರು ಜೀವನ್ಮುಕ್ತರು ಎನಿಸುವರು||30||
ತನ್ನನಂತ ಅನಂತ ರೂಪ ಹಿರಣ್ಯ ಗರ್ಭಾದಿಗಳೊಳಗೆ
ಕಾರುಣ್ಯ ಸಾಗರ ಹರಹಿ ಅವರವರ ಅಖಿಳ ವ್ಯಾಪಾರ
ಬನ್ನಬಡದಲೆ ಮಾಡಿ ಮಾಡಿಸಿ ಧನ್ಯರೆನಿಸಿ
ಸಮಸ್ತ ದಿವಿಜರ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮವ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಸುಖವಿತ್ತು ಪಾಲಿಸುವ||31||
ಸಾಗರದೊಳಿಹ ನದಿಯ ಜಲ ಭೇದ ಆಗಸದೊಳು ಇಪ್ಪ ಅಬ್ದ ಬಲ್ಲವು
ಕಾಗೆ ಗುಬ್ಬಿಗಳು ಅರಿಯ ಬಲ್ಲವೇ ನದಿಯ ಜಲಸ್ಥಿತಿಯ
ಭೋಗಿವರ ಪರಿಯಂಕ ಶಯನನೊಳು ಈ ಗುಣತ್ರಯ ಬದ್ಧ ಜಗವಿಹುದು
ಆಗಮಜ್ಞರು ತಿಳಿವರು ಅಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಅಳವಡದು||32||
ಕರಣ ಗುಣ ಭೂತಗಳೊಳಗೆ ತದ್ವರನೆನಿಪ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದಿವಿಜರೊಳರಿತು
ರೂಪ ಚತುಷ್ಟಯಗಳ ಅನುದಿನದಿ ಸರ್ವತ್ರ ಸ್ಮರಿಸುತ ಅನುಮೋದಿಸುತ ಹಿಗ್ಗುತ
ಪರವಶದಿ ಪಾಡುವರಿಗೆ ತನ್ನಿರವ ತೋರಿಸಿ
ಭವವಿಮುಕ್ತರ ಮಾಡಿ ಪೋಷಿಸುವ||33||
ಮೂಲರೂಪನು ಮನದೊಳಿಹ ಶ್ರವಣ ಆಲಿಯೊಳಗಿಹ ಮತ್ಸ್ಯ
ಕೂರ್ಮನು ಕೋಲರೂಪನು ತ್ವಕ್ರಸನದೊಳಗೆ ಇಪ್ಪ ನರಸಿಂಹ
ಬಾಲವಟು ವಾಮನನು ನಾಸಿಕ ನಾಳದೊಳು ವದನದಲಿ ಭಾರ್ಗವ
ವಾಲಿಭಂಜನ ಹಸ್ತದೊಳು ಪಾದ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ||34||
ಜಿನ ವಿಮೋಹಕ ಬುದ್ಧ ಪಾಯುಗ ದನುಜ ಭಂಜನ ಕಲ್ಕಿ ಮೇಡ್ರದಿ
ಇನಿತು ದಶ ರೂಪಗಳ ದಶ ಕರಣಂಗಳಲಿ ತಿಳಿದು
ಅನುಭವಿಪ ವಿಷಯಂಗಳು ಕೃಷ್ಣಾರ್ಪಣವೆನಲು ಕೈಕೊಂಬ
ವೃಜಿನ ಅರ್ದನ ವರ ಜಗನ್ನಾಥ ವಿಠಲ ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಕನು||35||
***
jananipitabhūvāridāmbaravenipa pañcāgniyali | nārāyaṇana triṁśati mūrtigaḷa vyāpāra vyāptigaḷa nenedu || divasāḷu emba samidhegaḷu nirantara hōmisuta | pāvanake pāvananu enipa paramana bēḍu paramasukha ||1||
gagana pāvaka samidhe ravi raśmigaḷē dhūmavu arciyenipudu hagalu | nakṣatragalu kiḍigaḷu candrama aṅgāra || mṛgavara udaranoḷage aidu rūpagaḷa cintisi | bhaktirasa mātugaḷe mantrava māḍi hōmisuvaru vipaścitaru ||2||
pāvakanu parjanya samidheyu prāvahīpati dhūmagaḷu mēghāvaḷigaḷu | arci kṣaṇaprabhe garjanave kiḍiyu bhāvisuvudu aṅgāra siḍilendu || ī vidha agniyoḷu abdhi jātanā kōvidaru hōmisuvaru anudina | parama bhakutiyali ||3||
dharaṇiyembudē agni saṁvatsaravē samidhe vihāyasavē poge | iraḷu uri diśa aṅgāra avāntara digvalaya kiḍiyu || varuṣavemba āhutigaḷindali hariya meccisi | sakalaroḷage adhvariyanāgiru sarva rūpātmakana cintisuta ||4||
puruṣa śikhi vāksamidhe dhūmavu paraṇa arciyu jihve śrōtragalu eraḍu kiḍigaḷu | lōcanagaḷu aṅgāravenisuvuvu || niruta bhuñjisuvanna yadukulavaranige avadānagaḷendu | ī pari samarpaṇegaiye kaigoṁḍu anudinadi poreva ||5||
matte yōṣa agniyoḷu tiḷivudu upastha tattvave samidhe | kāmōtpatti paramātugaḷu dhūmavu yōni mahadarci || tatpravēśa aṅgāra kiḍigaḷu utsaaha utsarjanave | puruṣōttamanige avadānavane kaikoṁḍu mannisuva ||6||
aidagnigaḷalli mareyade aidu rūpātmakana ippattaidu rūpagaḷa | anudinadi nenevarige janmagaḷa aidisanu naḷinākṣa || raṇadoḷu maidunana kāydante salahuva | baidavage gatiyitta bhayahara bhaktavatsalanu ||7||
pañcanārī turagadandadi pañcarūpātmakanu tā ṣaṭpañca rūpava dharisi | tattannāmadin karesi || pañca pāvaka mukhadi guṇamaya pañcabhūtātmakaka śarīrava | pañca vidha jīvarige koṭṭu allalle ramisuvanu ||8||
vidhi bhavādi samasta jīvara hr̥dayadoḷage ēkātmanenisuva padumanābhanu | acyutānantādirūpadali || adhisubhūtādhyātmava adhidāivadoḷu karesuva | prāṇanāgābhidanu daśarūpadali daśavidha prāṇaroḷagiddu ||9||
īraidu sāvirada ippattu āradhika munnūru rūpagaḷa | īrereḍu sthānadali cintipudu anudinadi budharu || nūrippatteḷu adhika mūrārusāvira rūpadin | daśa mārutaroḷiddu avaravara pesarinda karesuvanu ||10||
cittaisuvudu eṇṭadhika ippattu sāvira nālku śatada ippattumūru sumūrtigaḷu | ahavallē pariyanta || hattu nālku rūpagaḷa nerebittavarīpari tiḷidu | puruṣōttamana sarvatra pūjeya māḍu koṇḍāḍu ||11||
īrereḍu śatadvista adhika hadināru sāvira rūpa sarva śarīradoḷu | śabdādigaḷa adhiṣṭhānadoḷage ippa || mārutanu nāgādi rūpadi | mūranē guṇamāni śrī durgāramaṇa vidyākumōhava koḍuva karaṇakke ||12||
aidavidyegaḷoḷage iha nāgādigaḷa adhiṣṭhānadali lakṣmīdhavanu | kr̥ddhōlka modalāda aidu rūpagaḷa tā dharisi || sajjanara avidyava chēdisuva tāmasarige ajñānādigaḷa koṭṭu | avaravara sādhanava māḍisuva ||13||
gōvugaḷoḷu udgīthaniha prastāva hiṅkāra eraḍū rūpadi avyājagaḷoḷihanu | pratihārāhvaya hayagaḷoḷu || jīvanaprada nidhana manujaroḷu ī vidhadoḷiha pañca sāmava | jhāva jhāvakē nenevarige aidisanu janmagaḷa ||14||
yuga catuṣṭayagaḷali tāniddu yuga pravartaka dharma karmagaḷige pravartaka | vāsudēvādi īrereḍu rūpa tegedukoṁḍu || yugādi kr̥tu tā yuga pravartakayenisi | dharma praghaṭakanu tānāgi bhakutarigīva saṁpadava ||15||
taleyoḷiha nārāyaṇanu gaṅṭalaḍi oḍaloḷu vāsudēvanu | baladaliha pradyumna eḍa bhāgadali aniruddha || keḷagina aṅgadi saṁkaruṣaṇana tiḷidu | ī pari sakala dēhagaḷoḷage pañcātmakana rūpava nōḍu koṇḍāḍu ||16||
tanu viśiṣṭadi ippa nārāyaṇanu kaṭi pāda anta saṁkaruṣaṇanu | śira jaghana antavāgiha vāsudēvākhya || animiṣa īṣa aniruddha pradyumnannu eḍadi bala bhāgadi | cintaneya māḷparige uṇṭe mailige vidhi niṣēdhagaḷu ||17||
padumanābhanu pāṇiyoḷagihavadanadali hr̥ṣikēśa | nāsika sadanadali śrīdharanu jihveyoḷu ippa vāmananu || vidita nētradi trivikramanu tvakdēśadoḷagihav | karṇadali ippanu viṣṇunāmaka śravaṇanendenisi ||18||
manadoḷiha gōvinda mādhava dhanapa sakha tattvadoḷu | nārāyaṇa mahattattvadoḷu avyaktadoḷu kēśavanu || initu rūpava dēhadoḷu cintaneya gaiva mahātmaru | iḷeyoḷu manujaru avaralla amararē sari harikr̥pābaladi ||19||
neladoḷu ippanu kr̥ṣṇa rūpadi jaladoḷu ippanu hariyenisi | śikhiyoḷage ippanu paraśurāma upendranu endenisi ellaroḷu ippanu janārdhananu || bāndaloḷu acyuta gandha narahari | poḷeva adhōkṣaja rasagoḷu rasarūpa tānāgi ||20||
rūpa puruṣōttamanu sparśa prāpakanu aniruddha | śabdadi vyāpisihav pradyumna upasthadi vāsudēvanihav || tā poḷeva pāyusthanāgi jayāpatiyu saṁkaruṣaṇanu | susthāpakaneṇisi pādadoḷu dāmōdaranu poḷeva ||21||
catura viṁśati tattvadoḷu śrīpatiye aniruddhādi rūpadi | viditanāgiddav akhila jīvara saṁhananadoḷage || pratatiyandadi suttu suttuta pitr̥gaḷige tarpakanenisi koṁḍuv | atuḷa mahiman śaṇṇavati nāmadali nelesihanu ||22||
