ರಾಗ ಮೋಹನ
Audio by Mrs. Nandini SripadCLICK-> INDEX ದೇವರನಾಮ ಕೇಳಿ ಕಲಿಯಲು ಲಿಂಕ್ LINKS TO LEARN DEVARANAMA
or just scroll down for other devaranama
for saahitya click ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರ ಸಂಧಿ 1 to 32
SANDHI 5 VIBHUTI SANDHI
ವಿಭೂತಿ ಸಂಧಿ (ಸಂಧಿ 05)
ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರ ಗುರುಗಳ ಕರುಣದಿಂದಾಪನಿತು ಕೇಳುವೆ
ಪರಮ ಭಗವದ್ಭಕ್ತರು ಇದನಾದರದಿ ಕೇಳುವುದು||
ಶ್ರೀ ತರುಣಿ ವಲ್ಲಭನ ಪರಮ ವಿಭೂತಿ ರೂಪ ಕಂಡ ಕಂಡಲ್ಲಿ
ಈ ತೆರದಿ ಚಿಂತಿಸುತ ನೋಡು ಸಂಭ್ರಮದಿ
ನೀತ ಸಾಧಾರಣ ವಿಶೇಷ ಸಜಾತಿ ನೈಜ ಅಹಿತವು ವಿಜಾತಿ ಖಂಡಾಖಂಡ
ಬಗೆಗಳನು ಅರಿತು ಬುಧರಿಂದ||1||
ಜಲಧರಾಗಸದೊಳಗೆ ಚರಿಸುವ ಹಲವು ಜೀವರ ನಿರ್ಮಿಸಿಹನು
ಅದರೊಳು ಸಜಾತಿ ವಿಜಾತಿ ಸಧಾರಣ ವಿಶೇಷಗಳ ತಿಳಿದು
ತತ್ತತ್ ಸ್ಥಾನದಲಿ ವೆಗ್ಗಳಿಸಿ
ಹಬ್ಬಿದ ಮನದಿ ಪೂಜಿಸುತಲಿ ಅವನ ವ್ಯಾಪ್ತ ರೂಪಗಳ ನೋಡುತಲಿ ಹಿಗ್ಗುವುದು||2||
ಪ್ರತಿಮೆ ಶಾಲಗ್ರಾಮ ಗೋ ಅಭ್ಯಾಗತನು ಅತಿಥಿ ಶ್ರೀತುಳಸಿ ಪಿಪ್ಪಲ ಯತಿವನಸ್ಥ
ಗೃಹಸ್ಥ ವಟು ಯಜಮಾನ ಸ್ವಪರ ಜನ
ಪೃಥಿವಿ ಜಲ ಶಿಖಿ ಪವನ ತಾರಾಪಥ ನವಗ್ರಹ ಓಗ ಕರಣ ಭತಿಥಿ
ಸಿತ ಅಸಿತ ಪಕ್ಷ ಸಂಕ್ರಮಣ ಅವನ ಅಧಿಷ್ಠಾನ||3||
ಕಾದ ಕಾಂಚನದೊಳಗೆ ಶೋಭಿಪ ಆದಿತೇಯಾಸ್ಯನ ತೆರದಿ
ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಧವನು ಪ್ರತಿದಿನದಿ ಶಾಲಗ್ರಾಮದೊಳಗೆ ಇಪ್ಪ
ಐದು ಸಾವಿರ ಮೇಲೆ ಮೂವತ್ತು ಐದಧಿಕ ಐನೂರು ರೂಪದಿ
ಭೂಧರಗಳಾಭಿಮಾನಿ ದಿವಿಜರೊಳು ಇಪ್ಪನು ಅನವರತ||4||
ಶ್ರೀರಮಣ ಪ್ರತಿಮೆಗಳೊಳಗೆ ಹದಿಮೂರಧಿಕವಾಗಿಪ್ಪ ಮೇಲೆ
ಐನೂರು ರೂಪವ ಧರಿಸಿ ಇಪ್ಪನು ಆಹಿತ ಅಚಲದಿ
ದಾರುಮಥನವ ಗೈಯೈ ಪಾವಕ ತೋರುವಂತೆ
ಪ್ರತೀಕ ಸುರರೊಳು ತೋರುತಿಪ್ಪನು ತತ್ತದಾ ಕಾಲದಲಿ ನೋಳ್ಪರಿಗೆ||5||
ಕರಣ ನಿಯಾಮಕನು ತಾನು ಉಪಕರಣದೊಳಗೆ ಐವತ್ತೆರಡು ಸಾವಿರದ
ಹದಿನಾಲ್ಕು ಅಧಿಕ ಶತ ರೂಪಗಳನು ಧರಿಸಿ
ಇರುತಿಹನು ತದ್ರೂಪ ನಾಮಗಳ ಅರಿತು ಪೂಜಿಸುತಿಹರ ಪೂಜೆಯ ನಿರುತ ಕೈಕೊಂಬ
ತೃಷಾರ್ತನು ಜಲವ ಕೊಂಬಂತೆ||6||
ಬಿಂಬರೂಪನು ಈ ತೆರದಿ ಜಡಪೊಂಬಸಿರ ಮೊದಲಾದ ಸುರರೊಳಗೆ ಇಂಬುಗೊಂಡಿಹನೆಂದು
ಅರಿದು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕಾಮಗಳ ಹಂಬಲಿಸದೆ ಅನುದಿನದಿ
ವಿಶ್ವಕುಟುಂಬಿ ಕೊಟ್ಟ ಕಣ ಅನ್ನಕುತ್ಸಿತ ಕಂಬಳಿಯೇ
ಸೌಭಾಗ್ಯವೆಂದು ಅವನ ಅಂಘ್ರಿಗಳ ಭಜಿಸು||7||
ವಾರಿಯೊಳಗಿಪ್ಪತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಮೂರೆರೆಡು ಸಾವಿರದ ಮೇಲೆ ಮುನ್ನೂರು ಹದಿನೇಳು ಎನಿಪ
ರೂಪವು ಶ್ರೀತುಳಸಿದಳದಿ
ನೂರು ಅರವತ್ತೊಂದು ಪುಷ್ಪದಿ ಮೂರಧಿಕ ದಶ ದೀಪದೊಳು
ನಾನೂರು ಮೂರು ಸುಮೂರ್ತಿಗಳು ಗಂಧದೊಳಗೆ ಇರುತಿಹವು||8||
ಅಷ್ಟದಳ ಸದ್ಹೃದಯ ಕಮಲ ಅಧಿಷ್ಠಿತನು ತಾನಾಗಿ ಸರ್ವ ಉತ್ಕ್ರುಷ್ಟಮಹಿಮನು
ದಳಗಳಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ ಒಳಗಿದ್ದು
ದುಷ್ಟರಿಗೆ ದುರ್ಬುದ್ಧಿ ಕರ್ಮ ವಿಶಿಷ್ಟರಿಗೆ ಸುಜ್ಞಾನ ಧರ್ಮ
ಸುಪುಷ್ಟಿಗೈಸುತ ಸಂತೈಪ ನಿರ್ದುಷ್ಟ ಸುಖಪೂರ್ಣ||9||
ವಿತ್ತದೇಹಾಗಾರ ದಾರಾಪತ್ಯ ಮಿತ್ರಾದಿಗಳೊಳಗೆ
ಗುಣಚಿತ್ತಬುದ್ಧಿ ಆದಿ ಇಂದ್ರಿಯಗಳೊಳು ಜ್ಞಾನ ಕರ್ಮದೊಳು
ತತ್ತದಾಹ್ವಯನಾಗಿ ಕರೆಸುತ ಸಂಕಲ್ಪ ಅನುಸಾರದಿ
ನಿತ್ಯದಲಿ ತಾ ಮಾಡಿ ಮಾಡಿಪನು ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸುತಿರು||10||
ಭಾವದ್ರವ್ಯಕ್ರಿಯೆಗಳು ಎನಿಸುವ ಈ ವಿಧ ಅದ್ವೈತ ತ್ರಯಂಗಳ
ಭಾವಿಸುತ ಸದ್ಭಕ್ತಿಯಲಿ ಸರ್ವತ್ರ ಮರೆಯದಲೆ
ತಾವಕನು ತಾನೆಂದು ಪ್ರತಿದಿನ ಸೇವಿಸುವ ಭಕ್ತರಿಗೆ
ತನ್ನನೀವ ಕಾವ ಕೃಪಾಳು ಕರಿವರಗೊಲಿದ ತೆರದಂತೆ||11||
ಬಾಂದಳವೆ ಮೊದಲಾದುದರೊಳು ಒಂದೊಂದರಲಿ ಪೂಜಾ ಸುಸಾಧನವೆಂದೆನಿಸುವ
ಪದಾರ್ಥಗಳು ಬಗೆಬಗೆಯ ನೂತನದಿ ಸಂದಣಿಸಿ ಕೊಂಡಿಹವು
ಧ್ಯಾನಕೆ ತಂದಿನಿತು ಚಿಂತಿಸಿ ಸದಾ ಗೋವಿಂದನ ಅರ್ಚಿಸಿ
ನೋಡು ನಲಿನಲಿದಾಡು ಕೊಂಡಾಡು||12||
ಜಲಜನಾಭನ ಮೂರ್ತಿ ಮನದಲಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿ ನಿಶ್ಚಲ ಭಕುತಿಯಲಿ
ಚಳಿ ಬಿಸಿಲು ಮಳೆ ಗಾಳಿಗಳ ನಿಂದಿಸದೆ ನಿತ್ಯದಲಿ
ನೆಲೆದೊಳಿಹ ಗಂಧವೇ ಸುಗಂಧವು ಜಲವೆ ರಸ ರೂಪವೆ ಸುದೀಪವು
ಎಲರು ಚಾಮರ ಶಭ್ಧ ವಾದ್ಯಗಳು ಅರ್ಪಿಸಲು ಒಲಿವ||13||
ಗೋಳಕಗಳು ರಮಾ ರಮಣನ ನಿಜ ಆಲಯಗಳು
ಅನುದಿನದಿ ಸಂಪ್ರಕ್ಷಾಲನೆಯೆ ಸಮ್ಮಾರ್ಜನವು ಕರುಣಗಳೆ ದೀಪಗಳು
ಸಾಲು ತತ್ತತ್ ವಿಷಯಗಳ ಸಮ್ಮೇಳನವೇ ಪರಿಯಂಕ
ತತ್ಸುಖದ ಏಳಿಗೆಯೆ ಸುಪ್ಪತ್ತಿಗೆ ಆತ್ಮನಿವೇದನೆ ವಸನ||14||
ಪಾಪಕರ್ಮವು ಪಾದುಕೆಗಳ ಅನುಲೇಪನವು ಸತ್ಪುಣ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರ ಆಲಾಪನವೆ ಶ್ರೀತುಳಸಿ
ಸುಮನೋವೃತ್ತಿಗಳೆ ಸುಮನ
ಕೋಪಧೂಪವು ಭಕ್ತಿ ಭೂಷಣ
ವ್ಯಾಪಿಸಿದ ಸದ್ಬುದ್ಧಿ ಛತ್ರವು ದೀಪವೇ ಸುಜ್ಞಾನ ಆರಾರ್ತಿಗಳೆ ಗುಣಕಥನ||15||
ಮನ ವಚನ ಕಾಯಿಕ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಅನುದಿನದಿ ಸರ್ವತ್ರ ವ್ಯಾಪಕ ವನರುಹೇಕ್ಷಣಗೆ
ಅರ್ಪಿಸುತ ಮೋದಿಸುತಲಿರು ಸತತ
ಅನುಭವಕೆ ತಂದುಕೋ ಸಕಲ ಸಾಧನಗಳೊಳಗೆ ಇದೆ ಮುಖ್ಯ
ಪಾಮರ ಮನುಜರಿಗೆ ಪೇಳಿದರೆ ತಿಳಿಯದು ಬುಧರಿಗೆ ಅಲ್ಲದಲೆ||16||
ಚತುರ ವಿಧ ಪುರುಷಾರ್ಥ ಪಡೆವರೆ ಚತುರದಶಲೋಕಗಳ ಮಧ್ಯದೊಳು
ಇತರ ಉಪಾಯಗಳು ನೋಡಲು ಸಕಲ ಶಾಸ್ತ್ರದಲಿ
ಸತತ ವಿಷಯ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಲಿ ಪ್ರವಿತತನೆನಿಸಿ ರಾಜಿಸುವ ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತಿಗೆ
ಸರ್ವ ಸಮರ್ಪಣೆಯೇ ಮಹಾಪೂಜೆ ಸದುಪಾಯ||17||
ಗೋಳಕವೇ ಕುಂಡ ಅಗ್ನಿ ಕರಣವು ಮೇಲೊದಗಿ ಬಹುವಿಷಯ ಸಮಿಧೆಯು
ಗಾಳಿ ಯತ್ನವು ಕಾಮ ಧೂಪವು ಸನ್ನಿಧಾನ ಅರ್ಚಿ
ಮೇಳನವೇ ಪ್ರಜ್ವಾಲೆ ಕಿಡಿಗಳು ತೂಳಿದ ಆನಂದಗಳು
ತತ್ತತ್ಕಾಲ ಮಾತುಗಳು ಎಲ್ಲ ಮಂತ್ರ ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಯಜ್ಞವಿದು||18||
ಮಧು ವಿರೋಧಿಯ ಪಟ್ಟಣಕೆ ಪೂರ್ವದ ಕವಾಟಗಳು ಅಕ್ಷಿನಾಸಿಕವದನ
ಶ್ರೋತೃಗಳು ಎರಡು ದಕ್ಷಿಣ ಉತ್ತರದ್ವಾರ
ಗುದೋಪಸ್ಥಗಳು ಎರಡು ಪಶ್ಚಿಮ ಕದಗಳು ಎನಿಪವು
ಷಟ್ ಸರೋಜವೆ ಸದನ ಹೃದಯವೇ ಮಂಟಪ ತ್ರಿಗುಣoಗಳೆ ಕಲಶ||19||
ಧಾತುಗಳೇ ಸಪ್ತ ಆವರಣ ಉಪವೀಧಿಗಳೇ ನಾಡಿಗಳು ಮದಗಳು ಯೂಥಪಗಳು
ಸುಷುಮ್ನನಾಡಿಯೇ ರಾಜಪಂಥಾನ
ಈ ತನೂರುಹಗಳೇ ವನಂಗಳು ಮಾತರಿಶ್ವನು ಪಂಚರೂಪದಿ
ಪಾತಕಿಗಳೆಂಬ ಅರಿಗಳನು ಸಂಹರಿಪ ತಳವಾರ||20||
ಇನ ಶಶಾಂಕಾದಿಗಳು ಲಕ್ಷ್ಮೀವನಿತೆ ಅರಸನ ದ್ವಾರ ಪಾಲಕರೆನಿಸುತ ಇಪ್ಪರು
ಮನದ ವೃತ್ತಿಗಳೇ ಪದಾತಿಗಳು
ಅನುಭವಿಪ ವಿಷಯoಗಳೇ ಪಟ್ಟಣಕೆ ಬಪ್ಪ ಪಸಾರಗಳು
ಜೀವನೇ ಸುವರ್ತಕ ಕಷ್ಟಗಳ ಕೈಕೊಂಬ ಹರಿ ತಾನು||21||
ಉರುಪರಾಕ್ರಮನ ಅರಮನಿಗೆ ದಶಕರಣಗಳೆ ಕನ್ನಡಿಯ ಸಾಲುಗಳು
ಅರವಿದೂರನ ಸದ್ವಿಹಾರಕೆ ಚಿತ್ತ ಮಂಟಪವು
ಮರಳಿ ಬೀಸುವ ಶ್ವಾಸಗಳು ಚಾಮರ ವಿಲಾಸಿನಿ ಬುದ್ಧಿ
ದಾಮೋದರಗೆ ಸಾಷ್ಟಾಂಗ ಪ್ರಣಾಮಗಳೇ ಸುಶಯನಗಳು||22||
ಮಾರಮಣನ ಅರಮನೆಗೆ ಸುಮಹಾ ದ್ವಾರವೆನಿಸುವ ವದನಕೆ
ಒಪ್ಪುವ ತೋರಣ ಸ್ಮಶ್ರುಗಳು ಕೇಶಗಳೇ ಪತಾಕೆಗಳು
ಊರಿ ನಡೆವ ಅಂಘ್ರಿಗಳು ಜಂಘೆಗಳು ಊರು ಮಧ್ಯ ಉದರ ಶಿರಗಳು
ಆಗಾರದ ಉಪ್ಪರಿಗೆಗಳು ಕೋಶಗಳು ಐದು ಕೋಣೆಗಳು||23||
ಈ ಶರೀರವೇ ರಥ ಪಟಾಕ ಸುವಾಸಗಳು ಪುಂಡ್ರಗಳು ಧ್ವಜ
ಸಿಂಹಾಸನವು ಚಿತ್ತವು ಸುಬುದ್ಧಿಯು ಕಲಶ ಸನ್ಮನವು ಪಾಶ
ಗುಣ ದಂಡತ್ರಯಗಳು ಶುಭಾಶುಭದ್ವಯ ಕರ್ಮ ಚಕ್ರ
ಮಹಾಸಮರ್ಥ ಅಶ್ವಗಳು ದಶಕರಣoಗಳು ಎನಿಸುವುವು||24||
ಮಾತರಿಶ್ವನು ದೇಹರಥದೊಳು ಸೂತನಾಗಿಹ ಸರ್ವಕಾಲದಿ
ಶ್ರೀತರುಣಿ ವಲ್ಲಭ ರಥಿಕನು ಎಂದರಿದು ನಿತ್ಯದಲಿ
ಪ್ರೀತಿಯಿಂದಲಿ ಪೋಷಿಸುತ ವಾತಾತಪ ಆದಿಗಳಿಂದ ಅವಿರತ
ಈ ತನುವಿನೊಳು ಮಮತೆ ಬಿಟ್ಟವನೇ ಮಹಾಯೋಗಿ||25||
ಭವವೆನಿಪ ವನಧಿಯೊಳು ಕರ್ಮ ಪ್ರವಹದೊಳು ಸಂಚರಿಸುತಿಹ
ದೇಹವೆ ಸುನಾವೆಯ ಮಾಡಿ ತನ್ನವರಿಂದ ಒಡಗೂಡಿ
ದಿವಸ ದಿವಸಗಳಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀಧವನು ಕ್ರೀಡಿಪನು ಎಂದು ಚಿಂತಿಸೆ
ಪವನನಯ್ಯ ಭವಾಬ್ಧಿ ದಾಟಿಸಿ ಪರಮಸುಖವ ಈವ||26||
ಆಪಣಾಲಯಗಳ ಪದಾರ್ಥವು ಸ್ತ್ರೀಪುರುಷರ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಲಿ
ದೀಪ ಪಾವಕರೊಳಗೆ ಇದುವ ತೈಲಾದಿ ದ್ರವ್ಯಗಳ
ಆ ಪರಮಗೆ ಅವದಾನವು ಎಂದು ಪದೇಪದೇ ಮರೆಯದಲೆ ಸ್ಮರಿಸುತ
ಭೂಪನಂದದಿ ಸಂಚರಿಸು ನಿರ್ಭಯದಿ ಸರ್ವತ್ರ||27||
ವಾರಿಜ ಭವಾಂಡವೆ ಸುಮಂಟಪ ಮೇರುಗಿರಿ ಸಿಂಹಾಸನವು ಭಾಗೀರಥಿಯೇ ಮಜ್ಜನವು
ದಿಕ್ವಸ್ತ್ರಗಳು ನುಡಿ ಮಂತ್ರ
ಭೂರುಹಜ ಫಲಪುಷ್ಪ ಗಂಧ ಸಮೀರ ಶಶಿ ರವಿ ದೀಪ
ಭೂಷಣ ತಾರಕಗಳು ಎಂದು ಅರ್ಪಿಸಲು ಕೈಕೊಂಡು ಮನ್ನಿಸುವ||28||
ಭೂಸುರರೊಳು ಇಪ್ಪ ಅಬ್ಜಭವನನೊಳು ವಾಸುದೇವನು
ವಾಯುಖಗಪ ಸದಾಶಿವ ಅಹಿಪ ಇಂದ್ರನು ವಿವಸ್ವಾನ್ ನಾಮಕ ಸೂರ್ಯ
ಭೇಶಕಾಮ ಅಮರಾಸ್ಯ ವರುಣಾದಿ ಸುರರು ಕ್ಷತ್ರಿಯರೊಳು ಇಪ್ಪರು
ವಾಸವಾಗಿಹ ಸಂಕರುಷಣನ ನೋಡಿ ಮೋದಿಪರು||29||
ಮೀನ ಕೇತನ ತನಯ ಪ್ರಾಣಾಪಾನ ವ್ಯಾನೋದಾನ ಮುಖ್ಯ ಏಕ ಊನ ಪಂಚಾಶತ್
ಮರುದ್ಗಣ ರುದ್ರ ವಸುಗಣರು
ಮೇನಕಾತ್ಮಜ ಕುವರ ವಿಶ್ವಕ್ಸೇನ ಧನಪಾದಿ ಅನಿಮಿಷರನು
ಸದಾನುರಾಗದಿ ಧೇನಿಪುದು ವೈಶ್ಯರೊಳು ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ||30||
ಇರುತಿಹರು ನಾಸತ್ಯ ದಸ್ರರು ನಿರಋತಿಯು ಯಮಧರ್ಮ ಕಿಂಕರರು ಮೇದಿನಿ
ಕಾಲಮೃತ್ಯು ಶನೈಶ್ಚರಾದಿಗಳು
ಕರೆಸಿಕೊಂಬರು ಶೂದ್ರರೆಂದು ಅನವರತ
ಶೂದ್ರರೊಳಿಪ್ಪರು ಇವರೊಳಗೆ ಅರವಿದೂರ ಅನಿರುದ್ಧನು ಇಹನೆಂದರಿದು ಮನ್ನಿಪುದು||31||
ವೀತಭಯ ನಾರಾಯಣ ಚತುಷ್ಪಾತು ತಾನು ಎಂದೆನಿಸಿ
ತತ್ತತ್ ಜಾತಿ ಧರ್ಮ ಸುಕರ್ಮಗಳ ತಾ ಮಾಡಿ ಮಾಡಿಸುತ
ಚೇತನರ ಒಳಹೊರಗೆ ಓತಪ್ರೋತನಾಗಿದ್ದು ಎಲ್ಲರಿಗೆ
ಸಂಪ್ರೀತಿಯಲಿ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕಾಮಾದಿಗಳ ಕೊಡುತಿಹನು||32||
ನಿಧನ ಧನದ ವಿಧಾತ ವಿಗತಾಭ್ಯಧಿಕ ಸಮಸಮವರ್ತಿ ಸಾಮಗ
ತ್ರಿದಶ ಗಣಸಂಪೂಜ್ಯ ತ್ರಿಕಕುತ್ ಧಾಮ ಶುಭನಾಮ
ಮಧುಮಥನ ಭೃಗುರಾಮ ಘೋಟಕ ವದನ
ಸರ್ವ ಪದಾರ್ಥದೊಳು ತುದಿ ಮೊದಲು ತುಂಬಿಹನು ಎಂದು ಚಿಂತಿಸು ಬಿಂಬರೂಪದಲಿ||33||
ಕನ್ನಡಿಯ ಕೈವಿಡಿದು ನೋಡಲು ತನ್ನ ಇರವು ಸವ್ಯಾಪಸವ್ಯದಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಒಪ್ಪುವ ತೆರದಿ
ಅನಿರುದ್ಧನಿಗೆ ಈ ಜಗವು ಭಿನ್ನ ಭಿನ್ನವೆ ತೋರುತಿಪ್ಪುದು
ಜನ್ಯವಾದುದರಿಂದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬನ್ನ