catura viṁśati tattvadoḷu tatpatigaḷenisuva brahma mukha dēvategaloḷu | hadinondu nūraidevatteraḍu rūpadi || vitatanāgiddella jīvara jatana māḍuva gōsuga | jagatpatige ēnādaru prayōjanavillavidarinda ||23||
indirādhava śakti modalāda oṁdadika daśa rūpadindali | poṁdihanu sakala indriyagaḷalli puruṣanāmakanu || sundaraprada pūrṇajñānānandamaya | citdēhadoḷu tānondarekṣaṇa vagaladale paramāptanu āgippa ||24||
āradhika daśa rūpadindali tōrutav ippanu viśva | liṅgaśarīradoḷu taijasanu prājñanu turyanāmakanu || mūraidu rūpagaḷa dharisutali īraidu karaṇadoḷu mātradi | khaira śikhi jala bhūmiyoḷagihav ātmanāmadi ||25||
manadoḷu ahaṅkāradoḷu cintaneya māḷpudu antarātmana | ghana sutattvadi paramana avyaktadoḷi jñānātma || initu pañcāśayvaraṇa vēdyana ajādyaiyaivattu mūrtigaḷanu | sadā sarvatra dēhagaḷalli pūjipudu ||26||
catura viṁśati tattvadoḷu tatpatigaḷenisuva brahma mukha dēvategaloḷu | hadimūru sāvirada eṇṭu nūradhika catura viṁśati rūpadindali || vitatanāgiddav ellaroḷu | prākr̥ta puruṣanandadali pañcātmakanu ramisuvanu ||27||
kēśavādi sumūrti dvādaśa māsa puṇḍragaḷalli | vēdavyāsa aniruddhādi rūpagaḷu āru r̥tugaḷalli || vāsavāhihane ndu triṁśati vāsaradi satkarma dharma nirāśeyindali māḍu | karuṇava bēḍu koṇḍāḍu ||28||
lōṣṭha kāñcana lōha śailaja kāṣṭha modalāda akhila jaḍa | paramēṣṭhi modalāda akhila cētanaroḷage anudinavu || cēṣṭegaḷa māḍisuta tiḷisade prēṣṭanāgiddav ellarige | sarvēṣṭa ādāyaka santaisuvanu sarva jīvaranu ||29||
vāsudēvāniruddha rūpadi puṁ śarīradoḷihanu sarvada | strī śarīradoḷihanu saṁkaruṣaṇanu pradyumna || dvāsuparṇa śruti vinuta sarvasunila nārāyaṇana | sadupāsaneya gaivararu jīvanmuktaru enisuvaru ||30||
tannananta ananta rūpa hiraṇya garbhādigaḷoḷage | kāruṇya sāgara harahi avaravara akhila vyāpāra || bannabaḍadale māḍi māḍisi dhanyarenisi | samasta divijara puṇyakarmava svīkarisi sukhavittu pālisuva ||31||
sāgaradoḷihav nadiy jala bhēda āgasadoḷu ippa abda ballavu | kāge gubbigaḷu ariya ballavē nadiy jalasthitiya || bhōgivara pariyanka śayananoḷu ī guṇatraya baddhagavihudu | āgamajñaru tiḷivaru ajñānigaḷige aḷavaḍadu ||32||
karaṇa guṇa bhūtagoḷage tadvaranenipa brahmādi divijaroḷaritu | rūpa catuṣṭayagaḷa anudinadi sarvatra smarisuta anumōdisuta higguta || paravaśadi pāṭuvārigev tannirava tōrisi | bhavavimuktara māḍi pōṣisuva ||33||
mūlarūpanu manadoḷihav śravaṇa āliyoḷagihav matsya | kūrmanu kōlarūpanu tvakrasanadoḷage ippa narasiṁha || bālavatu vāmananu nāsika nāḷadoḷu vadanadali bhārgava | vālibhañjana hastadoḷu pāda śrī kr̥ṣṇa ||34||
jina vimōhaka buddha pāyuga danuja bhañjana kalki mēḍradi | initu daśa rūpagaḷa daśa karaṇagaḷali tiḷidu || anubhavipa viṣayaṁgaḷu kr̥ṣṇārpaṇavenalu kaikoṁba | vr̥jina ardana vara jagannātha viṭhala viśva vyāpakanu ||35||
***
Pronunciation Guide
Pronounce long vowels (ā, ī, ū, ē, ō) for double the duration of their short counterparts (a, i, u, e, o).
For retroflex sounds (ṭ, ḍ, ṇ, ṣ), curl the tip of your tongue back to touch the roof of your mouth.
The 'ś' and 'ṣ' represent soft "sh" sounds, while 'kh', 'gh', and 'th' are aspirated (pronounced with an audible breath).
Pronounce 'ñ' like the "ny" in "canyon" and 'ṅ' like the nasal "ng" in "sing."
Maintain a steady, rhythmic cadence throughout the verses, pausing slightly at the "|" to emphasize each line's conclusion.
***
ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರದ ಷಷ್ಠ ಸಂಧಿ (ಪಂಚಮಹಾಯಜ್ಞ ಸಂಧಿ) - ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸಾರಾಂಶ:
ಈ ಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಜಗನ್ನಾಥದಾಸರು ಭಗವಂತನ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕತ್ವ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ದೇಹದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂಗದಲ್ಲಿಯೂ ಅವನು ಹೇಗೆ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಸಂಧಿಯ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು:
ಪಂಚಾಗ್ನಿ ವಿದ್ಯೆ: ಮನುಷ್ಯನ ಜೀವನದ ಪ್ರತಿ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಯಜ್ಞದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೋಡಬೇಕು. ಪಂಚಭೂತಗಳು, ದಶೇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಮತ್ತು ದೇಹದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಹೋಮದ ಸಾಧನಗಳಾಗಿ ಭಾವಿಸಿ, ಭಗವಂತನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು.
ಅನಂತ ರೂಪಗಳು: ಭಗವಂತನು ಕೇವಲ ಒಂದಲ್ಲ, ಸಾವಿರಾರು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ದೇಹದ ಒಳಗೆ ಹಾಗೂ ಹೊರಗೆ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ. ದೇಹದ ತಲೆ, ಕಂಠ, ಉದರ, ಕೈ, ಪಾದ, ಕಣ್ಣು, ಕಿವಿ, ನಾಸಿಕ ಮುಂತಾದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂಗದಲ್ಲಿಯೂ ಭಗವಂತನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅವತಾರಗಳು (ನಾರಾಯಣ, ವಾಸುದೇವ, ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ, ಅನಿರುದ್ಧ, ಸಂಕರುಷಣ ಇತ್ಯಾದಿ) ನೆಲೆಸಿ ನಮ್ಮನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಅಂತರಾತ್ಮನಾಗಿ ಭಗವಂತ: ಭಗವಂತನು ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವತೆಗಳ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಜಡ ವಸ್ತುಗಳಾದ ಮಣ್ಣು, ಕಲ್ಲು, ಬಂಗಾರ ಮತ್ತು ಮರಗಳ ಒಳಗೂ ಇದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಚೇತನರ ಪ್ರೇರಕನೂ ಹೌದು, ಜಡಗಳ ಆಧಾರವೂ ಹೌದು.
ಕರ್ಮ ಸಮರ್ಪಣೆ: ನಾವು ಮಾಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೆಲಸವನ್ನು, ಅನುಭವಿಸುವ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಭಗವಂತನಿಗೆ ಅರ್ಪಣೆ ಮಾಡಬೇಕು (ಕೃಷ್ಣಾರ್ಪಣ). ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ನಮ್ಮ ಕರ್ಮಗಳು ಪಾವನವಾಗುತ್ತವೆ.
ಮುಕ್ತಿ ಸಾಧನೆ: ಭಗವಂತನ ಈ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕತ್ವವನ್ನು, ಅವನ ಅನಂತ ರೂಪಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನೆನೆಯುವವನಿಗೆ ಅಪಮೃತ್ಯುವಿನ ಭಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತಹ ಭಕ್ತರನ್ನು ಭಗವಂತನು ಸಂಸಾರ ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತರನ್ನಾಗಿಸಿ, ಸ್ವತಃ ತನ್ನ ಬಳಿಯೇ ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ಸಾರಾಂಶ:
ಈ ಸಂಧಿಯು ನಮ್ಮ ದೇಹವನ್ನು ಭಗವಂತನ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. "ನಮ್ಮಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ರಿಯೆಯೂ ಭಗವಂತನದೇ" ಎಂಬ ಸಮರ್ಪಣಾ ಭಾವವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಈ ಪಂಚಮಹಾಯಜ್ಞ ಸಂಧಿಯ ಮುಖ್ಯ ಸಂದೇಶವಾಗಿದೆ.
Meaning
ಪದ್ಯ 1:
ಜನನಿಪಿತಭೂವಾರಿದಾಂಬರವೆನಿಪ ಪಂಚಾಗ್ನಿಯಲಿ |
ನಾರಾಯಣನ ತ್ರಿಂಶತಿ ಮೂರ್ತಿಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳ ನೆನೆದು ||
ದಿವಸಾಳು ಎಂಬ ಸಮಿಧೆಗಳು ನಿರಂತರ ಹೋಮಿಸುತ |
ಪಾವನಕೆ ಪಾವನನು ಎನಿಪ ಪರಮನ ಬೇಡು ಪರಮಸುಖ || 1 ||
ಅರ್ಥ: ತಂದೆ, ತಾಯಿ, ಭೂಮಿ, ಜಲ, ಆಕಾಶ ಎಂಬ ಪಂಚಾಗ್ನಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾರಾಯಣನ 30 ರೂಪಗಳನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತಾ, ನಿರಂತರವಾಗಿ ಜ್ಞಾನಾಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಮ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಪರಿಶುದ್ಧನಾದ ಭಗವಂತನನ್ನು ಬೇಡಿ ಪರಮಸುಖವನ್ನು ಪಡೆಯಿರಿ.
ಪದ್ಯ 2:
ಗಗನ ಪಾವಕ ಸಮಿಧೆ ರವಿ ರಶ್ಮಿಗಳೇ ಧೂಮವು ಅರ್ಚಿಯೆನಿಪುದು ಹಗಲು |
ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಕಿಡಿಗಳು ಚಂದ್ರಮ ಅಂಗಾರ ||
ಮೃಗವರ ಉದರನೊಳಗೆ ಐದು ರೂಪಗಳ ಚಿಂತಿಸಿ |
ಭಕ್ತಿರಸ ಮಾತುಗಳೆ ಮಂತ್ರವ ಮಾಡಿ ಹೋಮಿಸುವರು ವಿಪಶ್ಚಿತರು || 2 ||
ಅರ್ಥ: ಆಕಾಶವೇ ಅಗ್ನಿ, ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳೇ ಧೂಮ, ಹಗಲೇ ಜ್ವಾಲೆ, ನಕ್ಷತ್ರಗಳೇ ಕಿಡಿಗಳು, ಚಂದ್ರನೇ ಅಂಗಾರ (ಕೆಂಡ) - ಹೀಗೆ ಐದು ರೂಪಗಳನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿ, ಭಕ್ತಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನೇ ಮಂತ್ರವನ್ನಾಗಿಸಿ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಭಗವಂತನಿಗೆ ಹೋಮ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಪದ್ಯ 3:
ಪಾವಕನು ಪರ್ಜನ್ಯ ಸಮಿಧೆಯು ಪ್ರಾವಹೀಪತಿ ಧೂಮಗಳು ಮೇಘಾವಳಿಗಳು |
ಅರ್ಚಿ ಕ್ಷಣಪ್ರಭೆ ಗರ್ಜನವೆ ಕಿಡಿಯು ಭಾವಿಸುವುದು ಅಂಗಾರ ಸಿಡಿಲೆಂದು ||
ಈ ವಿಧ ಅಗ್ನಿಯೊಳು ಅಬ್ಧಿ ಜಾತನ ಕೋವಿದರು ಹೋಮಿಸುವರು ಅನುದಿನ |
ಪರಮ ಭಕುತಿಯಲಿ || 3 ||
ಅರ್ಥ: ಮಳೆಯನ್ನೇ ಸಮಿಧೆಯಾಗಿ, ಮೇಘಗಳನ್ನು ಧೂಮವನ್ನಾಗಿ, ಮಿಂಚನ್ನು ಜ್ವಾಲೆಯಾಗಿ, ಗುಡುಗನ್ನು ಕಿಡಿಯಾಗಿ ಚಿಂತಿಸಿ, ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸಮುದ್ರಜಾತನಾದ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಹೋಮ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಪದ್ಯ 4:
ಧರಣಿಯೆಂಬುದೇ ಅಗ್ನಿ ಸಂವತ್ಸರವೇ ಸಮಿಧೆ ವಿಹಾಯಸವೇ ಪೊಗೆ |
ಇರಳು ಉರಿ ದಿಶ ಅಂಗಾರ ಅವಾಂತರ ದಿಗ್ವಲಯ ಕಿಡಿಯು ||
ವರುಷವೆಂಬ ಆಹುತಿಗಳಿಂದಲಿ ಹರಿಯ ಮೆಚ್ಚಿಸಿ |
ಸಕಲರೊಳಗೆ ಅಧ್ವರಿಯನಾಗಿರು ಸರ್ವ ರೂಪಾತ್ಮಕನ ಚಿಂತಿಸುತ || 4 ||
ಅರ್ಥ: ಭೂಮಿಯೇ ಅಗ್ನಿ, ವರ್ಷವೇ ಸಮಿಧೆ, ರಾತ್ರಿಯೇ ಜ್ವಾಲೆ ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿ, ಸಮಯವೆಂಬ ಆಹುತಿಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಹರಿಯನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಸಬೇಕು.
ಪದ್ಯ 5:
ಪುರುಷ ಶಿಖಿ ವಾಕ್ಸಮಿಧೆ ಧೂಮವು ಪರಣ ಅರ್ಚಿಯು ಜಿಹ್ವೆ ಶ್ರೋತ್ರಗಳು ಎರಡು ಕಿಡಿಗಳು |
ಲೋಚನಗಳು ಅಂಗಾರವೆನಿಸುವುವು ||
ನಿರುತ ಭುಂಜಿಸುವನ್ನ ಯದುಕುಲವರನಿಗೆ ಅವದಾನಗಳೆಂದು |
ಈ ಪರಿ ಸಮರ್ಪಣೆಗೈಯೆ ಕೈಗೊಂಡು ಅನುದಿನದಿ ಪೊರೆವ || 5 ||
ಅರ್ಥ: ನಮ್ಮ ಶರೀರದ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಅಗ್ನಿಯ ಅಂಗಗಳಾಗಿ ಚಿಂತಿಸಿ, ನಾವು ಭುಂಜಿಸುವ ಅನ್ನವನ್ನು ಭಗವಂತನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದರೆ, ಯದುಕುಲ ತಿಲಕನಾದ ಭಗವಂತನು ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಪದ್ಯ 6:
ಮತ್ತೆ ಯೋಷ ಅಗ್ನಿಯೊಳು ತಿಳಿವುದು ಉಪಸ್ಥ ತತ್ತ್ವವೆ ಸಮಿಧೆ |
ಕಾಮೋತ್ಪತ್ತಿ ಪರಮಾತುಗಳು ಧೂಮವು ಯೋನಿ ಮಹದರ್ಚಿ ||
ತತ್ಪ್ರವೇಶ ಅಂಗಾರ ಕಿಡಿಗಳು ಉತ್ಸಹ ಉತ್ಸರ್ಜನವೆ |
ಪುರುಷೋತ್ತಮನಿಗೆ ಅವದಾನವನೆ ಕೈಕೊಂಡು ಮನ್ನಿಸುವ || 6 ||
ಅರ್ಥ: ಸೃಷ್ಟಿಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನೂ ಒಂದು ಯಜ್ಞವನ್ನಾಗಿ ಭಾವಿಸಿ, ಭಗವಂತನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿದರೆ ಅವನು ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಕರುಣಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಪದ್ಯ 7:
ಐದಗ್ನಿಗಳಲ್ಲಿ ಮರೆಯದೆ ಐದು ರೂಪಾತ್ಮಕನ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ರೂಪಗಳ |
ಅನುದಿನದಿ ನೆನೆವರಿಗೆ ಜನ್ಮಗಳ ಐದಿಸನು ನಳಿನಾಕ್ಷ ||
ರಣದೊಳು ಮೈದುನನ ಕಾಯ್ದಂತೆ ಸಲಹುವ |
ಬೈದವಗೆ ಗತಿಯಿತ್ತ ಭಯಹರ ಭಕ್ತವತ್ಸಲನು || 7 ||
ಅರ್ಥ: ಐದು ಅಗ್ನಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನ 25 ರೂಪಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನ ನೆನೆದರೆ, ಕಮಲನಯನನಾದ ಭಗವಂತನು ಭಕ್ತನನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಕಾಪಾಡಿದಂತೆ ನಮ್ಮನ್ನೂ ಸಲಹುತ್ತಾನೆ.
ಪದ್ಯ 8:
ಪಂಚನಾರೀ ತುರಗದಂದದಿ ಪಂಚರೂಪಾತ್ಮಕನು ತಾ ಷಟ್ಪoಚ ರೂಪವ ಧರಿಸಿ |
ತತ್ತನ್ನಾಮದಿಂ ಕರೆಸಿ ||
ಪಂಚ ಪಾವಕ ಮುಖದಿ ಗುಣಮಯ ಪಂಚಭೂತಾತ್ಮಕ ಶರೀರವ |
ಪಂಚ ವಿಧ ಜೀವರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು ಅಲ್ಲಲ್ಲೆ ರಮಿಸುವನು || 8 ||
ಅರ್ಥ: ಭಗವಂತನು ಐದು ರೂಪಗಳನ್ನು ತಾಳಿ, ಪಂಚಭೂತಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಈ ಶರೀರವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಅದರಲ್ಲಿ ಲೀಲೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ.
ಪದ್ಯ 9:
ವಿಧಿ ಭವಾದಿ ಸಮಸ್ತ ಜೀವರ ಹೃದಯದೊಳಗೆ ಏಕಾತ್ಮನೆನಿಸುವ ಪದುಮನಾಭನು |
ಅಚ್ಯುತಾನಂತಾದಿರೂಪದಲಿ ||
ಅಧಿಸುಭೂತಾಧ್ಯಾತ್ಮವ ಅಧಿದೈವದೊಳು ಕರೆಸುವ |
ಪ್ರಾಣನಾಗಾಭಿದನು ದಶರೂಪದಲಿ ದಶವಿಧ ಪ್ರಾಣರೊಳಗಿದ್ದು || 9 ||
ಅರ್ಥ: ಬ್ರಹ್ಮ-ರುದ್ರಾದಿಗಳ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನಿದ್ದಾನೆ. ಹತ್ತು ವಿಧದ ಪ್ರಾಣಗಳ ಒಳಗೆ ಹತ್ತು ರೂಪಗಳಿಂದ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ.