ಮಯಗಾನು ಎಂದರಿದು ಪೂಜಿಸಲು ಕೈಕೊಂಬ||34||
ಬಿಂಬರೆನಿಪರು ಸ್ವೋತ್ತಮರು ಪ್ರತಿಬಿಂಬರೆನಿಪರು ಸ್ವ ಅವರರು
ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ಬಿಂಬಗಳೊಳಗೆ ಕೇವಲ ಬಿಂಬ ಹರಿಯೆಂದು
ಸಂಭ್ರಮದಿ ಪಾಡುತಲಿ ನೋಡುತ ಉಂಬುದು ಉಡುವುದು ಇಡುವುದು ಕೊಡುವುದು ಎಲ್ಲ
ಅಂಬುಜಾoಬುಕನ ಅಂಘ್ರಿ ಪೂಜೆಗಳು ಎಂದು ನಲಿದಾಡು||35||
ನದಿಯ ಜಲ ನದಿಗೆ ಎರೆವ ತೆರೆದಂದದಲಿ
ಭಗವತ್ ದತ್ತ ಧರ್ಮಗಳು ಉದಧಿಶಯನನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುತ ವ್ಯಾವೃತ್ತ ನೀನಾಗಿ
ವಿಧಿ ನಿಷೇಧಾದಿಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗದಲೆ ನೋಡುತ
ದರ್ವಿಯಂದದಿ ಪದುಮನಾಭನ ಸಕಲ ಕರ್ಮಗಳಲಿ ನೆನೆವುತಿರು||36||
ಅರಿಯದಿರ್ದರು ಎಮ್ಮೊಳಿದ್ದು ಅನವರತ ವಿಷಯಗಳ ಉಂಬ
ಜ್ಞಾನ ಉತ್ತರದಿ ತನಗರ್ಪಿಸಲು ಚಿತ್ಸುಖವಿತ್ತು ಸಂತೈಪ
ಸರಿತು ಕಾಲಪ್ರವಹಗಳು ಕಂಡರೆಯು ಸರಿ ಕಾಣದಿರೆ ಪರಿವವು
ಮರಳಿ ಮಜ್ಜನ ಪಾನ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಸುಖವಿಹವು||37||
ಏನು ಮಾಡುವ ಕರ್ಮಗಳು ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನಿವಾಸನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸು
ಅನುಸಂಧಾನ ಪೂರ್ವಕದಿಂದ ಸಂದೇಹಿಸದೆ ದಿನದಿನದಿ
ಮಾನನಿಧಿ ಕೈಕೊಂಡು ಸುಖವಿತ್ತು ಅನತರ ಸಂತೈಪ
ತೃಣ ಜಲ ಧೇನು ತಾನುಂಡು ಅನವರತ ಪಾಲ್ಗರೆವ ತೆರದಂತೆ||38||
ಪೂರ್ವ ದಕ್ಷಿಣ ಪಶ್ಚಿಮ ಉತ್ತರ ಪಾರ್ವತೀಪತಿ ಅಗ್ನಿವಾಯು ಸುಶಾರ್ವರೀಚರ
ದಿಗ್ವಲಯದೊಳು ಹಂಸನಾಮಕನು
ಸರ್ವಕಾಲದಿ ಸರ್ವರೊಳು ಸುರ ಸಾರ್ವಭೌಮನು ಸ್ವೇಚ್ಛೆಯಲಿ
ಮತ್ತೋರ್ವರಿಗೆ ಗೋಚರಿಸದ ಅವ್ಯಕ್ತ ಆತ್ಮನು ಎಂದೆನಿಪ||39||
ಪರಿ ಇಡಾವತ್ಸರನು ಸಂವತ್ಸರದೊಳು ಅನಿರುದ್ಧಾದಿ ರೂಪವ ಧರಿಸಿ
ಬಾರ್ಹಸ್ಪತ್ಯ ಸೌರಭ ಚಾಂದ್ರಮನು ಎನಿಸಿ
ಇರುತಿಹ ಜಗನ್ನಾಥ ವಿಠಲ ಸ್ಮರಿಸುವವರನು ಸಂತೈಪನು ಎಂದು
ಉರುಪರಾಕ್ರಮ ಉಚಿತಸಾಧನ ಯೋಗ್ಯತೆಯನರಿತು||40||
***
harikathāmṛtasāra gurugaḷa karuṇadiṁdāpanitu kēḷuve | parama bhagavadbhaktaru idanādaradi kēḷuvudu ||1||
śrī taruṇi vallabhana parama vibhūti rūpa kaṇḍa kaṇḍalli | ī teradi cintisuta nōḍu saṁbramadi || nīta sādhāraṇa viśēṣa sajāti naija ahitavu vijāti khaṇḍākhaṇḍa | bagegaḷanu aritu budharinda ||2||
jaladharāgasadoḷage carisuva halavu jīvara nirmişihanu | adaroḷu sajāti vijāti sādhāraṇa viśēṣagaḷa tiḷidu || tattat sthānadali veggalisi habbida manadi pūjisutali | avana vyāpta rūpagaḷa nōḍutali higguvudu ||3||
pratime śālagrāma gō abhyāgatanu atithi śrīturaḷasi pippala yativanastha | gr̥hastha vaṭu yajamāna svapara jana || pr̥thivi jala śikhi pavana tārāpatha navagraha ōga karaṇabhathithi | sita asita pakṣa saṁkramaṇa avana adhiṣṭhāna ||4||
kāda kāñcanadoḷage śōbhipa āditēyāsyana teradi | lakṣmī dhavanu pratidinadi śālagrāmadoḷage ippa || aidu sāvira mēle mūvattu aidadhika ainūru rūpadi | bhūdharagaḷābhimāni divijaroḷu ippanu anavarata ||5||
śrīramaṇa pratimegaḷoḷage hadimūradhikavāgippa mēle | ainūru rūpava dharisi ippanu āhita acaladi || dārumathanava gaiyai pāvaka tōruvante | pratīka suraroḷu tōrutippanu tattadā kāladali nōḷparige ||6||
karaṇa niyāmakanu tānu upakaraṇadoḷage aivatteraḍu sāvirada | hadinālku adhika śataraūpaḷanu dharisi || irutihanu tadrūpa nāmagaḷa aritu pūjisutihara pūjeya niruta kaikoṁba | tr̥ṣārtanu jalava koṁbante ||7||
bimbarūpanu ī teradi jaḍapoṁbasira modalāda suraroḷage imbu-goṁḍihanendu | aridu dharmārtha kāmagaḷa haṁbalisade anudinadi || viśvakuṭumbi koṭṭa kaṇa annakutsita kaṁbaḷiyē | saubhāgyavendu avana aṁghrigaḷa bhajisu ||8||
vāriyoḷagippattu nālku mūre-reḍu sāvirada mēle munnūru hadinēḷu enipa | rūpavu śrīturaḷasidaḷadi || nūru aravattōṁdu puṣpadi mūradhika daśa dīpadoḷu | nānūru mūru sumūrtigaḷu gaṁdhadoḷage irutihavu ||9||
aṣṭadaḷa sadhr̥daya kamala adhiṣṭhitanu tānāgi sarva utkr̥ṣṭamahimanu | daḷagaḷali saṁcarisuta oḷagiddu || duṣṭarige durbuddhi karma viśiṣṭarige su-jñāna dharma | supuṣṭigaisuta santaipa nirduṣṭa sukhapūrṇa ||10||
vittadēhāgāra dārāpatya mitrādigaḷoḷage | guṇacittabuddhi ādi indriyagaḷoḷu jñāna karmadoḷu || tattadāhvayanāgi karesuta saṁkalpa anusāradi | nityadali tā māḍi māḍipanu endu smarisutiru ||11||
bhāvadravyakriye-gaḷu enisuva ī vidha advaita trayagaḷa | bhāvisuta sadbhaktiyali sarvatra mareyadale || tāvakanu tānendu pratidina sēvisuva bhaktarige | tannanīva kāva kr̥pāḷu karivaragolida teradante ||12||
bāṁdaḷave modalādudaroḷu oṁdoṁdarali pūjā susādhanavendenisuva | padārthagalu bagebageya nūtanadi saṁḍaṇisi koṁḍihavu || dhyānake taṁdinitu cintisi sadā gōvindana arcisi | nōḍu nalināḍu koṁḍāḍu ||13||
jalajanābana mūrti manadali nelegōlisi niścala bhakutiyali | caḷi bisilu maḷe gāḷigaḷa nindisade nityadali || neledoḷiha gaṁdhavē sugaṁdhavu jalavē rasa rūpavē sudīpavu | elaru cāmara śabdhā vādyagaḷu arpasalu oliva ||14||
gōḷakagaḷu ramā ramaṇana nija ālayagaḷu | anudinadi saṁpraksālaneye sammārjanavu karuṇagaḷe dīpagaḷu || sālu tattat viṣayagaḷa sammēḷanavē pariyaṁka | tatsukhada ēḷigeye supattige ātmanivēdane vasana ||15||
pāpakarmavu pāduke-gaḷa anulēpanavu satpuṇya śāstra ālāpanave śrīturaḷasi | sumanōvr̥ttigaḷe sumana || kōpadhūpavu bhakti bhūṣaṇa | vyāpisida sadbuddhi chatravu dīpavē su-jñāna ārārtigaḷe guṇakathana ||16||
mana vacana kāyika pradakṣiṇe anudinadi sarvatra vyāpaka vanaru hēkṣaṇage | arpasuta mōdisutali-ru satata || anubhavake taṁdukō sakala sādhanagaḷoḷage ide mukya | pāmara manujarige pēḷidare tiḷiyadu budharige alladale ||17||
catura vidha puruṣārtha paḍevare caturadaśa-lōkagaḷa madhyadoḷu | itara upāyagaḷu nōḍalu sakala śāstradali || satata viṣaya indriyagaḷali pravitatane-nisi rājisuva lakṣmīpatige | sarva samarpaṇeyē mahāpūje sadupāya ||18||
gōḷakavē kuṁḍa agni karaṇavu mēlodagi bahuviṣaya samidheyu | gāḷi yatnavu kāma dhūpavu sannidhāna arci || mēḷanavē prajvāle kiḍigaḷu tūḷida ānandagaḷu | tattatkāla mātugaḷu ella maṁtra adhyātma yajñavidu ||19||
madhu virōdhiya paṭṭaṇake pūrvada kavāṭagaḷu akṣināsikavadana | śrōtr̥gaḷu eraḍu dakṣiṇa uttaradvāra || gudōpasthagaḷu eraḍu paścima kadagaḷu enipavu | ṣaṭ sarōjavē sadana hr̥dayavē maṇṭapa trigunagaḷe kalaśa ||20||
ina śaśāṅkādigaḷu lakṣmīvanite arasana dvāra pālakarenisuta ipparu | manada vr̥ttigaḷē padātigaḷu || anubhavipa viṣayagaḷē paṭṭaṇake bappa pasāragaḷu | jīvanē suvartaka kaṣṭagaḷa kaikoṁba hari tānu ||21||
urupapārākramana aramanege daśakaraṇagaḷe kannaḍiya sālu-gaḷu | aravidūrana sadvihārake citta maṇṭapavu || maraḷi bīsuva śvāsagaḷu cāmara vilāsini buddhi | dāmōdarage sāṣṭāṅga praṇāmagalē suśayanagaḷu ||22||
māramaṇana aramanege sumahā dvāravenisuva vadanake | oppuva tōraṇa smraśrugaḷu kēśagaḷē patākegaḷu || ūrinaḍeva aṁghrigaḷu jaṁghegaḷu ūru madhya udara śiragaḷu | āgārada upparigegaḷu kōśagaḷu aidu kōṇegaḷu ||23||
ī śarīravē ratha paṭāka suvāsagaḷu puṇḍragaḷu dhvaja | siṁhāsanavu cittavu subuddhiyu kalaśa sanmanavu pāśa || guṇa daṁḍatrayagaḷu śubhāśubhadhvaya karma cakra | mahāsamartha aśvagaḷu daśakaraṇagaḷu enisu-vuvu ||24||
mātariśvanu dēharathadoḷu sūtanāgiha sarvakāladi | śrītaruṇi vallabha rathikanu endaridu nityadali || prītiyindali pōṣisuta vātātapa ādigaḷinda avirata | ī tanuvinoḷu mamate biṭṭavanē mahāyōgi ||25||
bhavavenipa vanadhiyoḷu karma pravahadoḷu saṁcarisutiha | dēhavē sunāveya māḍi tannavarinda oḍagūḍi || divasa divasagaḷalli lakṣmīdhavanu krīḍipanu endu cintise | pavananayya bhavābdhi dāṭisi paramasukhava īva ||26||