ಪದ್ಯ 10:
ಈರೈದು ಸಾವಿರದ ಇಪ್ಪತ್ತು ಆರಧಿಕ ಮುನ್ನೂರು ರೂಪಗಳ |
ಈರೆರೆಡು ಸ್ಥಾನದಲಿ ಚಿಂತಿಪುದು ಅನುದಿನದಿ ಬುಧರು ||
ನೂರಿಪ್ಪತ್ತೇಳು ಅಧಿಕ ಮೂರಾರುಸಾವಿರ ರೂಪದಿಂ |
ದಶ ಮಾರುತರೊಳಿದ್ದು ಅವರವರ ಪೆಸರಿಂದ ಕರೆಸುವನು || 10 ||
ಅರ್ಥ: ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಭಗವಂತನ ಸಾವಿರಾರು ರೂಪಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಚಿಂತಿಸಬೇಕು. ದಶವಾಯುಗಳ ಒಳಗೆ ಅವನು ಇದ್ದು ಆಯಾ ನಾಮಗಳಿಂದ ಕರೆಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ಪದ್ಯ 11:
ಚಿತ್ತೈಸುವುದು ಎಂಟಧಿಕ ಇಪ್ಪತ್ತು ಸಾವಿರ ನಾಲ್ಕು ಶತದ ಇಪ್ಪತ್ತಮೂರು ಸುಮೂರ್ತಿಗಳು |
ಅಹವಲ್ಲೇ ಪರಿಯಂತ ||
ಹತ್ತು ನಾಲ್ಕು ರೂಪಗಳ ನೆರೆಬಿತ್ತವರೀಪರಿ ತಿಳಿದು |
ಪುರುಷೋತ್ತಮನ ಸರ್ವತ್ರ ಪೂಜೆಯ ಮಾಡು ಕೊಂಡಾಡು || 11 ||
ಅರ್ಥ: ಭಗವಂತನ ರೂಪಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ತಿಳಿದು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.
ಪದ್ಯ 12:
ಈರೆರೆಡು ಶತದ್ವಿಷ್ಟ ಅಧಿಕ ಹದಿನಾರು ಸಾವಿರ ರೂಪ ಸರ್ವ ಶರೀರದೊಳು |
ಶಬ್ಧಾದಿಗಳ ಅಧಿಷ್ಠಾನದೊಳಗೆ ಇಪ್ಪ ||
ಮಾರುತನು ನಾಗಾದಿ ರೂಪದಿ |
ಮೂರನೇ ಗುಣಮಾನಿ ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾರಮಣ ವಿದ್ಯಾಕುಮೋಹವ ಕೊಡುವ ಕರಣಕ್ಕೆ || 12 ||
ಅರ್ಥ: ನಮ್ಮ ಶರೀರದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನ ರೂಪಗಳಿವೆ. ವಾಯುದೇವನ ಮೂಲಕ ಅವನು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕರುಣಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಪದ್ಯ 13:
ಐದವಿದ್ಯೆಗಳೊಳಗೆ ಇಹ ನಾಗಾದಿಗಳ ಅಧಿಷ್ಠಾನದಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀಧವನು |
ಕೃದ್ಧೋಲ್ಕ ಮೊದಲಾದ ಐದು ರೂಪಗಳ ತಾ ಧರಿಸಿ ||
ಸಜ್ಜನರ ಅವಿದ್ಯವ ಛೇದಿಸುವ ತಾಮಸರಿಗೆ ಅಜ್ಞಾನಾದಿಗಳ ಕೊಟ್ಟು |
ಅವರವರ ಸಾಧನವ ಮಾಡಿಸುವ || 13 ||
ಅರ್ಥ: ಭಗವಂತನು ತನ್ನ ಐದು ರೂಪಗಳಿಂದ ಸಜ್ಜನರ ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಿ, ಅಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಅವರವರ ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ.
ಪದ್ಯ 14:
ಗೋವುಗಳೊಳು ಉದ್ಗೀಥನಿಹ ಪ್ರಸ್ಥಾವ ಹಿಂಕಾರ ಎರಡೂ ರೂಪದಿ ಅವ್ಯಾಜಗಳೊಳಿಹನು |
ಪ್ರತಿಹಾರಾಹ್ವ ಹಯಗಳೊಳು ||
ಜೀವನಪ್ರದ ನಿಧನ ಮನುಜರೊಳು ಈ ವಿಧದೊಳಿಹ ಪಂಚ ಸಾಮವ |
ಝಾವ ಝಾವಕೆ ನೆನೆವರಿಗೆ ಐದಿಸನು ಜನ್ಮಗಳ || 14 ||
ಅರ್ಥ: ಹಿಂಕಾರ, ಪ್ರಸ್ತಾವ, ಉದ್ಗೀಥ, ಪ್ರತಿಹಾರ, ನಿಧನ ಎಂಬ ಐದು ಸಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನಿದ್ದಾನೆ. ಇವನ್ನು ನೆನೆದರೆ ಭವಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
ಪದ್ಯ 15:
ಯುಗ ಚತುಷ್ಟಯಗಳಲಿ ತಾನಿದ್ದು ಯುಗ ಪ್ರವರ್ತಕ ಧರ್ಮ ಕರ್ಮಗಳಿಗೆ ಪ್ರವರ್ತಕ |
ವಾಸುದೇವಾದಿ ಈರೆರೆಡು ರೂಪ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ||
ಯುಗಾದಿ ಕೃತು ತಾ ಯುಗ ಪ್ರವರ್ತಕಯೆನಿಸಿ |
ಧರ್ಮ ಪ್ರಘಟಕನು ತಾನಾಗಿ ಭಕುತರಿಗೀವ ಸಂಪದವ || 15 ||
ಅರ್ಥ: ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನು ಧರ್ಮವನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿ, ಭಕ್ತರಿಗೆ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಕರುಣಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಪದ್ಯ 16:
ತಲೆಯೊಳಿಹ ನಾರಾಯಣನು ಗಂಟಲಡಿ ಒಡಲೊಳು ವಾಸುದೇವನು |
ಬಲದಲಿಹ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ ಎಡ ಭಾಗದಲಿ ಅನಿರುದ್ಧ ||
ಕೆಳಗಿನ ಅಂಗದಿ ಸಂಕರುಷಣನ ತಿಳಿದು |
ಈ ಪರಿ ಸಕಲ ದೇಹಗಳೊಳಗೆ ಪಂಚಾತ್ಮಕನ ರೂಪವ ನೋಡು ಕೊಂಡಾಡು || 16 ||
ಅರ್ಥ: ನಮ್ಮ ದೇಹದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನಾರಾಯಣ, ವಾಸುದೇವ, ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ, ಅನಿರುದ್ಧ, ಸಂಕರುಷಣ ಎಂಬ ಐದು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಪೂಜಿಸಿ.
ಪದ್ಯ 17:
ತನು ವಿಶಿಷ್ಟದಿ ಇಪ್ಪ ನಾರಾಯಣನು ಕಟಿ ಪಾದ ಅಂತ ಸಂಕರುಷಣನು |
ಶಿರ ಜಘನ ಅಂತವಾಗಿಹ ವಾಸುದೇವಾಖ್ಯ ||
ಅನಿಮಿಷ ಈಷ ಅನಿರುದ್ಧ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನ್ನು ಎಡದಿ ಬಲ ಭಾಗದಿ |
ಚಿಂತನೆಯ ಮಾಳ್ಪರಿಗೆ ಉಂಟೆ ಮೈಲಿಗೆ ವಿಧಿ ನಿಷೇಧಗಳು || 17 ||
ಅರ್ಥ: ಈ ಪಂಚ ರೂಪಗಳ ಚಿಂತನೆ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಯಾವ ವಿಧವಾದ ಅಶುದ್ಧತೆಯೂ ಅಂಟುವುದಿಲ್ಲ, ಅವರು ಪರಮ ಪವಿತ್ರರು.
ಪದ್ಯ 18:
ಪದುಮನಾಭನು ಪಾಣಿಯೊಳಗಿಹ ವದನದಲಿ ಹೃಷಿಕೇಶ |
ನಾಸಿಕ ಸದನದಲಿ ಶ್ರೀಧರನು ಜಿಹ್ವೆಯೊಳು ಇಪ್ಪ ವಾಮನನು ||
ವಿದಿತ ನೇತ್ರದಿ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮನು ತ್ವಕ್ದೇಶದೊಳಗಿಹ |
ಕರ್ಣದಲಿ ಇಪ್ಪನು ವಿಷ್ಣುನಾಮಕ ಶ್ರವಣನೆಂದೆನಿಸಿ || 18 ||
ಅರ್ಥ: ಕೈಯಲ್ಲಿ ಪದ್ಮನಾಭ, ಮುಖದಲ್ಲಿ ಹೃಷಿಕೇಶ, ಮೂಗಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಧರ, ನಾಲಿಗೆಯಲ್ಲಿ ವಾಮನ, ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ, ಚರ್ಮದಲ್ಲಿ (ತ್ವಕ್) ಮತ್ತು ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಭಗವಂತ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ.
ಪದ್ಯ 19:
ಮನದೊಳಿಹ ಗೋವಿಂದ ಮಾಧವ ಧನಪ ಸಖ ತತ್ವದೊಳು |
ನಾರಾಯಣ ಮಹತ್ತತ್ವದೊಳು ಅವ್ಯಕ್ತದೊಳು ಕೇಶವನು ||
ಇನಿತು ರೂಪವ ದೇಹದೊಳು ಚಿಂತನೆಯ ಗೈವ ಮಹಾತ್ಮರು |
ಇಳೆಯೊಳು ಮನುಜರು ಅವರಲ್ಲ ಅಮರರೇ ಸರಿ ಹರಿಕೃಪಾಬಲದಿ || 19 ||
ಅರ್ಥ: ಮನಸ್ಸು, ತತ್ವ, ಮಹತ್ತತ್ವ, ಅವ್ಯಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಗೋವಿಂದ, ಮಾಧವ, ನಾರಾಯಣ, ಕೇಶವ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನಿದ್ದಾನೆ. ಇವನ್ನು ಚಿಂತಿಸುವವರು ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲ, ಹರಿಯ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಅವರು ಅಮರರು (ದೇವರಿಗೆ ಸಮಾನರು).