āpaṇālayagaḷa padārthavu strīpuruṣara indriyangali | dīpa pāvakar̥oḷage iduva tailādi dravyogaḷa || ā paramage avadānavu endu padēpadē mareyadale smarisuta | bhūpanandadi saṁcarisu nirbhayadi sarvatra ||27||
vārija bhavāṇḍave sumaṇṭapa mērugiri siṁhāsanavu bhāgīrathiyē majjanavu | dikvastrugaḷu nuḍi maṁtra || bhūruhajaphala puṣpa gaṁdha samīra śaśi ravi dīpa | bhūṣaṇa tārakagaḷu endu arpasalu kaikoṁḍu mannisuva ||28||
bhūsuraroḷu ippa abjabhavana-noḷu vāsudēvanu | vāyukhagapa sadāśiva ahipa indranu vivasvān nāmaka sūrya || bhēśakāma amarāsya varuṇādi suraru kṣatriyaroḷu ipparu | vāsavāgiha saṁkaruṣaṇana nōḍi mōdiparu ||29||
mīna kētanatanaya prāṇāpāna vyānōdāna mukhya ēka ūnapañcāśat | marudgaṇa rudra vasugaṇaru || mēnakātmaja kuvara viśvaksēna dhanapādi animiṣaranu | sadānurāgadi dhēnipu-du vaiśyaroḷu pradyumna ||30||
irutiharu nāsatyadasraru niraṛtiyu yamadharma kiṁkararu mēdini | kālamr̥tyu śanaiścarādigaḷu || karesikoṁbaru śūdrarendu anavarata | śūdraroḷipparu ivaroḷage aravidūra aniruddhanu ihanendaridu mannipudu ||31||
vītabhaya nārāyaṇa catuṣpātu tānu endenisi | tattat jāti dharma sukarma-gaḷa tā māḍi māḍisuta || cētanara oḷahorage ōtaplōtanāgidduddu ellarige | saṁprītiyali dharmārtha kāmādigaḷa koḍutihanu ||32||
nidhana dhanada vidhāta vigatābhyadhika samasamavarti sāmaga | tridaśa gaṇasaṁpūjya trikakuṭ dhāma śubhanāma || madhumathana bhr̥gurāma ghōṭaka vadana | sarva padārthadoḷu tudi modalu tuṁbihanu endu cintisu bimbarūpadi ||33||
kannaḍiya kaividiḍu nōḍalu tanna iravu savyāpasavyadi kaṇṇige oppuva teradi | aniruddhanige ī jagavu bhinna bhinnave tōrutippudu || janyavādudarinda pratibimba-nna | mayagānu endaridu pūjisalu kaikoṁba ||34||
bimbareniparu svōttamaru pratibimbareniparu sva avara-ru | pratibimba bimba-gaḷoḷage kēvala bimba hariyendu || saṁbhramadi pāḍutali nōḍuta uṁbudu uḍuvudu iḍuvudu koḍuvudu ella | aṁbujāmbukana aṁghri pūjegaḷu endu nalidāḍu ||35||
nadiya jala nadiya-ge ereva teradandadali | bhagavat datta dharmagaḷu udadhiśayananige arpasuta vyāvr̥tta nīnāgi || vidhi niṣēdhādigaḷige oḷagāgadale nōḍuta | darviyandadi padumanābhana sakala karmagaḷali nenevutiru ||36||
ariyadirdaru emmoḷiddu anavarata viṣayagaḷa uṁba | jñāna uttaradi tanagarpisalu citsukhavittu santaipa || saritu kālapravahagaḷu kaṇḍareyū sari kāṇadire parivavu | maraḷi majjana pāna karmagaḷinda sukhavihavu ||37||
ēnu māḍuva karmagaḷu lakṣmī nivāsanige arpasu | anusaṁdhāna pūrvakadinda saṁdēhisade dinadinadi || mānanidhi kaikoṁḍu sukhavittu anatara santaipa | tr̥ṇa jala dhēnu tān uṁḍu anavarata pāl-gareva teradante ||38||
pūrva dakṣiṇa paścima uttara pārvatīpati agnivāyu suśārvarīcara | digvalayadoḷu haṁsanāmakaru || sarvakāladi sarvaroḷu sura sārva-bhaumanu svēccheyali | mattōrvargē gōcarisada avyakta ātmanu endenipa ||39||
pari iḍāvatsaranu saṁvatsaradoḷu aniruddhādi rūpava dharisi | bārhaspatya saurabha cāndramanu enisi || irutihajagannātha viṭhala smarisuvaranu santaipanu endu | urupapārākrama ucitasādhana yōgyateyanaritu ||40||
***
Pronunciation Guide
Vowels with a dash above (ā, ī, ū, ē, ō) are long; hold these sounds for twice the duration of short vowels.
Retroflex consonants (ṭ, ḍ, ṇ, ṣ) are produced by curling the tongue tip back to touch the roof of the mouth.
The 'ś' and 'ṣ' represent soft "sh" sounds, while aspirated consonants (kh, gh, th, etc.) require an audible breath.
Pronounce 'ñ' like the "ny" in "canyon" and 'ṅ' like the nasal "ng" in "sing."
Maintain a rhythmic, steady pace, pausing briefly at the vertical bars (|) to honor the verse structure.
***
ಶ್ರೀ ಜಗನ್ನಾಥದಾಸರು ವಿರಚಿತ ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರದ 5ನೇ ಸಂಧಿ (ವಿಭೂತಿ ಸಂಧಿ)ಯ ಅರ್ಥ: ಶ್ರೀ ಜಗನ್ನಾಥದಾಸಾರ್ಯ ವಿರಚಿತ ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರದ ವಿಭೂತಿ ಸಂಧಿ (5ನೇ ಸಂಧಿ)ಯ ಸಾರಾಂಶ ಇಲ್ಲಿದೆ:
ಈ ಸಂಧಿಯು ಭಗವಂತನ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕತ್ವ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನವನ್ನು ಹೇಗೆ ಭಗವದರ್ಪಣೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಂಧಿಯ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು:
1. ಭಗವಂತನ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕತ್ವ (ಅಂತರ್ಯಾಮಿತ್ವ):
ಭಗವಂತನು ಕೇವಲ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮೂರ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಸೃಷ್ಟಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಣುವಿನಲ್ಲೂ, ಜಡ ಮತ್ತು ಚೇತನ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲೂ 'ಬಿಂಬ' ರೂಪಿಯಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ನಮ್ಮ ದೇಹದ ಪ್ರತಿ ಅಂಗಾಂಗದಲ್ಲೂ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳಲ್ಲೂ ಅಂತರಾತ್ಮನಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ದಾಸರು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
2. ಭಗವಂತನ ವಿವಿಧ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳು:
ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ, ತುಳಸಿ, ಗೋವು, ಅಶ್ವತ್ಥ ವೃಕ್ಷ, ಪಂಚಭೂತಗಳು, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿನ ಗ್ರಹ-ನಕ್ಷತ್ರಗಳು - ಇವೆಲ್ಲವೂ ಭಗವಂತನ ಇರುವಿಕೆಯ ಸ್ಥಾನಗಳೇ. ಮನುಷ್ಯನ ದೇಹದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿಯ ನಾಲ್ಕು ಮುಖ್ಯ ರೂಪಗಳು (ವಾಸುದೇವ, ಸಂಕರ್ಷಣ, ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ, ಅನಿರುದ್ಧ) ಆಯಾ ವರ್ಣ ಮತ್ತು ಆಶ್ರಮಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಹೇಗೆ ನೆಲೆಸಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತೃತವಾಗಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
3. ದೇಹವೇ ಒಂದು ದೇವಸ್ಥಾನ:
ದಾಸರು ಈ ಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ದೇಹವನ್ನು ಒಂದು 'ದೇವಸ್ಥಾನ' ಅಥವಾ 'ರಥ'ಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತಾರೆ:
ದೇಹವು ರಥ: ಈ ರಥಕ್ಕೆ ಭಗವಂತನೇ ರಥಿಕ (ಪ್ರಯಾಣಿಕ), ವಾಯುದೇವರು ಸಾರಥಿ, ದಶೇಂದ್ರಿಯಗಳು ಕುದುರೆಗಳು.
ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ದ್ವಾರಗಳು: ನಮ್ಮ ಮುಖ, ಕಣ್ಣು, ಕಿವಿ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಭಗವಂತನ ಅರಮನೆಯ ಬಾಗಿಲುಗಳಿದ್ದಂತೆ.
ಕ್ರಿಯೆಗಳೇ ಅರ್ಪಣೆ: ನಾವು ಮಾಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೆಲಸವನ್ನೂ, ಅನುಭವಿಸುವ ಸುಖ-ದುಃಖಗಳನ್ನು ಭಗವಂತನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ಪೂಜೆಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
4. ಬಿಂಬ-ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ಭಾವನೆ:
ಜಗತ್ತು ಮತ್ತು ಜೀವರು ಭಗವಂತನ 'ಪ್ರತಿಬಿಂಬ'ಗಳು. ಬಿಂಬನಾದ ಹರಿಯೇ ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಮೂಲ. ಕನ್ನಡಿಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವು ಕನ್ನಡಿಯನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿರುವಂತೆ, ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಭಗವಂತನ ಅಧೀನ. ಹೀಗೆ ತಿಳಿದಾಗ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಕರ್ಮದ ಮೇಲಿನ ಅತಿಯಾದ ವ್ಯಾಮೋಹ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ, ನಿರ್ಭಯತೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
5. ಮುಕ್ತಿಗೆ ದಾರಿ (ಅನುಸಂಧಾನ):
ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರದ ಈ ಸಂಧಿಯ ಮುಖ್ಯ ಸಂದೇಶವೆಂದರೆ 'ಅನುಸಂಧಾನ'. ನಾವು ತಿನ್ನುವುದು, ಕುಡಿಯುವುದು, ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು ಎಲ್ಲವೂ ಭಗವಂತನಿಗಾಗಿ ಎಂಬ ಭಾವನೆಯೇ ನಿಜವಾದ ಭಕ್ತಿ. ನದಿಯ ನೀರನ್ನು ನದಿಗೇ ಅರ್ಪಿಸಿದಂತೆ, ಭಗವಂತನಿಂದ ಪಡೆದ ಜೀವನವನ್ನು ಅವನಿಗೇ ಅರ್ಪಿಸಿ ಜೀವಿಸುವುದೇ ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಹಾದಿ.