ಪದ್ಯ 20:
ನೆಲದೊಳು ಇಪ್ಪನು ಕೃಷ್ಣ ರೂಪದಿ ಜಲದೊಳು ಇಪ್ಪನು ಹರಿಯೆನಿಸಿ |
ಶಿಖಿಯೊಳಗೆ ಇಪ್ಪನು ಪರಶುರಾಮ ಉಪೆನ್ದ್ರನು ಎಂದೆನಿಸಿ ಎಲ್ಲರೊಳು ಇಪ್ಪನು ಜನಾರ್ಧನನು ||
ಬಾಂದಲದೊಳು ಅಚ್ಯುತ ಗಂಧ ನರಹರಿ |
ಪೊಳೆವ ಅಧೋಕ್ಷಜ ರಸಗಳೊಳು ರಸರೂಪ ತಾನಾಗಿ || 20 ||
ಅರ್ಥ: ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣ, ಜಲದಲ್ಲಿ ಹರಿ, ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಪರಶುರಾಮ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಯುತ, ವಾಯುವಿನಲ್ಲಿ ನರಹರಿ, ರಸದಲ್ಲಿ ಅಧೋಕ್ಷಜ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನಿದ್ದಾನೆ.
ಪದ್ಯ 21:
ರೂಪ ಪುರುಷೋತ್ತಮನು ಸ್ಪರ್ಶ ಪ್ರಾಪಕನು ಅನಿರುದ್ಧ |
ಶಬ್ಧದಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿಹ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ ಉಪಸ್ಥದಿ ವಾಸುದೇವನಿಹ ||
ತಾ ಪೊಳೆವ ಪಾಯುಸ್ಥನಾಗಿ ಜಯಾಪತಿಯು ಸಂಕರುಷಣನು |
ಸುಸ್ಥಾಪಕನೆನಿಸಿ ಪಾದದೊಳು ದಾಮೋದರನು ಪೊಳೆವ || 21 ||
ಅರ್ಥ: ಸ್ಪರ್ಶದಲ್ಲಿ ಪುರುಷೋತ್ತಮ, ಶಬ್ದದಲ್ಲಿ ಅನಿರುದ್ಧ, ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ, ವಾಸುದೇವ, ಸಂಕರುಷಣ ಮತ್ತು ಪಾದದಲ್ಲಿ ದಾಮೋದರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವನು ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ.
ಪದ್ಯ 22:
ಚತುರ ವಿಂಶತಿ ತತ್ತ್ವದೊಳು ಶ್ರೀಪತಿಯೆ ಅನಿರುದ್ಧಾದಿ ರೂಪದಿ |
ವಿದಿತನಾಗಿದ್ದು ಅಖಿಲ ಜೀವರ ಸಂಹನನದೊಳಗೆ ||
ಪ್ರತತಿಯಂದದಿ ಸುತ್ತು ಸುತ್ತುತ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ತರ್ಪಕನೆನಿಸಿಕೊಂಡು |
ಅತುಳ ಮಹಿಮನು ಷಣ್ಣವತಿ ನಾಮದಲಿ ನೆಲೆಸಿಹನು || 22 ||
ಅರ್ಥ: 24 ತತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಅನಿರುದ್ಧಾದಿ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಭಗವಂತನು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ತರ್ಪಕನಾಗಿ, 96 ನಾಮಗಳಿಂದ ಕರೆಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ಪದ್ಯ 23-24:
ಅರ್ಥ: ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹನ್ನೊಂದು ನೂರೈವತ್ತೆರಡು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿರುವ ಭಗವಂತ, ಜೀವರನ್ನು ಸಲಹಲು 11 ರೂಪಗಳಿಂದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅವನಿಗೆ ಯಾವುದರಿಂದಲೂ ಫಲವಿಲ್ಲ, ಲೋಕ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಹೀಗೆ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ.
ಪದ್ಯ 25:
ಆರಧಿಕ ದಶ ರೂಪದಿಂದಲಿ ತೋರುತ ಇಪ್ಪನು ವಿಶ್ವ |
ಲಿಂಗಶರೀರದೊಳು ತೈಜಸನು ಪ್ರಾಜ್ಞನು ತುರ್ಯನಾಮಕನು ||
ಮೂರೈದು ರೂಪಗಳ ಧರಿಸುತಲಿ ಈರೈದು ಕರಣದೊಳು ಮಾತ್ರದಿ |
ಖೈರ ಶಿಖಿ ಜಲ ಭೂಮಿಯೊಳಗಿಹನು ಆತ್ಮನಾಮದಲಿ || 25 ||
ಅರ್ಥ: ವಿಶ್ವ, ತೈಜಸ, ಪ್ರಾಜ್ಞ, ತುರ್ಯ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನಿದ್ದಾನೆ. ಹತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳಲ್ಲಿ ಪಂಚಭೂತಗಳ ಮೂಲಕ ಆತ್ಮನಾಗಿ ಬೆಳಗುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ಪದ್ಯ 26-27:
ಅರ್ಥ: ಮನಸ್ಸು, ಅಹಂಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರಾತ್ಮನಾಗಿ, ಅವ್ಯಕ್ತದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಾತ್ಮನಾಗಿ ಇರುವ ಭಗವಂತನನ್ನು ಸದಾ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಅವನು ಹದಿಮೂರು ಸಾವಿರದ ಎಂಟು ನೂರ ಇಪ್ಪತ್ನಾಲ್ಕು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಇದ್ದಾನೆ.
ಪದ್ಯ 28:
ಕೇಶವಾದಿ ಸುಮೂರ್ತಿ ದ್ವಾದಶ ಮಾಸ ಪುಂಡ್ರಗಳಲ್ಲಿ |
ವೇದವ್ಯಾಸ ಅನಿರುದ್ಧಾದಿ ರೂಪಗಳು ಆರು ಋತುಗಳಲಿ ||
ವಾಸವಾಗಿಹನೆಂದು ತ್ರಿಂಶತಿ ವಾಸರದಿ ಸತ್ಕರ್ಮ ಧರ್ಮ ನಿರಾಶೆಯಿಂದಲಿ ಮಾಡು |
ಕರುಣವ ಬೇಡು ಕೊಂಡಾಡು || 28 ||
ಅರ್ಥ: ಕೇಶವಾದಿ 12 ರೂಪಗಳನ್ನು 12 ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ, ವೇದವ್ಯಾಸಾದಿ ರೂಪಗಳನ್ನು 6 ಋತುಗಳಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಿ ಧರ್ಮದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡು.
ಪದ್ಯ 29:
ಲೋಷ್ಠ ಕಾಂಚನ ಲೋಹ ಶೈಲಜ ಕಾಷ್ಠ ಮೊದಲಾದ ಅಖಿಳ ಜಡ |
ಪರಮೇಷ್ಠಿ ಮೊದಲಾದ ಅಖಿಳ ಚೇತನರೊಳಗೆ ಅನುದಿನವು ||
ಚೇಷ್ಟೆಗಳ ಮಾಡಿಸುತ ತಿಳಿಸದೆ ಪ್ರೇಷ್ಟನಾಗಿದ್ದು ಎಲ್ಲರಿಗೆ |
ಸರ್ವೇಷ್ಟ ಆದಾಯಕ ಸಂತೈಸುವನು ಸರ್ವ ಜೀವರನು || 29 ||
ಅರ್ಥ: ಮಣ್ಣು, ಚಿನ್ನ, ಕಲ್ಲು, ಮರ ಮೊದಲಾದ ಜಡ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲೂ, ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ಚೇತನರಲ್ಲೂ ಭಗವಂತನಿದ್ದು ಎಲ್ಲರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ಪದ್ಯ 30-32:
ಅರ್ಥ: ಪುರುಷ ಶರೀರದಲ್ಲಿ ವಾಸುದೇವ, ಸ್ತ್ರೀ ಶರೀರದಲ್ಲಿ ಸಂಕರುಷಣನಾಗಿ ಭಗವಂತನಿದ್ದಾನೆ. ಅವನ ಅನಂತ ರೂಪಗಳನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮಾತ್ರ ತಿಳಿಯಬಲ್ಲರು. ಅವನ ಮಹಿಮೆ ಅಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಅಳವಡದು.
ಪದ್ಯ 33:
ಕರಣ ಗುಣ ಭೂತಗಳೊಳಗೆ ತದ್ವರನೆನಿಪ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದಿವಿಜರೊಳರಿತು |
ರೂಪ ಚತುಷ್ಟಯಗಳ ಅನುದಿನದಿ ಸರ್ವತ್ರ ಸ್ಮರಿಸುತ ಅನುಮೋದಿಸುತ ಹಿಗ್ಗುತ ||
ಪರವಶದಿ ಪಾಡುವರಿಗೆ ತನ್ನಿರವ ತೋರಿಸಿ |
ಭವವಿಮುಕ್ತರ ಮಾಡಿ ಪೋಷಿಸುವ || 33 ||
ಅರ್ಥ: ಪಂಚಭೂತಗಳಲ್ಲಿ, ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಭಗವಂತನ ನಾಲ್ಕು ರೂಪಗಳನ್ನು ಸದಾ ಸ್ಮರಿಸುವವರಿಗೆ ಅವನು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ.
ಪದ್ಯ 34:
ಮೂಲರೂಪನು ಮನದೊಳಿಹ ಶ್ರವಣ ಆಲಿಯೊಳಗಿಹ ಮತ್ಸ್ಯ |
ಕೂರ್ಮನು ಕೋಲರೂಪನು ತ್ವಕ್ರಸನದೊಳಗೆ ಇಪ್ಪ ನರಸಿಂಹ ||
ಬಾಲವಟು ವಾಮನನು ನಾಸಿಕ ನಾಳದೊಳು ವದನದಲಿ ಭಾರ್ಗವ |
ವಾಲಿಭಂಜನ ಹಸ್ತದೊಳು ಪಾದ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ || 34 ||
ಅರ್ಥ: ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂಲರೂಪ, ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ಸ್ಯ, ಚರ್ಮದಲ್ಲಿ ಕೂರ್ಮ, ನರಸಿಂಹ, ವಾಮನ, ಪರಶುರಾಮ (ಭಾರ್ಗವ), ಕೈಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀರಾಮ ಮತ್ತು ಪಾದದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ.