ಸಾರಾಂಶ:
ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ವಿಭೂತಿ ಸಂಧಿಯು ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಜಗತ್ತನ್ನು ನೋಡುವ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಭಗವಂತನನ್ನು ಕಾಣುವ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸುವ ನಿರಂತರ ಜಾಗೃತಿಯೇ ಈ ಸಂಧಿಯ ಸಾರ. ಇದು ಸಾಧಕನಿಗೆ ಲೌಕಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದರೂ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಭಗವಂತನಲ್ಲಿಯೇ ಇರಿಸುವ (ನಿರ್ಲಿಪ್ತವಾಗಿರುವ) ಕೌಶಲವನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ.
Meaning
1. ಪದ್ಯ:
ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರ ಗುರುಗಳ ಕರುಣದಿಂದಾಪನಿತು ಕೇಳುವೆ
ಪರಮ ಭಗವದ್ಭಕ್ತರು ಇದನಾದರದಿ ಕೇಳುವುದು||1||
ಅರ್ಥ: ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರದ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಗುರುವಿನ ಕರುಣೆಯಿಂದ ತಿಳಿಯುತ್ತೇನೆ. ಭಗವಂತನ ಭಕ್ತರು ಇದನ್ನು ಆದರದಿಂದ ಕೇಳಬೇಕು.
2. ಪದ್ಯ:
ಶ್ರೀ ತರುಣಿ ವಲ್ಲಭನ ಪರಮ ವಿಭೂತಿ ರೂಪ ಕಂಡ ಕಂಡಲ್ಲಿ
ಈ ತೆರದಿ ಚಿಂತಿಸುತ ನೋಡು ಸಂಭ್ರಮದಿ
ನೀತ ಸಾಧಾರಣ ವಿಶೇಷ ಸಜಾತಿ ನೈಜ ಅಹಿತವು ವಿಜಾತಿ ಖಂಡಾಖಂಡ
ಬಗೆಗಳನು ಅರಿತು ಬುಧರಿಂದ||2||
ಅರ್ಥ: ಶ್ರೀಹರಿಯ ವಿಭೂತಿ ರೂಪಗಳನ್ನು ಅರಿಯುವ ಬಗೆಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಸಾಧಾರಣ, ವಿಶೇಷ, ಸಜಾತಿ, ವಿಜಾತಿ, ಖಂಡ, ಅಖಂಡ ಮುಂತಾದ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ ತಿಳಿದು, ಆ ರೂಪಗಳನ್ನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ ಸಂಭ್ರಮಿಸಬೇಕು.
3. ಪದ್ಯ:
ಜಲಧರಾಗಸದೊಳಗೆ ಚರಿಸುವ ಹಲವು ಜೀವರ ನಿರ್ಮಿಸಿಹನು
ಅದರೊಳು ಸಜಾತಿ ವಿಜಾತಿ ಸಧಾರಣ ವಿಶೇಷಗಳ ತಿಳಿದು
ತತ್ತತ್ ಸ್ಥಾನದಲಿ ವೆಗ್ಗಳಿಸಿ
ಹಬ್ಬಿದ ಮನದಿ ಪೂಜಿಸುತಲಿ ಅವನ ವ್ಯಾಪ್ತ ರೂಪಗಳ ನೋಡುತಲಿ ಹಿಗ್ಗುವುದು||3||
ಅರ್ಥ: ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಚರಿಸುವ ಅನೇಕ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಭಗವಂತನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ತಿಳಿದು, ಭಗವಂತ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದಾನೋ, ಆ ವ್ಯಾಪ್ತ ರೂಪಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಮನದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾ ಹಿಗ್ಗಬೇಕು.
4. ಪದ್ಯ:
ಪ್ರತಿಮೆ ಶಾಲಗ್ರಾಮ ಗೋ ಅಭ್ಯಾಗತನು ಅತಿಥಿ ಶ್ರೀತುಳಸಿ ಪಿಪ್ಪಲ ಯತಿವನಸ್ಥ
ಗೃಹಸ್ಥ ವಟು ಯಜಮಾನ ಸ್ವಪರ ಜನ
ಪೃಥಿವಿ ಜಲ ಶಿಖಿ ಪವನ ತಾರಾಪಥ ನವಗ್ರಹ ಓಗ ಕರಣ ಭತಿಥಿ
ಸಿತ ಅಸಿತ ಪಕ್ಷ ಸಂಕ್ರಮಣ ಅವನ ಅಧಿಷ್ಠಾನ||4||
ಅರ್ಥ: ಪ್ರತಿಮೆ, ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ, ಗೋವು, ಅತಿಥಿ, ತುಳಸಿ, ಅಶ್ವತ್ಥ ವೃಕ್ಷ, ಯತಿಗಳು, ಗೃಹಸ್ಥರು, ಯಜಮಾನರು, ಪೃಥ್ವಿ, ಜಲ, ಅಗ್ನಿ, ವಾಯು, ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ನವಗ್ರಹಗಳು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ತಿಥಿ, ಪಕ್ಷಗಳು - ಇವೆಲ್ಲವೂ ಭಗವಂತನ ಇರುವಿಕೆಯ ಸ್ಥಾನಗಳೇ ಆಗಿವೆ.
5. ಪದ್ಯ:
ಕಾದ ಕಾಂಚನದೊಳಗೆ ಶೋಭಿಪ ಆದಿತೇಯಾಸ್ಯನ ತೆರದಿ
ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಧವನು ಪ್ರತಿದಿನದಿ ಶಾಲಗ್ರಾಮದೊಳಗೆ ಇಪ್ಪ
ಐದು ಸಾವಿರ ಮೇಲೆ ಮೂವತ್ತು ಐದಧಿಕ ಐನೂರು ರೂಪದಿ
ಭೂಧರಗಳಾಭಿಮಾನಿ ದಿವಿಜರೊಳು ಇಪ್ಪನು ಅನವರತ||5||
ಅರ್ಥ: ಕಾದ ಬಂಗಾರದಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುವ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ, ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತಿಯಾದ ಹರಿಯು ಸಾಲಿಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು 5,035 ರೂಪಗಳಿಂದ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಜಲಗಳ ಅಭಿಮಾನಿ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಇರುತ್ತಾನೆ.
6. ಪದ್ಯ:
ಶ್ರೀರಮಣ ಪ್ರತಿಮೆಗಳೊಳಗೆ ಹದಿಮೂರಧಿಕವಾಗಿಪ್ಪ ಮೇಲೆ
ಐನೂರು ರೂಪವ ಧರಿಸಿ ಇಪ್ಪನು ಆಹಿತ ಅಚಲದಿ
ದಾರುಮಥನವ ಗೈಯೈ ಪಾವಕ ತೋರುವಂತೆ
ಪ್ರತೀಕ ಸುರರೊಳು ತೋರುತಿಪ್ಪನು ತತ್ತದಾ ಕಾಲದಲಿ ನೋಳ್ಪರಿಗೆ||6||
ಅರ್ಥ: ವಿಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ (ಪ್ರತಿಮೆಗಳಲ್ಲಿ) 513 ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಭಗವಂತ ಇರುತ್ತಾನೆ. ಮರದೊಳಗಿರುವ ಅಗ್ನಿ ಹೇಗೆ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೋ, ಹಾಗೆ ಭಕ್ತರ ಭಕ್ತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ತನ್ನ ರೂಪವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ.
7. ಪದ್ಯ:
ಕರಣ ನಿಯಾಮಕನು ತಾನು ಉಪಕರಣದೊಳಗೆ ಐವತ್ತೆರಡು ಸಾವಿರದ
ಹದಿನಾಲ್ಕು ಅಧಿಕ ಶತ ರೂಪಗಳನು ಧರಿಸಿ
ಇರುತಿಹನು ತದ್ರೂಪ ನಾಮಗಳ ಅರಿತು ಪೂಜಿಸುತಿಹರ ಪೂಜೆಯ ನಿರುತ ಕೈಕೊಂಬ
ತೃಷಾರ್ತನು ಜಲವ ಕೊಂಬಂತೆ||7||
ಅರ್ಥ: ಭಗವಂತ ಕರಣಗಳ (ಇಂದ್ರಿಯಗಳ) ನಿಯಾಮಕನು. ಅವನು 52,014 ರೂಪಗಳಿಂದ ನಮ್ಮ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾನೆ. ಬಾಯಾರಿದವನು ನೀರನ್ನು ಕುಡಿದಂತೆ, ಭಕ್ತರು ಭಗವಂತನ ನಾಮಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಅವನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ.
8. ಪದ್ಯ:
ಬಿಂಬರೂಪನು ಈ ತೆರದಿ ಜಡಪೊಂಬಸಿರ ಮೊದಲಾದ ಸುರರೊಳಗೆ ಇಂಬುಗೊಂಡಿಹನೆಂದು
ಅರಿದು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕಾಮಗಳ ಹಂಬಲಿಸದೆ ಅನುದಿನದಿ
ವಿಶ್ವಕುಟುಂಬಿ ಕೊಟ್ಟ ಕಣ ಅನ್ನಕುತ್ಸಿತ ಕಂಬಳಿಯೇ
ಸೌಭಾಗ್ಯವೆಂದು ಅವನ ಅಂಘ್ರಿಗಳ ಭಜಿಸು||8||
ಅರ್ಥ: ಭಗವಂತ ಜಡವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಂಬರೂಪಿಯಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಲೌಕಿಕ ಭೋಗಗಳ ಹಂಬಲ ಬಿಡಬೇಕು. ಅವನು ಕೊಟ್ಟ ಅನ್ನ, ಸೌಭಾಗ್ಯಗಳನ್ನೇ ಪ್ರಸಾದವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅವನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಭಜಿಸಬೇಕು.
9. ಪದ್ಯ:
ವಾರಿಯೊಳಗಿಪ್ಪತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಮೂರೆರೆಡು ಸಾವಿರದ ಮೇಲೆ ಮುನ್ನೂರು ಹದಿನೇಳು ಎನಿಪ
ರೂಪವು ಶ್ರೀತುಳಸಿದಳದಿ
ನೂರು ಅರವತ್ತೊಂದು ಪುಷ್ಪದಿ ಮೂರಧಿಕ ದಶ ದೀಪದೊಳು
ನಾನೂರು ಮೂರು ಸುಮೂರ್ತಿಗಳು ಗಂಧದೊಳಗೆ ಇರುತಿಹವು||9||
ಅರ್ಥ: ಜಲದಲ್ಲಿ 24,317 ರೂಪಗಳು, ತುಳಸಿ ದಳದಲ್ಲಿ, ಪುಷ್ಪದಲ್ಲಿ 161 ರೂಪಗಳು, ದೀಪದಲ್ಲಿ 13 ರೂಪಗಳು ಹಾಗೂ ಗಂಧದಲ್ಲಿ 403 ರೂಪಗಳಿಂದ ಭಗವಂತ ಇರುತ್ತಾನೆ.
10. ಪದ್ಯ:
ಅಷ್ಟದಳ ಸದ್ಹೃದಯ ಕಮಲ ಅಧಿಷ್ಠಿತನು ತಾನಾಗಿ ಸರ್ವ ಉತ್ಕ್ರುಷ್ಟಮಹಿಮನು
ದಳಗಳಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ ಒಳಗಿದ್ದು
ದುಷ್ಟರಿಗೆ ದುರ್ಬುದ್ಧಿ ಕರ್ಮ ವಿಶಿಷ್ಟರಿಗೆ ಸುಜ್ಞಾನ ಧರ್ಮ
ಸುಪುಷ್ಟಿಗೈಸುತ ಸಂತೈಪ ನಿರ್ದುಷ್ಟ ಸುಖಪೂರ್ಣ||10||
ಅರ್ಥ: ಭಗವಂತ ನಮ್ಮ ಹೃದಯ ಕಮಲದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ. ದಳಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ, ದುಷ್ಟರಿಗೆ ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು, ಭಕ್ತರಿಗೆ ಸುಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಧರ್ಮವನ್ನು ನೀಡಿ ರಕ್ಷಿಸುವ ನಿರ್ದುಷ್ಟ ಸುಖಪೂರ್ಣನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
11. ಪದ್ಯ:
ವಿತ್ತದೇಹಾಗಾರ ದಾರಾಪತ್ಯ ಮಿತ್ರಾದಿಗಳೊಳಗೆ
ಗುಣಚಿತ್ತಬುದ್ಧಿ ಆದಿ ಇಂದ್ರಿಯಗಳೊಳು ಜ್ಞಾನ ಕರ್ಮದೊಳು
ತತ್ತದಾಹ್ವಯನಾಗಿ ಕರೆಸುತ ಸಂಕಲ್ಪ ಅನುಸಾರದಿ
ನಿತ್ಯದಲಿ ತಾ ಮಾಡಿ ಮಾಡಿಪನು ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸುತಿರು||11||
ಅರ್ಥ: ಹಣ, ದೇಹ, ಮನೆ, ಹೆಂಡತಿ, ಮಕ್ಕಳು, ಮಿತ್ರರು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕರ್ಮ - ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಭಗವಂತ ಆಯಾ ಹೆಸರಿನಿಂದ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿದಂತೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಾಡಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು.
12. ಪದ್ಯ:
ಭಾವದ್ರವ್ಯಕ್ರಿಯೆಗಳು ಎನಿಸುವ ಈ ವಿಧ ಅದ್ವೈತ ತ್ರಯಂಗಳ
ಭಾವಿಸುತ ಸದ್ಭಕ್ತಿಯಲಿ ಸರ್ವತ್ರ ಮರೆಯದಲೆ
ತಾವಕನು ತಾನೆಂದು ಪ್ರತಿದಿನ ಸೇವಿಸುವ ಭಕ್ತರಿಗೆ
ತನ್ನನೀವ ಕಾವ ಕೃಪಾಳು ಕರಿವರಗೊಲಿದ ತೆರದಂತೆ||12||
ಅರ್ಥ: ಭಾವ, ದ್ರವ್ಯ, ಕ್ರಿಯೆ - ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನನ್ನೇ ಕಾಣುತ್ತಾ, ಸದ್ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸೇವಿಸುವವರಿಗೆ, ಕೃಪಾಳುವಾದ ಹರಿಯು ತನ್ನನ್ನೇ (ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು) ನೀಡುತ್ತಾನೆ.
13. ಪದ್ಯ:
ಬಾಂದಳವೆ ಮೊದಲಾದುದರೊಳು ಒಂದೊಂದರಲಿ ಪೂಜಾ ಸುಸಾಧನವೆಂದೆನಿಸುವ
ಪದಾರ್ಥಗಳು ಬಗೆಬಗೆಯ ನೂತನದಿ ಸಂದಣಿಸಿ ಕೊಂಡಿಹವು
ಧ್ಯಾನಕೆ ತಂದಿನಿತು ಚಿಂತಿಸಿ ಸದಾ ಗೋವಿಂದನ ಅರ್ಚಿಸಿ
ನೋಡು ನಲಿನಲಿದಾಡು ಕೊಂಡಾಡು||13||
ಅರ್ಥ: ಆಕಾಶಾದಿ ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪದಾರ್ಥದಲ್ಲೂ ಭಗವಂತನ ಪೂಜೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಸಾಧನಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ತಂದು ಸದಾ ಗೋವಿಂದನನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಿ ಕೊಂಡಾಡಬೇಕು.