ಪದ್ಯ 35:
ಜಿನ ವಿಮೋಹಕ ಬುದ್ಧ ಪಾಯುಗ ದನುಜ ಭಂಜನ ಕಲ್ಕಿ ಮೇಡ್ರದಿ |
ಇನಿತು ದಶ ರೂಪಗಳ ದಶ ಕರಣಂಗಳಲಿ ತಿಳಿದು ||
ಅನುಭವಿಪ ವಿಷಯಂಗಳು ಕೃಷ್ಣಾರ್ಪಣವೆನಲು ಕೈಕೊಂಬ |
ವೃಜಿನ ಅರ್ದನ ವರ ಜಗನ್ನಾಥ ವಿಠಲ ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಕನು || 35 ||
ಅರ್ಥ: ಬುದ್ಧ, ಕಲ್ಕಿ ರೂಪಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿ ದಶಾವತಾರಗಳನ್ನು 10 ಕರಣಗಳಲ್ಲಿ (ಇಂದ್ರಿಯ) ತಿಳಿದು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೃಷ್ಣಾರ್ಪಣ ಮಾಡಿದರೆ, ಜಗನ್ನಾಥ ವಿಠಲನು ನಮ್ಮ ಪಾಪಗಳನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಿ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ.
***
Summary of Harikathamritasara - Sixth Sandhi (Panchamahayajna Sandhi)
In this chapter, Jagannathadasa beautifully explains the omnipresence of the Lord and how He resides within every part of our body and the entire universe.
Key Highlights of the Sandhi:
The Concept of Panchamahayajna: Every action in a human’s life should be viewed as a sacrifice (Yajna). One should perceive the five elements, the ten senses, and the various parts of the body as tools of a divine fire-sacrifice, offering all actions to the Lord.
Infinite Forms: The Lord is not just one; He resides in thousands of forms both within and outside our body. Specific incarnations (Narayana, Vasudeva, Pradyumna, Aniruddha, Sankarushana, etc.) dwell in different parts of the body—such as the head, throat, belly, hands, feet, eyes, ears, and nose—governing and guiding all our activities.
The Indwelling Lord: The Lord exists not only in the hearts of deities like Brahma but also within inert matter like soil, stone, gold, and wood. He is the mover of all sentient beings and the underlying support of all inanimate objects.
Surrender of Karma: Every action we perform and every experience we have must be offered to the Lord (Krishnaarpana). Only through this constant consciousness of surrender do our actions become purified.
Path to Liberation: Those who constantly meditate upon this omnipresence and the infinite forms of the Lord are freed from the fear of death and worldly attachments. The Lord liberates such devotees from the cycle of birth and death and grants them His eternal presence.
Conclusion:
This chapter teaches us how to transform our own bodies into a temple for the Divine. The core message of the Panchamahayajna Sandhi is to cultivate the attitude of surrender, recognizing that every breath and every action belongs to the Lord.
Meaning
1. jananipitabhūvāridāmbaravenipa pañcāgniyali | nārāyaṇana triṁśati mūrtigaḷa vyāpāra vyāptigaḷa nenedu || divasāḷu emba samidhegaḷu nirantara hōmisuta | pāvanake pāvananu enipa paramana bēḍu paramasukha ||
Meaning: In the five fires (Panchagni) represented by parents, earth, water, and sky, meditate upon the 30 forms of Narayana and their divine operations. By constantly offering into this "fire" with the fuel of time (days), seek the Supreme Lord—the purifier of the pure—to attain supreme bliss.
2. gagana pāvaka samidhe ravi raśmigaḷē dhūmavu arciyenipudu hagalu | nakṣatragalu kiḍigaḷu candrama aṅgāra || mṛgavara udaranoḷage aidu rūpagaḷa cintisi | bhaktirasa mātugaḷe mantrava māḍi hōmisuvaru vipaścitaru ||
Meaning: Wise ones perform sacrifice by meditating upon the five forms within the Lord: sky as fire, sunbeams as smoke, daytime as the flame, stars as sparks, and the moon as the charcoal. They transform their devotional words into mantras for this offering.
3. pāvakanu parjanya samidheyu prāvahīpati dhūmagaḷu mēghāvaḷigaḷu | arci kṣaṇaprabhe garjanave kiḍiyu bhāvisuvudu aṅgāra siḍilendu || ī vidha agniyoḷu abdhi jātanā kōvidaru hōmisuvaru anudina | parama bhakutiyali ||
Meaning: Meditate upon the fire with rain as fuel, clouds as smoke, lightning as the flame, and thunder as the sparks and charcoal. In this fire, the learned ones daily offer sacrifices to the Lord (who was born from the ocean) with supreme devotion.
4. dharaṇiyembudē agni saṁvatsaravē samidhe vihāyasavē poge | iraḷu uri diśa aṅgāra avāntara digvalaya kiḍiyu || varuṣavemba āhutigaḷindali hariya meccisi | sakalaroḷage adhvariyanāgiru sarva rūpātmakana cintisuta ||
Meaning: Meditate upon the earth as the fire, the year as fuel, the sky as smoke, night as the flame, and the directions as charcoal and sparks. Please Hari with these offerings of time, and meditate upon Him as the indweller of all forms and the performer of all sacrifices.
5. puruṣa śikhi vāksamidhe dhūmavu paraṇa arciyu jihve śrōtragalu eraḍu kiḍigaḷu | lōcanagaḷu aṅgāravenisuvuvu || niruta bhuñjisuvanna yadukulavaranige avadānagaḷendu | ī pari samarpaṇegaiye kaigoṁḍu anudinadi poreva ||
Meaning: Consider the human body as the fire, speech as fuel, the tongue as the flame, ears as the two sparks, and eyes as the charcoal. Offer your daily food to the Lord of the Yadus; He accepts this sacrifice and protects you daily.
6. matte yōṣa agniyoḷu tiḷivudu upastha tattvave samidhe | kāmōtpatti paramātugaḷu dhūmavu yōni mahadarci || tatpravēśa aṅgāra kiḍigaḷu utsaaha utsarjanave | puruṣōttamanige avadānavane kaikoṁḍu mannisuva ||
Meaning: In the "fire" of procreation, understand the generative organs as fuel, desire and divine words as smoke, the source (yoni) as the flame, and the process of entry and exit as the sparks and charcoal. Offer this to Purushottama, and He will accept it and bestow grace.
7. aidagnigaḷalli mareyade aidu rūpātmakana ippattaidu rūpagaḷa | anudinadi nenevarige janmagaḷa aidisanu naḷinākṣa || raṇadoḷu maidunana kāydante salahuva | baidavage gatiyitta bhayahara bhaktavatsalanu ||
Meaning: Those who daily remember the 25 forms of the Lord (five in each of the five fires) will not suffer the cycle of birth and death. As He protected Arjuna in battle, this remover of fear and lover of devotees will protect you.
8. pañcanārī turagadandadi pañcarūpātmakanu tā ṣaṭpañca rūpava dharisi | tattannāmadin karesi || pañca pāvaka mukhadi guṇamaya pañcabhūtātmakaka śarīrava | pañca vidha jīvarige koṭṭu allalle ramisuvanu ||
Meaning: Like a horse driven by five reins, the five-formed Lord takes on many forms and is addressed by various names. Through the five fires, He grants bodies made of the five elements to the five types of souls and sports within them.
9. vidhi bhavādi samasta jīvara hr̥dayadoḷage ēkātmanenisuva padumanābhanu | acyutānantādirūpadali || adhisubhūtādhyātmava adhidāivadoḷu karesuva | prāṇanāgābhidanu daśarūpadali daśavidha prāṇaroḷagiddu ||
Meaning: Padmanabha dwells as the one soul in the hearts of all, including Brahma and Rudra. In forms like Acyuta and Ananta, He is called by names related to the elements, the soul, and the presiding deities. He dwells within the ten types of vital breaths (Pranas) in ten forms.
10. īraidu sāvirada ippattu āradhika munnūru rūpagaḷa | īrereḍu sthānadali cintipudu anudinadi budharu || nūrippatteḷu adhika mūrārusāvira rūpadin | daśa mārutaroḷiddu avaravara pesarinda karesuvanu ||
Meaning: Wise ones should daily meditate upon the Lord's thousands of forms in their various locations. He dwells within the ten forms of Vayu, being addressed by their respective names.
11. cittaisuvudu eṇṭadhika ippattu sāvira nālku śatada ippattumūru sumūrtigaḷu | ahavallē pariyanta || hattu nālku rūpagaḷa nerebittavarīpari tiḷidu | puruṣōttamana sarvatra pūjeya māḍu koṇḍāḍu ||
Meaning: Pay attention to the thousands of divine forms mentioned. After understanding these forms, worship Purushottama everywhere and praise Him.
12. īrereḍu śatadvista adhika hadināru sāvira rūpa sarva śarīradoḷu | śabdādigaḷa adhiṣṭhānadoḷage ippa || mārutanu nāgādi rūpadi | mūranē guṇamāni śrī durgāramaṇa vidyākumōhava koḍuva karaṇakke ||
Meaning: Within all bodies, 16,000+ forms of the Lord reside in the sense organs (like ears for sound). Vayu, in forms like Naga, serves as the presiding deity who grants knowledge and removes ignorance.
13. aidavidyegaḷoḷage iha nāgādigaḷa adhiṣṭhānadali lakṣmīdhavanu | kr̥ddhōlka modalāda aidu rūpagaḷa tā dharisi || sajjanara avidyava chēdisuva tāmasarige ajñānādigaḷa koṭṭu | avaravara sādhanava māḍisuva ||
Meaning: Lakshmi's consort resides in the sense organs and, through five forms like Kruddhōlka, removes the ignorance of the virtuous while binding the wicked in their own ignorance, making everyone follow their own path of attainment.