14. ಪದ್ಯ:
ಜಲಜನಾಭನ ಮೂರ್ತಿ ಮನದಲಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿ ನಿಶ್ಚಲ ಭಕುತಿಯಲಿ
ಚಳಿ ಬಿಸಿಲು ಮಳೆ ಗಾಳಿಗಳ ನಿಂದಿಸದೆ ನಿತ್ಯದಲಿ
ನೆಲೆದೊಳಿಹ ಗಂಧವೇ ಸುಗಂಧವು ಜಲವೆ ರಸ ರೂಪವೆ ಸುದೀಪವು
ಎಲರು ಚಾಮರ ಶಭ್ಧ ವಾದ್ಯಗಳು ಅರ್ಪಿಸಲು ಒಲಿವ||14||
ಅರ್ಥ: ಮನದಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿ, ಹವಾಮಾನದ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೆದರದೆ ನಿತ್ಯ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಗಂಧ, ಜಲ, ದೀಪ, ಚಾಮರ, ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಭಗವಂತನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ ಅವನನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
15. ಪದ್ಯ:
ಗೋಳಕಗಳು ರಮಾ ರಮಣನ ನಿಜ ಆಲಯಗಳು
ಅನುದಿನದಿ ಸಂಪ್ರಕ್ಷಾಲನೆಯೆ ಸಮ್ಮಾರ್ಜನವು ಕರುಣಗಳೆ ದೀಪಗಳು
ಸಾಲು ತತ್ತತ್ ವಿಷಯಗಳ ಸಮ್ಮೇಳನವೇ ಪರಿಯಂಕ
ತತ್ಸುಖದ ಏಳಿಗೆಯೆ ಸುಪ್ಪತ್ತಿಗೆ ಆತ್ಮನಿವೇದನೆ ವಸನ||15||
ಅರ್ಥ: ನಮ್ಮ ಇಂದ್ರಿಯಗಳೇ ಭಗವಂತನ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗೋಳಕಗಳು. ಪ್ರತಿನಿತ್ಯದ ಶುಚಿತ್ವವೇ ಪ್ರಕ್ಷಾಲನೆ, ದಯೆಯೇ ದೀಪ, ವಿಷಯಗಳ ಸಮ್ಮೇಳನವೇ ಹಾಸಿಗೆ (ಪರಿಯಂಕ), ಆತ್ಮನಿವೇದನೆಯೇ ವಸ್ತ್ರ.
16. ಪದ್ಯ:
ಪಾಪಕರ್ಮವು ಪಾದುಕೆಗಳ ಅನುಲೇಪನವು ಸತ್ಪುಣ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರ ಆಲಾಪನವೆ ಶ್ರೀತುಳಸಿ
ಸುಮನೋವೃತ್ತಿಗಳೆ ಸುಮನ
ಕೋಪಧೂಪವು ಭಕ್ತಿ ಭೂಷಣ
ವ್ಯಾಪಿಸಿದ ಸದ್ಬುದ್ಧಿ ಛತ್ರವು ದೀಪವೇ ಸುಜ್ಞಾನ ಆರಾರ್ತಿಗಳೆ ಗುಣಕಥನ||16||
ಅರ್ಥ: ಪಾಪಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಬಿಡುವುದು ಪಾದುಕೆ, ಶಾಸ್ತ್ರದ ಮಾತು ತುಳಸಿ, ಸುಮನೋವೃತ್ತಿ ಹೂವು, ಕೋಪವನ್ನು ಬಿಡುವುದು ಧೂಪ, ಭಕ್ತಿ ಭೂಷಣ, ಸದ್ಬುದ್ಧಿ ಛತ್ರ, ಸುಜ್ಞಾನದ ಆರತಿಗಳು ಭಗವಂತನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯ.
17. ಪದ್ಯ:
ಮನ ವಚನ ಕಾಯಿಕ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಅನುದಿನದಿ ಸರ್ವತ್ರ ವ್ಯಾಪಕ ವನರುಹೇಕ್ಷಣಗೆ
ಅರ್ಪಿಸುತ ಮೋದಿಸುತಲಿರು ಸತತ
ಅನುಭವಕೆ ತಂದುಕೋ ಸಕಲ ಸಾಧನಗಳೊಳಗೆ ಇದೆ ಮುಖ್ಯ
ಪಾಮರ ಮನುಜರಿಗೆ ಪೇಳಿದರೆ ತಿಳಿಯದು ಬುಧರಿಗೆ ಅಲ್ಲದಲೆ||17||
ಅರ್ಥ: ಮನ-ವಾಚಾ-ಕಾಯಗಳಿಂದ ಭಗವಂತನಿಗೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿ, ಸರ್ವ ವ್ಯಾಪಕನಾದ ಹರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ ಮೋದಿಸಬೇಕು. ಇದು ಎಲ್ಲ ಸಾಧನೆಗಳಿಗಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು, ಇದನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮಾತ್ರ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲರು.
18. ಪದ್ಯ:
ಚತುರ ವಿಧ ಪುರುಷಾರ್ಥ ಪಡೆವರೆ ಚತುರದಶಲೋಕಗಳ ಮಧ್ಯದೊಳು
ಇತರ ಉಪಾಯಗಳು ನೋಡಲು ಸಕಲ ಶಾಸ್ತ್ರದಲಿ
ಸತತ ವಿಷಯ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಲಿ ಪ್ರವಿತತನೆನಿಸಿ ರಾಜಿಸುವ ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತಿಗೆ
ಸರ್ವ ಸಮರ್ಪಣೆಯೇ ಮಹಾಪೂಜೆ ಸದುಪಾಯ||18||
ಅರ್ಥ: ಚತುರ್ವಿಧ ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತಿಯಾದ ಹರಿಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಮರ್ಪಿಸುವುದೇ ಮಹಾಪೂಜೆ. ಇಂದ್ರಿಯ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಭಗವಂತನನ್ನೇ ಕಾಣುವುದು ಉತ್ತಮ ಮಾರ್ಗ.
19. ಪದ್ಯ:
ಗೋಳಕವೇ ಕುಂಡ ಅಗ್ನಿ ಕರಣವು ಮೇಲೊದಗಿ ಬಹುವಿಷಯ ಸಮಿಧೆಯು
ಗಾಳಿ ಯತ್ನವು ಕಾಮ ಧೂಪವು ಸನ್ನಿಧಾನ ಅರ್ಚಿ
ಮೇಳನವೇ ಪ್ರಜ್ವಾಲೆ ಕಿಡಿಗಳು ತೂಳಿದ ಆನಂದಗಳು
ತತ್ತತ್ಕಾಲ ಮಾತುಗಳು ಎಲ್ಲ ಮಂತ್ರ ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಯಜ್ಞವಿದು||19||
ಅರ್ಥ: ನಮ್ಮ ದೇಹವೇ ಒಂದು ಯಜ್ಞಕುಂಡ. ಇಂದ್ರಿಯಗಳೇ ಹೋಮದ ಸಾಧನ, ವಿಷಯಗಳೇ ಸಮಿಧೆ, ಪ್ರಯತ್ನವೇ ಅಗ್ನಿ, ಸನ್ನಿಧಾನವೇ ಅರ್ಚನೆ. ಇದು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಯಜ್ಞ.
20. ಪದ್ಯ:
ಮಧು ವಿರೋಧಿಯ ಪಟ್ಟಣಕೆ ಪೂರ್ವದ ಕವಾಟಗಳು ಅಕ್ಷಿನಾಸಿಕವದನ
ಶ್ರೋತೃಗಳು ಎರಡು ದಕ್ಷಿಣ ಉತ್ತರದ್ವಾರ
ಗುದೋಪಸ್ಥಗಳು ಎರಡು ಪಶ್ಚಿಮ ಕದಗಳು ಎನಿಪವು
ಷಟ್ ಸರೋಜವೆ ಸದನ ಹೃದಯವೇ ಮಂಟಪ ತ್ರಿಗುಣoಗಳೆ ಕಲಶ||20||
ಅರ್ಥ: ಭಗವಂತನ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಮುಖವೇ ಮುಂಭಾಗಿಲ ಕವಾಟ, ಕಣ್ಣು-ನಾಸಿಕ-ಬಾಯಿಗಳು ಬಾಗಿಲುಗಳು, ಕಿವಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣ-ಉತ್ತರ ಬಾಗಿಲುಗಳು, ಗುದೋಪಸ್ಥಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಾಗಿಲುಗಳು. ಹೃದಯವೇ ಮಂಟಪ, ತ್ರಿಗುಣಗಳೇ ಕಲಶ.
21. ಪದ್ಯ:
ಇನ ಶಶಾಂಕಾದಿಗಳು ಲಕ್ಷ್ಮೀವನಿತೆ ಅರಸನ ದ್ವಾರ ಪಾಲಕರೆನಿಸುತ ಇಪ್ಪರು |
ಮನದ ವೃತ್ತಿಗಳೇ ಪದಾತಿಗಳು ||
ಅನುಭವಿಪ ವಿಷಯoಗಳೇ ಪಟ್ಟಣಕೆ ಬಪ್ಪ ಪಸಾರಗಳು |
ಜೀವನೇ ಸುವರ್ತಕ ಕಷ್ಟಗಳ ಕೈಕೊಂಬ ಹರಿ ತಾನು || 21 ||
ಅರ್ಥ: ಸೂರ್ಯ-ಚಂದ್ರರು ಹರಿಯ ದ್ವಾರಪಾಲಕರು. ಮನಸ್ಸಿನ ವೃತ್ತಿಗಳು ಸೈನಿಕರು, ನಾವು ಅನುಭವಿಸುವ ವಿಷಯಗಳು ಸರಕುಗಳು. ಜೀವನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರಿ, ಎಲ್ಲ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನೂ ಪರಿಹರಿಸುವವನು ಹರಿ ತಾನೇ.
22. ಪದ್ಯ:
ಉರುಪರಾಕ್ರಮನ ಅರಮನಿಗೆ ದಶಕರಣಗಳೆ ಕನ್ನಡಿಯ ಸಾಲುಗಳು |
ಅರವಿದೂರನ ಸದ್ವಿಹಾರಕೆ ಚಿತ್ತ ಮಂಟಪವು ||
ಮರಳಿ ಬೀಸುವ ಶ್ವಾಸಗಳು ಚಾಮರ ವಿಲಾಸಿನಿ ಬುದ್ಧಿ |
ದಾಮೋದರಗೆ ಸಾಷ್ಟಾಂಗ ಪ್ರಣಾಮಗಳೇ ಸುಶಯನಗಳು || 22 ||
ಅರ್ಥ: ಹರಿಯ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಕನ್ನಡಿಗಳು. ಚಿತ್ತವೇ ಮಂಟಪ, ಉಸಿರಾಟವೇ ಚಾಮರ, ಬುದ್ಧಿಯೇ ವಿಲಾಸಿನಿ (ಸ್ತ್ರೀ), ಸಾಷ್ಟಾಂಗ ನಮಸ್ಕಾರವೇ ಅವನ ಹಾಸಿಗೆ.
23. ಪದ್ಯ:
ಮಾರಮಣನ ಅರಮನೆಗೆ ಸುಮಹಾ ದ್ವಾರವೆನಿಸುವ ವದನಕೆ |
ಒಪ್ಪುವ ತೋರಣ ಸ್ಮಶ್ರುಗಳು ಕೇಶಗಳೇ ಪತಾಕೆಗಳು ||
ಊರಿ ನಡೆವ ಅಂಘ್ರಿಗಳು ಜಂಘೆಗಳು ಊರು ಮಧ್ಯ ಉದರ ಶಿರಗಳು |
ಆಗಾರದ ಉಪ್ಪರಿಗೆಗಳು ಕೋಶಗಳು ಐದು ಕೋಣೆಗಳು || 23 ||
ಅರ್ಥ: ಮುಖವೇ ಅರಮನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಬಾಗಿಲು, ಮೀಸೆ ತೋರಣ, ಕೂದಲು ಧ್ವಜ. ಪಾದ, ಕರು, ತೊಡೆ, ಹೊಟ್ಟೆ, ತಲೆಗಳು ಮೇಲಂತಸ್ತುಗಳು, ಪಂಚಕೋಶಗಳು ಐದು ಕೋಣೆಗಳು.
24. ಪದ್ಯ:
ಈ ಶರೀರವೇ ರಥ ಪಟಾಕ ಸುವಾಸಗಳು ಪುಂಡ್ರಗಳು ಧ್ವಜ |
ಸಿಂಹಾಸನವು ಚಿತ್ತವು ಸುಬುದ್ಧಿಯು ಕಲಶ ಸನ್ಮನವು ಪಾಶ ||
ಗುಣ ದಂಡತ್ರಯಗಳು ಶುಭಾಶುಭದ್ವಯ ಕರ್ಮ ಚಕ್ರ |
ಮಹಾಸಮರ್ಥ ಅಶ್ವಗಳು ದಶಕರಣoಗಳು ಎನಿಸುವುವು || 24 ||
ಅರ್ಥ: ಈ ದೇಹವೇ ರಥ, ಪುಂಡ್ರಗಳು ಧ್ವಜ, ಚಿತ್ತವೇ ಸಿಂಹಾಸನ, ಬುದ್ಧಿಯೇ ಕಲಶ. ದಶೇಂದ್ರಿಯಗಳೇ ರಥವನ್ನು ಎಳೆಯುವ ಕುದುರೆಗಳು.
25. ಪದ್ಯ:
ಮಾತರಿಶ್ವನು ದೇಹರಥದೊಳು ಸೂತನಾಗಿಹ ಸರ್ವಕಾಲದಿ |
ಶ್ರೀತರುಣಿ ವಲ್ಲಭ ರಥಿಕನು ಎಂದರಿದು ನಿತ್ಯದಲಿ ||
ಪ್ರೀತಿಯಿಂದಲಿ ಪೋಷಿಸುತ ವಾತಾತಪ ಆದಿಗಳಿಂದ ಅವಿರತ |
ಈ ತನುವಿನೊಳು ಮಮತೆ ಬಿಟ್ಟವನೇ ಮಹಾಯೋಗಿ || 25 ||
ಅರ್ಥ: ವಾಯುದೇವನು ದೇಹರಥದ ಸಾರಥಿ, ಭಗವಂತನೇ ರಥಿಕ. ಈ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಮಮತೆ ಬಿಟ್ಟವನೇ ನಿಜವಾದ ಯೋಗಿ.
26. ಪದ್ಯ:
ಭವವೆನಿಪ ವನಧಿಯೊಳು ಕರ್ಮ ಪ್ರವಹದೊಳು ಸಂಚರಿಸುತಿಹ |
ದೇಹವೆ ಸುನಾವೆಯ ಮಾಡಿ ತನ್ನವರಿಂದ ಒಡಗೂಡಿ ||
ದಿವಸ ದಿವಸಗಳಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀಧವನು ಕ್ರೀಡಿಪನು ಎಂದು ಚಿಂತಿಸೆ |
ಪವನನಯ್ಯ ಭವಾಬ್ಧಿ ದಾಟಿಸಿ ಪರಮಸುಖವ ಈವ || 26 ||
ಅರ್ಥ: ಸಂಸಾರವೆಂಬ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಈ ದೇಹವನ್ನೇ ದೋಣಿಯನ್ನಾಗಿಸಿ, ಭಗವಂತನು ಕ್ರೀಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿದರೆ ವಾಯುದೇವನು ನಮ್ಮನ್ನು ದಾಟಿಸುತ್ತಾನೆ.