14. gōvugaḷoḷu udgīthaniha prastāva hiṅkāra eraḍū rūpadi avyājagaḷoḷihanu | pratihārāhvaya hayagaḷoḷu || jīvanaprada nidhana manujaroḷu ī vidhadoḷiha pañca sāmava | jhāva jhāvake nenevarige aidisanu janmagaḷa ||
Meaning: The Lord dwells in the five Sama chants (Hinkara, Prastava, Udgitha, Pratihara, Nidhana) within beings. Those who remember Him through these chants will be freed from the cycle of birth and death.
15. yuga catuṣṭayagaḷali tāniddu yuga pravartaka dharma karmagaḷige pravartaka | vāsudēvādi īrereḍu rūpa tegedukoṁḍu || yugādi kr̥tu tā yuga pravartakayenisi | dharma praghaṭakanu tānāgi bhakutarigīva saṁpadava ||
Meaning: Existing in all four Yugas as the motivator of time and dharma, the Lord takes on forms like Vasudeva. He establishes dharma and grants wealth to His devotees.
16. taleyoḷiha nārāyaṇanu gaṅṭalaḍi oḍaloḷu vāsudēvanu | baladaliha pradyumna eḍa bhāgadali aniruddha || keḷagina aṅgadi saṁkaruṣaṇana tiḷidu | ī pari sakala dēhagaḷoḷage pañcātmakana rūpava nōḍu koṇḍāḍu ||
Meaning: Know that Narayana is in the head, Vasudeva in the throat and belly, Pradyumna on the right, Aniruddha on the left, and Sankarushana in the lower body. Thus, perceive the Lord in His five-fold form within the body and praise Him.
17. tanu viśiṣṭadi ippa nārāyaṇanu kaṭi pāda anta saṁkaruṣaṇanu | śira jaghana antavāgiha vāsudēvākhya || animiṣa īṣa aniruddha pradyumnannu eḍadi bala bhāgadi | cintaneya māḷparige uṇṭe mailige vidhi niṣēdhagaḷu ||
Meaning: Narayana is in the core body, Sankarushana from the waist down, and Vasudeva from the head to the hips. Those who meditate on Aniruddha and Pradyumna on the left and right sides—are they ever touched by impurity or worldly prohibitions? (They are always pure).
18. padumanābhanu pāṇiyoḷagihavadanadali hr̥ṣikēśa | nāsika sadanadali śrīdharanu jihveyoḷu ippa vāmananu || vidita nētradi trivikramanu tvakdēśadoḷagihav | karṇadali ippanu viṣṇunāmaka śravaṇanendenisi ||
Meaning: Padmanabha resides in the hands, Hrishikesha in the face, Shridhara in the nose, Vamana in the tongue, Trivikrama in the eyes, and Vishnu in the skin and ears (as the presiding deity of hearing).
19. manadoḷiha gōvinda mādhava dhanapa sakha tattvadoḷu | nārāyaṇa mahattattvadoḷu avyaktadoḷu kēśavanu || initu rūpava dēhadoḷu cintaneya gaiva mahātmaru | iḷeyoḷu manujaru avaralla amararē sari harikr̥pābaladi ||
Meaning: Govinda is in the mind; Madhava is in the principle of wealth; Narayana is in the Mahat-tattva; Keshava is in the Avyakta (unmanifest). Those great souls who meditate on these forms within the body are not mere mortals on this earth; by the power of Hari's grace, they are equal to the immortals (devas).
20. neladoḷu ippanu kr̥ṣṇa rūpadi jaladoḷu ippanu hariyenisi | śikhiyoḷage ippanu paraśurāma upendranu endenisi ellaroḷu ippanu janārdhananu || bāndaloḷu acyuta gandha narahari | poḷeva adhōkṣaja rasagoḷu rasarūpa tānāgi ||
Meaning: The Lord dwells in the earth as Krishna, in water as Hari, in fire as Parashurama, in the sky as Upendra, in the wind (air) as Narahari, and in all beings as Janardhana. He shines as Acyuta in the scent, and in all tastes as Adhokshaja.
21. rūpa puruṣōttamanu sparśa prāpakanu aniruddha | śabdadi vyāpisihav pradyumna upasthadi vāsudēvanihav || tā poḷeva pāyusthanāgi jayāpatiyu saṁkaruṣaṇanu | susthāpakaneṇisi pādadoḷu dāmōdaranu poḷeva ||
Meaning: Purushottama is in the form (rupa), Aniruddha in touch, Pradyumna in sound, Vasudeva in the generative organ, Sankarushana in the excretory organ (payu), and Damodara shines in the feet.
22. catura viṁśati tattvadoḷu śrīpatiye aniruddhādi rūpadi | viditanāgiddav akhila jīvara saṁhananadoḷage || pratatiyandadi suttu suttuta pitr̥gaḷige tarpakanenisi koṁḍuv | atuḷa mahiman śaṇṇavati nāmadali nelesihanu ||
Meaning: The Lord of Lakshmi resides in the 24 principles in forms like Aniruddha. He surrounds all living beings, acts as the fulfiller of oblations to the ancestors, and dwells in the 96 names of incomparable glory.
23-24. (Summary of 23 & 24)
Meaning: He resides in the 24 principles, including in the presiding deities like Brahma, in 1,152 forms. He dwells in all sensory organs in his 11 forms, including "Purusha," to sustain all beings. He is full of knowledge and bliss, and never leaves the soul even for an instant.
25. āradhika daśa rūpadindali tōrutav ippanu viśva | liṅgaśarīradoḷu taijasanu prājñanu turyanāmakanu || mūraidu rūpagaḷa dharisutali īraidu karaṇadoḷu mātradi | khaira śikhi jala bhūmiyoḷagihav ātmanāmadi ||
Meaning: He appears in 16 forms within the Linga-sharira (subtle body) as Vishva, Taijasa, Prajna, and Turya. He dwells in the five elements and the ten sense organs as the Atman.
26-27. (Summary of 26 & 27)
Meaning: Meditate upon the indweller within the mind and ego, and the Jnana-Atman in the unmanifest. He dwells in all beings in 13,824 forms. He resides in all presiding deities of the 24 principles to sustain everyone.
28. kēśavādi sumūrti dvādaśa māsa puṇḍragaḷalli | vēdavyāsa aniruddhādi rūpagaḷu āru r̥tugaḷalli || vāsavāhihane ndu triṁśati vāsaradi satkarma dharma nirāśeyindali māḍu | karuṇava bēḍu koṇḍāḍu ||
Meaning: Meditate on the 12 forms (Keshava, etc.) in the 12 months/tilaka marks, and the forms of Vedavyasa/Aniruddha in the six seasons. Perform righteous duties daily without attachment to fruits, and praise Him seeking His grace.
29. lōṣṭha kāñcana lōha śailaja kāṣṭha modalāda akhila jaḍa | paramēṣṭhi modalāda akhila cētanaroḷage anudinavu || cēṣṭegaḷa māḍisuta tiḷisade prēṣṭanāgiddav ellarige | sarvēṣṭa ādāyaka santaisuvanu sarva jīvaranu ||
Meaning: He dwells in all inert matter (earth, gold, metal, wood) and all sentient beings (from Brahma downwards). He directs all their actions, remains the most beloved to all, and satisfies the desires of all living beings.
30-32. (Summary of 30-32)
Meaning: Vasudeva resides in the male body, and Sankarushana in the female body. The learned ones (Jivanmuktas) worship Him. Like the ocean water appearing in different riverbeds, His glory is known only to the wise; it is beyond the grasp of the ignorant who are bound by the three Gunas.
33. karaṇa guṇa bhūtagoḷage tadvaranenipa brahmādi divijaroḷaritu | rūpa catuṣṭayagaḷa anudinadi sarvatra smarisuta anumōdisuta higguta || paravaśadi pāṭuvārigev tannirava tōrisi | bhavavimuktara māḍi pōṣisuva ||
Meaning: Realizing Him as the Lord of the elements and the deities like Brahma, meditate daily upon His four-fold forms. He reveals His nature to those who sing His glory in ecstasy, freeing them from the cycle of worldly existence.
34. mūlarūpanu manadoḷihav śravaṇa āliyoḷagihav matsya | kūrmanu kōlarūpanu tvakrasanadoḷage ippa narasiṁha || bālavatu vāmananu nāsika nāḷadoḷu vadanadali bhārgava | vālibhañjana hastadoḷu pāda śrī kr̥ṣṇa ||
Meaning: The original form is in the mind; Matsya is in the ears; Kurma and Narasimha are in the skin and tongue; Vamana is in the nose; Parashurama (Bhargava) is in the face; Rama (Valibhanjana) is in the hands; and Krishna is in the feet.
35. jina vimōhaka buddha pāyuga danuja bhañjana kalki mēḍradi | initu daśa rūpagaḷa daśa karaṇagaḷali tiḷidu || anubhavipa viṣayaṁgaḷu kr̥ṣṇārpaṇavenalu kaikoṁba | vr̥jina ardana vara jagannātha viṭhala viśva vyāpakanu ||
Meaning: Knowing these ten forms (including Buddha and Kalki) in the ten senses, offer all your experiences and worldly enjoyments to Krishna. The Lord, Jagannatha Vitthala, the destroyer of sins and the all-pervading one, will accept them.