27. ಪದ್ಯ:
ಆಪಣಾಲಯಗಳ ಪದಾರ್ಥವು ಸ್ತ್ರೀಪುರುಷರ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಲಿ |
ದೀಪ ಪಾವಕರೊಳಗೆ ಇದುವ ತೈಲಾದಿ ದ್ರವ್ಯಗಳ ||
ಆ ಪರಮಗೆ ಅವದಾನವು ಎಂದು ಪದೇಪದೇ ಮರೆಯದಲೆ ಸ್ಮರಿಸುತ |
ಭೂಪನಂದದಿ ಸಂಚರಿಸು ನಿರ್ಭಯದಿ ಸರ್ವತ್ರ || 27 ||
ಅರ್ಥ: ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಭಗವಂತನಿಗೆ ಅರ್ಪಣೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಬಾಳಬೇಕು.
28. ಪದ್ಯ:
ವಾರಿಜ ಭವಾಂಡವೆ ಸುಮಂಟಪ ಮೇರುಗಿರಿ ಸಿಂಹಾಸನವು ಭಾಗೀರಥಿಯೇ ಮಜ್ಜನವು |
ದಿಕ್ವಸ್ತ್ರಗಳು ನುಡಿ ಮಂತ್ರ ||
ಭೂರುಹಜ ಫಲಪುಷ್ಪ ಗಂಧ ಸಮೀರ ಶಶಿ ರವಿ ದೀಪ |
ಭೂಷಣ ತಾರಕಗಳು ಎಂದು ಅರ್ಪಿಸಲು ಕೈಕೊಂಡು ಮನ್ನಿಸುವ || 28 ||
ಅರ್ಥ: ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವೇ ಮಂಟಪ, ಮೇರು ಪರ್ವತ ಸಿಂಹಾಸನ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಎಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ಭಗವಂತನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.
29. ಪದ್ಯ:
ಭೂಸುರರೊಳು ಇಪ್ಪ ಅಬ್ಜಭವನನೊಳು ವಾಸುದೇವನು |
ವಾಯುಖಗಪ ಸದಾಶಿವ ಅಹಿಪ ಇಂದ್ರನು ವಿವಸ್ವಾನ್ ನಾಮಕ ಸೂರ್ಯ ||
ಭೇಶಕಾಮ ಅಮರಾಸ್ಯ ವರುಣಾದಿ ಸುರರು ಕ್ಷತ್ರಿಯರೊಳು ಇಪ್ಪರು |
ವಾಸವಾಗಿಹ ಸಂಕರುಷಣನ ನೋಡಿ ಮೋದಿಪರು || 29 ||
ಅರ್ಥ: ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ವಾಸುದೇವ, ಕ್ಷತ್ರಿಯರಲ್ಲಿ ಸಂಕರುಷಣ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನಿರುತ್ತಾನೆ.
30. ಪದ್ಯ:
ಮೀನ ಕೇತನ ತನಯ ಪ್ರಾಣಾಪಾನ ವ್ಯಾನೋದಾನ ಮುಖ್ಯ ಏಕ ಊನ ಪಂಚಾಶತ್ |
ಮರುದ್ಗಣ ರುದ್ರ ವಸುಗಣರು ||
ಮೇನಕಾತ್ಮಜ ಕುವರ ವಿಶ್ವಕ್ಸೇನ ಧನಪಾದಿ ಅನಿಮಿಷರನು |
ಸದಾನುರಾಗದಿ ಧೇನಿಪುದು ವೈಶ್ಯರೊಳು ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ || 30 ||
ಅರ್ಥ: ವೈಶ್ಯರಲ್ಲಿ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನಿದ್ದಾನೆ. ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಅವನಲ್ಲಿ ಕಾಣಬೇಕು.
31. ಪದ್ಯ:
ಇರುತಿಹರು ನಾಸತ್ಯ ದಸ್ರರು ನಿರಋತಿಯು ಯಮಧರ್ಮ ಕಿಂಕರರು ಮೇದಿನಿ |
ಕಾಲಮೃತ್ಯು ಶನೈಶ್ಚರಾದಿಗಳು ||
ಕರೆಸಿಕೊಂಬರು ಶೂದ್ರರೆಂದು ಅನವರತ |
ಶೂದ್ರರೊಳಿಪ್ಪರು ಇವರೊಳಗೆ ಅರವಿದೂರ ಅನಿರುದ್ಧನು ಇಹನೆಂದರಿದು ಮನ್ನಿಪುದು || 31 ||
ಅರ್ಥ: ಶೂದ್ರರಲ್ಲಿ ಅನಿರುದ್ಧ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಗೌರವಿಸಬೇಕು.
32. ಪದ್ಯ:
ವೀತಭಯ ನಾರಾಯಣ ಚತುಷ್ಪಾತು ತಾನು ಎಂದೆನಿಸಿ |
ತತ್ತತ್ ಜಾತಿ ಧರ್ಮ ಸುಕರ್ಮಗಳ ತಾ ಮಾಡಿ ಮಾಡಿಸುತ ||
ಚೇತನರ ಒಳಹೊರಗೆ ಓತಪ್ರೋತನಾಗಿದ್ದು ಎಲ್ಲರಿಗೆ |
ಸಂಪ್ರೀತಿಯಲಿ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕಾಮಾದಿಗಳ ಕೊಡುತಿಹನು || 32 ||
ಅರ್ಥ: ಎಲ್ಲ ಜಾತಿ-ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲೂ ಭಗವಂತನಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಎಲ್ಲರ ಒಳಹೊರಗೆ ತುಂಬಿ ಧರ್ಮ-ಅರ್ಥ-ಕಾಮಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾನೆ.
33. ಪದ್ಯ:
ನಿಧನ ಧನದ ವಿಧಾತ ವಿಗತಾಭ್ಯಧಿಕ ಸಮಸಮವರ್ತಿ ಸಾಮಗ |
ತ್ರಿದಶ ಗಣಸಂಪೂಜ್ಯ ತ್ರಿಕಕುತ್ ಧಾಮ ಶುಭನಾಮ ||
ಮಧುಮಥನ ಭೃಗುರಾಮ ಘೋಟಕ ವದನ |
ಸರ್ವ ಪದಾರ್ಥದೊಳು ತುದಿ ಮೊದಲು ತುಂಬಿಹನು ಎಂದು ಚಿಂತಿಸು ಬಿಂಬರೂಪದಲಿ || 33 ||
ಅರ್ಥ: ಎಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲೂ ಭಗವಂತನಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಅವನ ಬಿಂಬ ರೂಪವನ್ನು ಸದಾ ಚಿಂತಿಸಬೇಕು.
34. ಪದ್ಯ:
ಕನ್ನಡಿಯ ಕೈವಿಡಿದು ನೋಡಲು ತನ್ನ ಇರವು ಸವ್ಯಾಪಸವ್ಯದಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಒಪ್ಪುವ ತೆರದಿ |
ಅನಿರುದ್ಧನಿಗೆ ಈ ಜಗವು ಭಿನ್ನ ಭಿನ್ನವೆ ತೋರುತಿಪ್ಪುದು ||
ಜನ್ಯವಾದುದರಿಂದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬನ್ನ |
ಮಯಗಾನು ಎಂದರಿದು ಪೂಜಿಸಲು ಕೈಕೊಂಬ || 34 ||
ಅರ್ಥ: ಕನ್ನಡಿಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬದಂತೆ ಜಗತ್ತು ಭಗವಂತನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ. ಅದನ್ನು ಅವನದೇ ಅಧೀನವೆಂದು ತಿಳಿದು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.
35. ಪದ್ಯ:
ಬಿಂಬರೆನಿಪರು ಸ್ವೋತ್ತಮರು ಪ್ರತಿಬಿಂಬರೆನಿಪರು ಸ್ವ ಅವರರು |
ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ಬಿಂಬಗಳೊಳಗೆ ಕೇವಲ ಬಿಂಬ ಹರಿಯೆಂದು ||
ಸಂಭ್ರಮದಿ ಪಾಡುತಲಿ ನೋಡುತ ಉಂಬುದು ಉಡುವುದು ಇಡುವುದು ಕೊಡುವುದು ಎಲ್ಲ |
ಅಂಬುಜಾoಬುಕನ ಅಂಘ್ರಿ ಪೂಜೆಗಳು ಎಂದು ನಲಿದಾಡು || 35 ||
ಅರ್ಥ: ಬಿಂಬನಾದ ಹರಿಯೇ ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಮೂಲ. ನಾವು ಮಾಡುವ ಎಲ್ಲ ಕೆಲಸಗಳೂ ಅವನ ಪಾದಪೂಜೆಯೇ ಎಂದು ಸಂಭ್ರಮಿಸಬೇಕು.
36. ಪದ್ಯ:
ನದಿಯ ಜಲ ನದಿಗೆ ಎರೆವ ತೆರೆದಂದದಲಿ |
ಭಗವತ್ ದತ್ತ ಧರ್ಮಗಳು ಉದಧಿಶಯನನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುತ ವ್ಯಾವೃತ್ತ ನೀನಾಗಿ ||
ವಿಧಿ ನಿಷೇಧಾದಿಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗದಲೆ ನೋಡುತ |
ದರ್ವಿಯಂದದಿ ಪದುಮನಾಭನ ಸಕಲ ಕರ್ಮಗಳಲಿ ನೆನೆವುತಿರು || 36 ||
ಅರ್ಥ: ನದಿಯ ನೀರನ್ನು ನದಿಗೇ ಅರ್ಪಿಸಿದಂತೆ, ಭಗವಂತನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಬಂದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಅವನಿಗೇ ಅರ್ಪಿಸಿ ನಿರಪೇಕ್ಷನಾಗಬೇಕು.
37. ಪದ್ಯ:
ಅರಿಯದಿರ್ದರು ಎಮ್ಮೊಳಿದ್ದು ಅನವರತ ವಿಷಯಗಳ ಉಂಬ |
ಜ್ಞಾನ ಉತ್ತರದಿ ತನಗರ್ಪಿಸಲು ಚಿತ್ಸುಖವಿತ್ತು ಸಂತೈಪ ||
ಸರಿತು ಕಾಲಪ್ರವಹಗಳು ಕಂಡರೆಯು ಸರಿ ಕಾಣದಿರೆ ಪರಿವವು |
ಮರಳಿ ಮಜ್ಜನ ಪಾನ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಸುಖವಿಹವು || 37 ||
ಅರ್ಥ: ನಮಗೆ ತಿಳಿಯದಿದ್ದರೂ ಭಗವಂತ ನಮ್ಮಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ. ಅವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿದರೆ ಚಿತ್ಸುಖ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.
38. ಪದ್ಯ:
ಏನು ಮಾಡುವ ಕರ್ಮಗಳು ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನಿವಾಸನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸು |
ಅನುಸಂಧಾನ ಪೂರ್ವಕದಿಂದ ಸಂದೇಹಿಸದೆ ದಿನದಿನದಿ ||
ಮಾನನಿಧಿ ಕೈಕೊಂಡು ಸುಖವಿತ್ತು ಅನತರ ಸಂತೈಪ |
ತೃಣ ಜಲ ಧೇನು ತಾನುಂಡು ಅನವರತ ಪಾಲ್ಗರೆವ ತೆರದಂತೆ || 38 ||
ಅರ್ಥ: ಹಸುವಿನಂತೆ ಭಗವಂತ ನಮಗೆ ಸಕಲ ಸುಖವನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಅವನಿಗೇ ಅರ್ಪಿಸು.
39. ಪದ್ಯ:
ಪೂರ್ವ ದಕ್ಷಿಣ ಪಶ್ಚಿಮ ಉತ್ತರ ಪಾರ್ವತೀಪತಿ ಅಗ್ನಿವಾಯು ಸುಶಾರ್ವರೀಚರ |
ದಿಗ್ವಲಯದೊಳು ಹಂಸನಾಮಕನು ||
ಸರ್ವಕಾಲದಿ ಸರ್ವರೊಳು ಸುರ ಸಾರ್ವಭೌಮನು ಸ್ವೇಚ್ಛೆಯಲಿ |
ಮತ್ತೋರ್ವರಿಗೆ ಗೋಚರಿಸದ ಅವ್ಯಕ್ತ ಆತ್ಮನು ಎಂದೆನಿಪ || 39 ||
ಅರ್ಥ: ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಸ ರೂಪದಿಂದ ಭಗವಂತನಿರುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ರಾಜ, ಆದರೆ ಅವ್ಯಕ್ತನಾದವನು.
40. ಪದ್ಯ:
ಪರಿ ಇಡಾವತ್ಸರನು ಸಂವತ್ಸರದೊಳು ಅನಿರುದ್ಧಾದಿ ರೂಪವ ಧರಿಸಿ |
ಬಾರ್ಹಸ್ಪತ್ಯ ಸೌರಭ ಚಾಂದ್ರಮನು ಎನಿಸಿ ||
ಇರುತಿಹ ಜಗನ್ನಾಥ ವಿಠಲ ಸ್ಮರಿಸುವವರನು ಸಂತೈಪನು ಎಂದು |
ಉರುಪರಾಕ್ರಮ ಉಚಿತಸಾಧನ ಯೋಗ್ಯತೆಯನರಿತು || 40 ||
ಅರ್ಥ: ಕಾಲಸ್ವರೂಪನಾದ ಜಗನ್ನಾಥ ವಿಠಲನು ಅನಿರುದ್ಧಾದಿ ರೂಪಗಳಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಸ್ಮರಣೆಯೇ ನಮಗೆ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು.
***
The Vibhuti Sandhi (Chapter 5) of the Harikathamritasara by Sri Jagannatha Dasa is a profound exploration of the omnipresence of Lord Hari. It details how the Supreme Being manifests within every aspect of the universe, providing a framework for the devotee to transform their daily life into a continuous act of worship.
1. The Lord as the Antaryami (Indwelling Controller)
The central theme is that Lord Hari is the Bimba (the Original/Primary Form) who resides within all sentient and non-sentient beings. He is not merely an external deity but is the indwelling controller (Antaryami) who exists within every atom, soul, and manifestation of nature.
2. Divine Manifestations in Everything
The author illustrates that nothing in the world is devoid of the Lord’s presence. He details:
Sacred Icons and Nature: He dwells in Shaligrama, idols, Tulasi, cows, fire, water, wind, and even the celestial bodies (planets and stars).
The Human Form: He is present within the human body, specifically in the senses, the heart, and the mind. He resides in the various social orders (Brahmin, Kshatriya, Vaishya, Shudra) through His specific forms like Vasudeva, Sankarshana, Pradyumna, and Aniruddha.
3. Spiritualizing Daily Life
A significant portion of the Sandhi serves as an instructional manual for devotion. It teaches the devotee to perceive their own body and life experiences as a temple and a sacrifice:
The Body as a Chariot: The body is compared to a chariot, where the Lord is the passenger and the senses are the horses.
The Body as a Temple: The senses are the "gateways" to the city of the Lord, the heart is the inner pavilion, and the mind is the throne.
Transforming Actions: Every mundane act—eating, speaking, moving, and even the experience of weather or external events—can be transformed into worship. If one remains aware that the Lord is the ultimate enjoyer, every experience becomes an offering (Arpana).
4. The Logic of Reflection
The text emphasizes the Bimba-Pratibimba (Source and Reflection) relationship. Because the world and the individual soul are reflections of the Lord, they are not separate from Him. By recognizing this, the devotee avoids attachment to the "fruits" of their actions. Just as water from a river is returned to the river, the devotee learns to return the "fruits" of their labor back to the source (Hari), thereby achieving inner peace and freedom from the cycle of Karma.
5. The Path to Liberation
The Sandhi concludes that this continuous Anusandhana (conscious remembrance) is the most effective path to liberation. By constantly perceiving the Lord’s presence in every situation, the devotee becomes fearless. This practice, when performed with sincerity, knowledge, and detachment, cleanses the heart and ultimately leads to the grace of the Lord and the attainment of supreme, undiluted bliss (Ananda).
In essence: Vibhuti Sandhi teaches that devotion is not confined to rituals in a temple; it is the practice of seeing the entire world as the manifestation of the Divine and living one's life as a constant, mindful offering to Him.
Meaning
Harikathāmṛtasāra gurugaḷa karuṇadiṁdāpanitu kēḷuve |
Parama bhagavadbhaktaru idanādaradi kēḷuvudu ||1||
Meaning: I will narrate the essence of the nectar of Harikatha, as much as I have understood by the grace of my Guru. Let all true devotees of the Lord listen to this with reverence.
2.
Śrī taruṇi vallabhana parama vibhūti rūpa kaṇḍa kaṇḍalli |
Ī teradi cintisuta nōḍu saṁbramadi ||
Nīta sādhāraṇa viśēṣa sajāti naija ahitavu vijāti khaṇḍākhaṇḍa |
Bagegaḷanu aritu budharinda ||2||
Meaning: Wherever you see the supreme manifestations of the Lord (the beloved of Lakshmi), contemplate His presence in this manner with joy. Understand the categories of Sadhāraṇa, Viśēṣa, Sajāti, Vijāti, and Khaṇḍa-Akhaṇḍa (partial and whole) from the wise.
3.
Jaladharāgasadoḷage carisuva halavu jīvara nirmişihanu |
Adaroḷu sajāti vijāti sādhāraṇa viśēṣagaḷa tiḷidu ||
Tattat sthānadali veggalisi habbida manadi pūjisutali |
Avana vyāpta rūpagaḷa nōḍutali higguvudu ||3||
Meaning: He has created many living beings that move in the sky and elsewhere. Understanding the nature of these beings, worship the Lord who permeates them all, and find joy in seeing His all-pervading forms.
4.
Pratime śālagrāma gō abhyāgatanu atithi śrīturaḷasi pippala yativanastha |
Gr̥hastha vaṭu yajamāna svapara jana ||
Pr̥thivi jala śikhi pavana tārāpatha navagraha ōga karaṇabhathithi |
Sita asita pakṣa saṁkramaṇa avana adhiṣṭhāna ||4||
Meaning: Idols, Shaligrama, cows, guests, ascetics, householders, earth, water, fire, wind, stars, planets, and the lunar fortnights—all these are the abodes where the Lord resides.
5.
Kāda kāñcanadoḷage śōbhipa āditēyāsyana teradi |
Lakṣmī dhavanu pratidinadi śālagrāmadoḷage ippa ||
Aidu sāvira mēle mūvattu aidadhika ainūru rūpadi |
Bhūdharagaḷābhimāni divijaroḷu ippanu anavarata ||5||
Meaning: Like the fire shining within heated gold, the Lord resides daily within the Shaligrama. He dwells eternally with 5,535 forms among the presiding deities of the earth and mountains.
6.
Śrīramaṇa pratimegaḷoḷage hadimūradhikavāgippa mēle |
Ainūru rūpava dharisi ippanu āhita acaladi ||
Dārumathanava gaiyai pāvaka tōruvante |
Pratīka suraroḷu tōrutippanu tattadā kāladali nōḷparige ||6||
Meaning: Within the idols, the Lord resides with 513 forms. Just as fire appears when wood is rubbed, He manifests His form to those who see Him with devotion at the appropriate time.
7.
Karaṇa niyāmakanu tānu upakaraṇadoḷage aivatteraḍu sāvirada |
Hadinālku adhika śataraūpaḷanu dharisi ||
Irutihanu tadrūpa nāmagaḷa aritu pūjisutihara pūjeya niruta kaikoṁba |
Tr̥ṣārtanu jalava koṁbante ||7||
Meaning: He is the controller of our senses and resides in our instruments (senses) with 52,114 forms. He accepts the worship of those who know His names, just as a thirsty person accepts water.
8.
Bimbarūpanu ī teradi jaḍapoṁbasira modalāda suraroḷage imbu-goṁḍihanendu |
Aridu dharmārtha kāmagaḷa haṁbalisade anudinadi ||
Viśvakuṭumbi koṭṭa kaṇa annakutsita kaṁbaḷiyē |
Saubhāgyavendu avana aṁghrigaḷa bhajisu ||8||
Meaning: Knowing that the Lord resides as the Bimba (original form) within all sentient and non-sentient beings, stop craving worldly desires. Worship His feet, considering everything given by the Lord of the Universe as a blessing.
9.
Vāriyoḷagippattu nālku mūre-reḍu sāvirada mēle munnūru hadinēḷu enipa |
Rūpavu śrīturaḷasidaḷadi ||
Nūru aravattōṁdu puṣpadi mūradhika daśa dīpadoḷu |
Nānūru mūru sumūrtigaḷu gaṁdhadoḷage irutihavu ||9||
Meaning: He has 24,317 forms in water, 161 forms in Tulasi leaves, 13 forms in lamps, and 403 forms in sandalwood paste.
10.
Aṣṭadaḷa sadhr̥daya kamala adhiṣṭhitanu tānāgi sarva utkr̥ṣṭamahimanu |
Daḷagaḷali saṁcarisuta oḷagiddu ||
Duṣṭarige durbuddhi karma viśiṣṭarige su-jñāna dharma |
Supuṣṭigaisuta santaipa nirduṣṭa sukhapūrṇa ||10||
Meaning: He resides in the eight-petaled lotus of the heart. He dwells within, guiding the wicked toward bad paths and blessing the virtuous with knowledge and dharma. He is perfect and full of bliss.
11.
Vittadēhāgāra dārāpatya mitrādigaḷoḷage |
Guṇacittabuddhi ādi indriyagaḷoḷu jñāna karmadoḷu ||
Tattadāhvayanāgi karesuta saṁkalpa anusāradi |
Nityadali tā māḍi māḍipanu endu smarisutiru ||11||
Meaning: Remember that He is present in all things—wealth, body, home, relations, senses, knowledge, and actions—acting according to His divine will.
12.:
Bhāvadravyakriye-gaḷu enisuva ī vidha advaita trayagaḷa |
Bhāvisuta sadbhaktiyali sarvatra mareyadale ||
Tāvakanu tānendu pratidina sēvisuva bhaktarige |
Tannanīva kāva kr̥pāḷu karivaragolida teradante ||12||
Meaning: Contemplate His presence in all emotions, materials, and actions. To those who serve Him with devotion, He, the compassionate one, grants Himself, just as He saved the elephant (Gajendra).
13.:
Bāṁdaḷave modalādudaroḷu oṁdoṁdarali pūjā susādhanavendenisuva |
Padārthagalu bagebageya nūtanadi saṁḍaṇisi koṁḍihavu ||
Dhyānake taṁdinitu cintisi sadā gōvindana arcisi |
Nōḍu nalināḍu koṁḍāḍu ||13||
Meaning: Everything in this world is a tool for worship. Meditate on this, worship Govinda daily, and live in joy.
14.:
Jalajanābana mūrti manadali nelegōlisi niścala bhakutiyali |
Caḷi bisilu maḷe gāḷigaḷa nindisade nityadali ||
Neledoḷiha gaṁdhavē sugaṁdhavu jalavē rasa rūpavē sudīpavu |
Elaru cāmara śabdhā vādyagaḷu arpasalu oliva ||14||
Meaning: Keep the Lord's form firmly in your mind. Without complaining about the weather or circumstances, worship Him daily with sandalwood, water, light, fans, and music.
15.:
Gōḷakagaḷu ramā ramaṇana nija ālayagaḷu |
Anudinadi saṁpraksālaneye sammārjanavu karuṇagaḷe dīpagaḷu ||
Sālu tattat viṣayagaḷa sammēḷanavē pariyaṁka |
Tatsukhada ēḷigeye supattige ātmanivēdane vasana ||15||
Meaning: Our senses are the true abodes of the Lord. Purity is the cleansing, compassion is the light, the meeting of sense objects is the bed, and self-surrender is the garment offered to Him.
16.:
Pāpakarmavu pāduke-gaḷa anulēpanavu satpuṇya śāstra ālāpanave śrīturaḷasi |
Sumanōvr̥ttigaḷe sumana ||
Kōpadhūpavu bhakti bhūṣaṇa |
Vyāpisida sadbuddhi chatravu dīpavē su-jñāna ārārtigaḷe guṇakathana ||16||
Meaning: Giving up sin is the footwear, the study of scriptures is the Tulasi, good thoughts are the flowers, overcoming anger is the incense, devotion is the ornament, and pure wisdom is the lamp offering.
17.:
Mana vacana kāyika pradakṣiṇe anudinadi sarvatra vyāpaka vanaru hēkṣaṇage |
Arpasuta mōdisutali-ru satata ||
Anubhavake taṁdukō sakala sādhanagaḷoḷage ide mukya |
Pāmara manujarige pēḷidare tiḷiyadu budharige alladale ||17||
Meaning: Constantly offer your thoughts, words, and actions as a circumambulation to the all-pervading Lord. This is the essence of all spiritual practices, understandable only to the wise.
18.:
Catura vidha puruṣārtha paḍevare caturadaśa-lōkagaḷa madhyadoḷu |
Itara upāyagaḷu nōḍalu sakala śāstradali ||
Satata viṣaya indriyagaḷali pravitatane-nisi rājisuva lakṣmīpatige |
Sarva samarpaṇeyē mahāpūje sadupāya ||18||
Meaning: For the attainment of the four human goals, surrender everything to the Lord of Lakshmi. This total surrender is the greatest form of worship.
19.:
Gōḷakavē kuṁḍa agni karaṇavu mēlodagi bahuviṣaya samidheyu |
Gāḷi yatnavu kāma dhūpavu sannidhāna arci ||
Mēḷanavē prajvāle kiḍigaḷu tūḷida ānandagaḷu |
Tattatkāla mātugaḷu ella maṁtra adhyātma yajñavidu ||19||
Meaning: Our body is the sacrificial fire pit. The senses are the fuel, the effort is the fire, and the Lord’s presence is the worship. This is the spiritual sacrifice (Adhyātma Yajña).
20.:
Madhu virōdhiya paṭṭaṇake pūrvada kavāṭagaḷu akṣināsikavadana |
Śrōtr̥gaḷu eraḍu dakṣiṇa uttaradvāra ||
Gudōpasthagaḷu eraḍu paścima kadagaḷu enipavu |
Ṣaṭ sarōjavē sadana hr̥dayavē maṇṭapa trigunagaḷe kalaśa ||20||
Meaning: The Lord's city (our body) has gates: the eyes, nose, and mouth are the eastern gates; the ears are the south and north gates; the lower organs are the western gates. The heart is the central pavilion, and the three gunas are the sacred vessels.
21:
Ina śaśāṅkādigaḷu lakṣmīvanite arasana dvāra pālakarenisuta ipparu | manada vr̥ttigaḷē padātigaḷu || anubhavipa viṣayagaḷē paṭṭaṇake bappa pasāragaḷu | jīvanē suvartaka kaṣṭagaḷa kaikoṁba hari tānu ||
Meaning: The Sun and Moon are the gatekeepers of the Lord’s palace. The mental modifications are the soldiers, and the objects we experience are the goods entering the city. The individual soul (Jiva) is the merchant, and Hari Himself is the one who bears all burdens.
22.:
Urupapārākramana aramanege daśakaraṇagaḷe kannaḍiya sālu-gaḷu | aravidūrana sadvihārake citta maṇṭapavu || maraḷi bīsuva śvāsagaḷu cāmara vilāsini buddhi | dāmōdarage sāṣṭāṅga praṇāmagalē suśayanagaḷu ||
Meaning: In the palace of the Almighty, the ten senses are the mirrors, and the mind is the pavilion for His divine recreation. The recurring breaths are the fans (chamara), the intellect is the divine maiden, and prostrations are the comfortable bed for Lord Damodara.
23.:
Māramaṇana aramanege sumahā dvāravenisuva vadanake | oppuva tōraṇa smraśrugaḷu kēśagaḷē patākegaḷu || ūrinaḍeva aṁghrigaḷu jaṁghegaḷu ūru madhya udara śiragaḷu | āgārada upparigegaḷu kōśagaḷu aidu kōṇegaḷu ||
Meaning: The face is the grand entrance of the Lord’s palace, the mustache is the archway, and the hair is the banner. The feet, calves, thighs, belly, and head are the upper stories, and the five sheaths (Koshas) are the five chambers.
24.:
Ī śarīravē ratha paṭāka suvāsagaḷu puṇḍragaḷu dhvaja | siṁhāsanavu cittavu subuddhiyu kalaśa sanmanavu pāśa || guṇa daṁḍatrayagaḷu śubhāśubhadhvaya karma cakra | mahāsamartha aśvagaḷu daśakaraṇagaḷu enisu-vuvu ||
Meaning: This body is the chariot, the Tilaka marks are the banners, the mind is the throne, and the intellect is the sacred vessel. The ten senses are the powerful horses pulling this chariot.
25.:
Mātariśvanu dēharathadoḷu sūtanāgiha sarvakāladi | śrītaruṇi vallabha rathikanu endaridu nityadali || prītiyindali pōṣisuta vātātapa ādigaḷinda avirata | ī tanuvinoḷu mamate biṭṭavanē mahāyōgi ||
Meaning: Vayu is the eternal charioteer of this body-chariot, and the Lord is the passenger. One who realizes this and remains detached from the body, despite caring for it, is the true Mahayogi.
26.:
Bhavavenipa vanadhiyoḷu karma pravahadoḷu saṁcarisutiha | dēhavē sunāveya māḍi tannavarinda oḍagūḍi || divasa divasagaḷalli lakṣmīdhavanu krīḍipanu endu cintise | pavananayya bhavābdhi dāṭisi paramasukhava īva ||
Meaning: The Lord sports daily in the ocean of life (Samsara) through the flow of Karma, using this body as a boat. If you contemplate this, Vayu will help you cross this ocean and grant supreme bliss.
27.:
Āpaṇālayagaḷa padārthavu strīpuruṣara indriyangali | dīpa pāvakar̥oḷage iduva tailādi dravyogaḷa || ā paramage avadānavu endu padēpadē mareyadale smarisuta | bhūpanandadi saṁcarisu nirbhayadi sarvatra ||
Meaning: Everything that appears to be owned by men and women, and even the fuel in lamps, are offerings to the Supreme Lord. Remember this always and move fearlessly everywhere like a king.
28.:
Vārija bhavāṇḍave sumaṇṭapa mērugiri siṁhāsanavu bhāgīrathiyē majjanavu | dikvastrugaḷu nuḍi maṁtra || bhūruhajaphala puṣpa gaṁdha samīra śaśi ravi dīpa | bhūṣaṇa tārakagaḷu endu arpasalu kaikoṁḍu mannisuva ||
Meaning: The universe is the pavilion, Mount Meru is the throne, the Ganges is the holy bath, and the directions are the garments. Offer all fruits, flowers, sandalwood, wind, moon, sun, and stars to the Lord; He accepts them with grace.