***
harikathAmRutasAra gurugaLa karuNadindApanitu kELuve
parama BagavadBaktaru idanAdaradi kELuvudu||
jananipitaBUvAridAMbaravenipa pancAgniyali
nArAyaNana trimSati mUrtigaLa vyApAra vyAptigaLa nenedu
divasALu eMba samidhegaLu nirantara hOmisuta
pAvanake pAvananu enipa paramana bEDu paramasuKa||1||
gagana pAvaka samidhe ravi raSmigaLE dhUmavu arciyenipudu hagalu
nakShatragaLu kiDigaLu candrama angAra
mRugavara udaranoLage aidu rUpagaLa cintisi
Baktirasa mAtugaLe mantrava mADi hOmisuvaru vipaScitaru||2||
pAvakanu parjanya samidheyu prAvahIpati dhUmagaLu mEGAvaLigaLu
arci kShaNapraBe garjanave kiDiyu BAvisuvudu angAra siDilendu
I vidha agniyoLu abdhi jAtana kOvidaru hOmisuvaru anudina
parama Bakutiyali||3||
dharaNiyeMbudE agni saMvatsaravE samidhe vihAyasavE poge
iraLu uri diSa aMgAra avAntara digvalaya kiDiyu
varuShaveMba AhutigaLindali hariya meccisi
sakalaroLage adhvariyanAgiru sarva rUpAtmakana cintisuta||4||
puruSha SiKi vAksamidhe dhUmavu paraNa arciyu jihve SrOtragaLu eraDu kiDigaLu
lOcanagaLu angAravenisuvuvu
niruta Bunjisuvanna yadukulavaranige avadAnagaLendu
I pari samarpaNegaiye kaigonDu anudinadi poreva||5||
matte yOSha agniyoLu tiLivudu upastha tattvave samidhe
kAmOtpatti paramAtugaLu dhUmavu yOni mahadarci
tatpravESa angAra kiDigaLu utsaha utsarjanave
puruShOttamanige avadAnavane kaikonDu mannisuva||6||
aidagnigaLalli mareyade aidu rUpAtmakana ippattaidu rUpagaLa
anudinadi nenevarige janmagaLa aidisanu naLinAkSha
raNadoLu maidunana kAydante salahuva
baidavage gatiyitta Bayahara Baktavatsalanu||7||
pancanArI turagadaMdadi pancarUpAtmakanu tA ShaTpaoca rUpava dharisi
tattannAmadiM karesi
panca pAvaka muKadi guNamaya pancaBUtAtmaka SarIrava
panca vidha jIvarige koTTu allalle ramisuvanu||8||
vidhi BavAdi samasta jIvara hRudayadoLage EkAtmanenisuva padumanABanu
acyutAnantAdirUpadali
adhisuBUtAdhyAtmava adhidaivadoLu karesuva
prANanAgABidanu daSarUpadali daSavidha prANaroLagiddu||9||
Iraidu sAvirada ippattu Aradhika munnUru rUpagaLa
IrereDu sthAnadali cintipudu anudinadi budharu
nUrippattELu adhika mUrArusAvira rUpadiM
daSa mArutaroLiddu avaravara pesariMda karesuvanu||10||
cittaisuvudu enTadhika ippattu sAvira nAlku Satada ippattamUru sumUrtigaLu
ahavallE pariyanta
hattu nAlku rUpagaLa nerebittavarIpari tiLidu
puruShOttamana sarvatra pUjeya mADu konDADu||11||
IrereDu SatadviShTa adhika hadinAru sAvira rUpa sarva SarIradoLu
SabdhAdigaLa adhiShThAnadoLage ippa
mArutanu nAgAdi rUpadi
mUranE guNamAni SrI durgAramaNa vidyAkumOhava koDuva karaNakke||12||
aidavidyegaLoLage iha nAgAdigaLa adhiShThAnadali lakShmIdhavanu
kRuddhOlka modalAda aidu rUpagaLa tA dharisi
sajjanara avidyava CEdisuva tAmasarige aj~jAnAdigaLa koTTu
avaravara sAdhanava mADisuva||13||
gOvugaLoLu udgIthaniha prasthAva hiMkAra eraDU rUpadi avyAjagaLoLihanu
pratihArAhva hayagaLoLu
jIvanaprada nidhana manujaroLu I vidhadoLiha panca sAmava
JAva JAvake nenevarige aidisanu janmagaLa||14||
yuga catuShTayagaLali tAniddu yuga pravartaka dharma karmagaLige pravartaka
vAsudEvAdi IrereDu rUpa tegedukonDu
yugAdi kRutu tA yuga pravartakayenisi
dharma praGaTakanu tAnAgi BakutarigIva saMpadava||15||
taleyoLiha nArAyaNanu ganTalaDi oDaloLu vAsudEvanu
baladaliha pradyumna eDa BAgadali aniruddha
keLagina angadi sankaruShaNana tiLidu
I pari sakala dEhagaLoLage pancAtmakana rUpava nODu konDADu||16||
tanu viSiShTadi ippa nArAyaNanu kaTi pAda anta sankaruShaNanu
Sira jaGana antavAgiha vAsudEvAKya
animiSha ISha aniruddha pradyumnannu eDadi bala BAgadi
cintaneya mALparige unTe mailige vidhi niShEdhagaLu||17||
padumanABanu pANiyoLagiha vadanadali hRuShikESa
nAsika sadanadali SrIdharanu jihveyoLu ippa vAmananu
vidita nEtradi trivikramanu tvakdESadoLagiha
karNadali ippanu viShNunAmaka SravaNanendenisi||18||
manadoLiha gOvinda mAdhava dhanapa saKa tatvadoLu
nArAyaNa mahattatvadoLu avyaktadoLu kESavanu
initu rUpava dEhadoLu cintaneya gaiva mahAtmaru
iLeyoLu manujaru avaralla amararE sari harikRupAbaladi||19||
neladoLu ippanu kRuShNa rUpadi jaladoLu ippanu hariyenisi
SiKiyoLage ippanu paraSurAma upendranu endenisi ellaroLu ippanu janArdhananu
bAndaladoLu acyuta gandha narahari
poLeva adhOkShaja rasagaLoLu rasarUpa tAnAgi||20||
rUpa puruShOttamanu sparSa prApakanu aniruddha
Sabdhadi vyApisiha pradyumna upasthadi vAsudEvaniha
tA poLeva pAyusthanAgi jayApatiyu sankaruShaNanu
susthApakanenisi pAdadoLu dAmOdaranu poLeva||21||
catura viMSati tattvadoLu SrIpatiye aniruddhAdi rUpadi
viditanAgiddu aKila jIvara saMhananadoLage
pratatiyandadi suttu suttuta pitRugaLige tarpakanenisikonDu
atuLa mahimanu ShaNNavati nAmadali nelesihanu||22||
catura viMSati tattvadoLu tatpatigaLenisuva brahma muKa dEvategaLoLu
hannondu nUraivatteraDu rUpa
vitatanAgiddella jIvara jatana mADuva gOsuga
jagatpatige EnAdarU prayOjanavillavidarinda||23||
indirAdhava Sakti modalAda oMdadhikadaSa rUpadindali
poMdihanu sakala indriyagaLalli puruShanAmakanu
suMdaraprada pUrNaj~jAnAnandamaya
citdEhadoLu tAnondarekShaNa vagaladale paramAptanu Agippa||24||
Aradhika daSa rUpadindali tOruta ippanu viSva
liMgaSarIradoLu taijasanu prAj~janu turyanAmakanu
mUraidu rUpagaLa dharisutali Iraidu karaNadoLu mAtradi
Kaira SiKi jala BUmiyoLagihanu AtmanAmadali||25||
manadoLu ahaMkAradoLu cintaneya mALpudu antarAtmana
Gana sutattvadi paramana avyaktadali j~jAnAtma
initu pancASayvaraNa vEdyana ajAdyaivattu mUrtigaLanu
sadA sarvatra dEhagaLalli pUjipudu||26||
catura viMSati tattvadoLu tatpatigaLenisuva brahma muKa dEvategaLoLu
hadimUru sAvirada enTu nUradhika catura viMSati rUpadindali
vitatanAgiddu ellaroLu
prAkRuta puruShanaMdadali pancAtmakanu ramisuvanu||27||
kESavAdi sumUrti dvAdaSa mAsa punDragaLalli
vEdavyAsa aniruddhAdi rUpagaLu Aru RutugaLali
vAsavAgihanendu triMSati vAsaradi satkarma dharma nirASeyindali mADu
karuNava bEDu konDADu||28||
lOShTha kAncana lOha Sailaja kAShTha modalAda aKiLa jaDa
paramEShThi modalAda aKiLa cEtanaroLage anudinavu
cEShTegaLa mADisuta tiLisade prEShTanAgiddu ellarige
sarvEShTa AdAyaka santaisuvanu sarva jIvaranu||29||
vAsudEvAniruddha rUpadi puM SarIradoLihanu sarvada
strI SarIradoLihanu sankaruShaNanu pradyumna
dvAsuparNa Sruti vinuta sarvasunila nArAyaNana
sadupAsaneya gaivararu jIvanmuktaru enisuvaru||30||
tannananta ananta rUpa hiraNya garBAdigaLoLage
kAruNya sAgara harahi avaravara aKiLa vyApAra
bannabaDadale mADi mADisi dhanyarenisi
samasta divijara puNyakarmava svIkarisi suKavittu pAlisuva||31||
sAgaradoLiha nadiya jala BEda AgasadoLu ippa abda ballavu
kAge gubbigaLu ariya ballavE nadiya jalasthitiya
BOgivara pariyanka SayananoLu I guNatraya baddha jagavihudu
Agamaj~jaru tiLivaru aj~jAnigaLige aLavaDadu||32||
karaNa guNa BUtagaLoLage tadvaranenipa brahmAdi divijaroLaritu
rUpa catuShTayagaLa anudinadi sarvatra smarisuta anumOdisuta higguta
paravaSadi pADuvarige tannirava tOrisi
Bavavimuktara mADi pOShisuva||33||
mUlarUpanu manadoLiha SravaNa AliyoLagiha matsya
kUrmanu kOlarUpanu tvakrasanadoLage ippa narasiMha
bAlavaTu vAmananu nAsika nALadoLu vadanadali BArgava
vAliBanjana hastadoLu pAda SrI kRuShNa||34||
jina vimOhaka buddha pAyuga danuja Banjana kalki mEDradi
initu daSa rUpagaLa daSa karaNangaLali tiLidu
anuBavipa viShayangaLu kRuShNArpaNavenalu kaikoMba
vRujina ardana vara jagannAtha viThala viSva vyApakanu||35||
***
No comments:
Post a Comment