29.:
Bhūsuraroḷu ippa abjabhavana-noḷu vāsudēvanu | vāyukhagapa sadāśiva ahipa indranu vivasvān nāmaka sūrya || bhēśakāma amarāsya varuṇādi suraru kṣatriyaroḷu ipparu | vāsavāgiha saṁkaruṣaṇana nōḍi mōdiparu ||
Meaning: Vasudeva resides in the Brahmins. Sankarushana resides in the Kshatriyas, manifesting through deities like Vayu, Shiva, Indra, and the Sun. Behold Him there and rejoice.
30.:
Mīna kētanatanaya prāṇāpāna vyānōdāna mukhya ēka ūnapañcāśat | marudgaṇa rudra vasugaṇaru || mēnakātmaja kuvara viśvaksēna dhanapādi animiṣaranu | sadānurāgadi dhēnipu-du vaiśyaroḷu pradyumna ||
Meaning: Pradyumna resides in the Vaishyas, manifesting through the various Pranas and the groups of Rudras and Vasus. Meditate on Him there with devotion.
31.:
Irutiharu nāsatyadasraru niraṛtiyu yamadharma kiṁkararu mēdini | kālamr̥tyu śanaiścarādigaḷu || karesikoṁbaru śūdrarendu anavarata | śūdraroḷipparu ivaroḷage aravidūra aniruddhanu ihanendaridu mannipudu ||
Meaning: Aniruddha resides in the Shudras, manifesting through the Ashvini twins, Yama, and the forces of time and death. Knowing this, honor the Lord within them.
32.:
Vītabhaya nārāyaṇa catuṣpātu tānu endenisi | tattat jāti dharma sukarma-gaḷa tā māḍi māḍisuta || cētanara oḷahorage ōtaplōtanāgidduddu ellarige | saṁprītiyali dharmārtha kāmādigaḷa koḍutihanu ||
Meaning: Fearless Narayana is the four-fold Lord. He performs all duties and causes us to perform them according to our caste and nature. He permeates all beings, granting everyone their righteous desires (Dharma, Artha, Kama).
33.:
Nidhana dhanada vidhāta vigatābhyadhika samasamavarti sāmaga | tridaśa gaṇasaṁpūjya trikakuṭ dhāma śubhanāma || madhumathana bhr̥gurāma ghōṭaka vadana | sarva padārthadoḷu tudi modalu tuṁbihanu endu cintisu bimbarūpadi ||
Meaning: The Lord is the wealth, the creator, and the one worshipped by deities. Contemplate Him as the Bimba (the source) who permeates all things from beginning to end.
34.:
Kannaḍiya kaividiḍu nōḍalu tanna iravu savyāpasavyadi kaṇṇige oppuva teradi | aniruddhanige ī jagavu bhinna bhinnave tōrutippudu || janyavādudarinda pratibimba-nna | mayagānu endaridu pūjisalu kaikoṁba ||
Meaning: Just as a reflection in a mirror shows one's own form, this world appears to the Lord as a reflection of His own greatness. Recognize this world as a reflection of Him and worship Him.
35.:
Bimbareniparu svōttamaru pratibimbareniparu sva avara-ru | pratibimba bimba-gaḷoḷage kēvala bimba hariyendu || saṁbhramadi pāḍutali nōḍuta uṁbudu uḍuvudu iḍuvudu koḍuvudu ella | aṁbujāmbukana aṁghri pūjegaḷu endu nalidāḍu ||
Meaning: The Bimba (Lord) is supreme; we are reflections. Everything we do—eating, wearing, giving—should be done with the awareness that we are worshipping the feet of the lotus-eyed Lord.
36.:
Nadiya jala nadiya-ge ereva teradandadali | bhagavat datta dharmagaḷu udadhiśayananige arpasuta vyāvr̥tta nīnāgi || vidhi niṣēdhādigaḷige oḷagāgadale nōḍuta | darviyandadi padumanābhana sakala karmagaḷali nenevutiru ||
Meaning: Like pouring river water back into the river, offer all your duties (which are gifts from God) back to the Lord. Live without attachment to the results and remember Padmanabha in all actions.
37.:
Ariyadirdaru emmoḷiddu anavarata viṣayagaḷa uṁba | jñāna uttaradi tanagarpisalu citsukhavittu santaipa || saritu kālapravahagaḷu kaṇḍareyū sari kāṇadire parivavu | maraḷi majjana pāna karmagaḷinda sukhavihavu ||
Meaning: Even if we are ignorant, the Lord dwells within us and enjoys all experiences. When we offer this knowledge back to Him, He grants us pure bliss.
38.:
Ēnu māḍuva karmagaḷu lakṣmī nivāsanige arpasu | anusaṁdhāna pūrvakadinda saṁdēhisade dinadinadi || mānanidhi kaikoṁḍu sukhavittu anatara santaipa | tr̥ṇa jala dhēnu tān uṁḍu anavarata pāl-gareva teradante ||
Meaning: Offer all your actions to the Lord of Lakshmi daily with constant contemplation and without doubt. He will cherish you, just as a cow eats grass and water and continuously provides milk.
39.:
Pūrva dakṣiṇa paścima uttara pārvatīpati agnivāyu suśārvarīcara | digvalayadoḷu haṁsanāmakaru || sarvakāladi sarvaroḷu sura sārva-bhaumanu svēccheyali | mattōrvargē gōcarisada avyakta ātmanu endenipa ||
Meaning: The Lord resides in the directions (East, South, West, North) in the form of Hamsa. He is the sovereign of all gods, acting according to His own will, yet remaining an invisible soul to others.
40.:
Pari iḍāvatsaranu saṁvatsaradoḷu aniruddhādi rūpava dharisi | bārhaspatya saurabha cāndramanu enisi || irutihajagannātha viṭhala smarisuvaranu santaipanu endu | urupapārākrama ucitasādhana yōgyateyanaritu ||
Meaning: The Lord, Jagannatha Vitthala, manifests in every year and month in forms like Aniruddha, guiding the solar and lunar cycles. He blesses those who remember Him, knowing the competence and means of their devotion.
***
harikathAmRutasAra gurugaLa karuNadindApanitu kELuve
parama BagavadBaktaru idanAdaradi kELuvudu||
SrI taruNi vallaBana parama viBUti rUpa kanDa kanDalli
I teradi cintisuta nODu saMBramadi
nIta sAdhAraNa viSESha sajAti naija ahitavu vijAti KanDAKanDa
bagegaLanu aritu budharinda||1||
jaladharAgasadoLage carisuva halavu jIvara nirmisihanu
adaroLu sajAti vijAti sadhAraNa viSEShagaLa tiLidu
tattat sthAnadali veggaLisi
habbida manadi pUjisutali avana vyApta rUpagaLa nODutali higguvudu||2||
pratime SAlagrAma gO aByAgatanu atithi SrItuLasi pippala yativanastha
gRuhastha vaTu yajamAna svapara jana
pRuthivi jala SiKi pavana tArApatha navagraha Oga karaNa Batithi
sita asita pakSha sankramaNa avana adhiShThAna||3||
kAda kAncanadoLage SOBipa AditEyAsyana teradi
lakShmI dhavanu pratidinadi SAlagrAmadoLage ippa
aidu sAvira mEle mUvattu aidadhika ainUru rUpadi
BUdharagaLABimAni divijaroLu ippanu anavarata||4||
SrIramaNa pratimegaLoLage hadimUradhikavAgippa mEle
ainUru rUpava dharisi ippanu Ahita acaladi
dArumathanava gaiyai pAvaka tOruvante
pratIka suraroLu tOrutippanu tattadA kAladali nOLparige||5||
karaNa niyAmakanu tAnu upakaraNadoLage aivatteraDu sAvirada
hadinAlku adhika Sata rUpagaLanu dharisi
irutihanu tadrUpa nAmagaLa aritu pUjisutihara pUjeya niruta kaikoMba
tRuShArtanu jalava koMbante||6||
biMbarUpanu I teradi jaDapoMbasira modalAda suraroLage iMbugonDihanendu
aridu dharmArtha kAmagaLa haMbalisade anudinadi
viSvakuTuMbi koTTa kaNa annakutsita kaMbaLiyE
sauBAgyavendu avana anGrigaLa Bajisu||7||
vAriyoLagippattu nAlku mUrereDu sAvirada mEle munnUru hadinELu enipa
rUpavu SrItuLasidaLadi
nUru aravattoMdu puShpadi mUradhika daSa dIpadoLu
nAnUru mUru sumUrtigaLu gandhadoLage irutihavu||8||
aShTadaLa sad~hRudaya kamala adhiShThitanu tAnAgi sarva utkruShTamahimanu
daLagaLali sancarisuta oLagiddu
duShTarige durbuddhi karma viSiShTarige suj~jAna dharma
supuShTigaisuta santaipa nirduShTa suKapUrNa||9||
vittadEhAgAra dArApatya mitrAdigaLoLage
guNacittabuddhi Adi indriyagaLoLu j~jAna karmadoLu
tattadAhvayanAgi karesuta sankalpa anusAradi
nityadali tA mADi mADipanu endu smarisutiru||10||
BAvadravyakriyegaLu enisuva I vidha advaita trayangaLa
BAvisuta sadBaktiyali sarvatra mareyadale
tAvakanu tAnendu pratidina sEvisuva Baktarige
tannanIva kAva kRupALu karivaragolida teradante||11||
bAndaLave modalAdudaroLu ondondarali pUjA susAdhanavendenisuva
padArthagaLu bagebageya nUtanadi sandaNisi koMDihavu
dhyAnake tandinitu cintisi sadA gOvindana arcisi
nODu nalinalidADu konDADu||12||
jalajanABana mUrti manadali nelegoLisi niScala Bakutiyali
caLi bisilu maLe gALigaLa nindisade nityadali
neledoLiha gandhavE sugandhavu jalave rasa rUpave sudIpavu
elaru cAmara SaBdha vAdyagaLu arpisalu oliva||13||
gOLakagaLu ramA ramaNana nija AlayagaLu
anudinadi saMprakShAlaneye sammArjanavu karuNagaLe dIpagaLu
sAlu tattat viShayagaLa sammELanavE pariyanka
tatsuKada ELigeye suppattige AtmanivEdane vasana||14||
pApakarmavu pAdukegaLa anulEpanavu satpuNya SAstra AlApanave SrItuLasi
sumanOvRuttigaLe sumana
kOpadhUpavu Bakti BUShaNa
vyApisida sadbuddhi Catravu dIpavE suj~jAna ArArtigaLe guNakathana||15||
mana vacana kAyika pradakShiNe anudinadi sarvatra vyApaka vanaruhEkShaNage
arpisuta mOdisutaliru satata
anuBavake tandukO sakala sAdhanagaLoLage ide muKya
pAmara manujarige pELidare tiLiyadu budharige alladale||16||
catura vidha puruShArtha paDevare caturadaSalOkagaLa madhyadoLu
itara upAyagaLu nODalu sakala SAstradali
satata viShaya iMdriyagaLali pravitatanenisi rAjisuva lakShmIpatige
sarva samarpaNeyE mahApUje sadupAya||17||
gOLakavE kuMDa agni karaNavu mElodagi bahuviShaya samidheyu
gALi yatnavu kAma dhUpavu sannidhAna arci
mELanavE prajvAle kiDigaLu tULida AnaMdagaLu
tattatkAla mAtugaLu ella mantra adhyAtma yaj~javidu||18||
madhu virOdhiya paTTaNake pUrvada kavATagaLu akShinAsikavadana
SrOtRugaLu eraDu dakShiNa uttaradvAra
gudOpasthagaLu eraDu paScima kadagaLu enipavu
ShaT sarOjave sadana hRudayavE manTapa triguNaogaLe kalaSa||19||
dhAtugaLE sapta AvaraNa upavIdhigaLE nADigaLu madagaLu yUthapagaLu
suShumnanADiyE rAjapanthAna
I tanUruhagaLE vanaMgaLu mAtariSvanu pancarUpadi
pAtakigaLeMba arigaLanu saMharipa taLavAra||20||
ina SaSAnkAdigaLu lakShmIvanite arasana dvAra pAlakarenisuta ipparu
manada vRuttigaLE padAtigaLu
anuBavipa viShayaogaLE paTTaNake bappa pasAragaLu
jIvanE suvartaka kaShTagaLa kaikoMba hari tAnu||21||
uruparAkramana aramanige daSakaraNagaLe kannaDiya sAlugaLu
aravidUrana sadvihArake citta manTapavu
maraLi bIsuva SvAsagaLu cAmara vilAsini buddhi
dAmOdarage sAShTAnga praNAmagaLE suSayanagaLu||22||
mAramaNana aramanege sumahA dvAravenisuva vadanake
oppuva tOraNa smaSrugaLu kESagaLE patAkegaLu
Uri naDeva anGrigaLu janGegaLu Uru madhya udara SiragaLu
AgArada upparigegaLu kOSagaLu aidu kONegaLu||23||
I SarIravE ratha paTAka suvAsagaLu punDragaLu dhvaja
siMhAsanavu cittavu subuddhiyu kalaSa sanmanavu pASa
guNa danDatrayagaLu SuBASuBadvaya karma cakra
mahAsamartha aSvagaLu daSakaraNaogaLu enisuvuvu||24||
mAtariSvanu dEharathadoLu sUtanAgiha sarvakAladi
SrItaruNi vallaBa rathikanu endaridu nityadali
prItiyindali pOShisuta vAtAtapa AdigaLiMda avirata
I tanuvinoLu mamate biTTavanE mahAyOgi||25||
Bavavenipa vanadhiyoLu karma pravahadoLu sancarisutiha
dEhave sunAveya mADi tannavarinda oDagUDi
divasa divasagaLalli lakShmIdhavanu krIDipanu endu cintise
pavananayya BavAbdhi dATisi paramasuKava Iva||26||
ApaNAlayagaLa padArthavu strIpuruShara iMdriyagaLali
dIpa pAvakaroLage iduva tailAdi dravyagaLa
A paramage avadAnavu eMdu padEpadE mareyadale smarisuta
BUpanaMdadi saMcarisu nirBayadi sarvatra||27||
vArija BavAnDave sumanTapa mErugiri siMhAsanavu BAgIrathiyE majjanavu
dikvastragaLu nuDi mantra
BUruhaja PalapuShpa gandha samIra SaSi ravi dIpa
BUShaNa tArakagaLu endu arpisalu kaikonDu mannisuva||28||
BUsuraroLu ippa abjaBavananoLu vAsudEvanu
vAyuKagapa sadASiva ahipa indranu vivasvAn nAmaka sUrya
BESakAma amarAsya varuNAdi suraru kShatriyaroLu ipparu
vAsavAgiha sankaruShaNana nODi mOdiparu||29||
mIna kEtana tanaya prANApAna vyAnOdAna muKya Eka Una pancASat
marudgaNa rudra vasugaNaru
mEnakAtmaja kuvara viSvaksEna dhanapAdi animiSharanu
sadAnurAgadi dhEnipudu vaiSyaroLu pradyumna||30||
irutiharu nAsatya dasraru nira^^Rutiyu yamadharma kiMkararu mEdini
kAlamRutyu SanaiScarAdigaLu
karesikoMbaru SUdrarendu anavarata
SUdraroLipparu ivaroLage aravidUra aniruddhanu ihanendaridu mannipudu||31||
vItaBaya nArAyaNa catuShpAtu tAnu endenisi
tattat jAti dharma sukarmagaLa tA mADi mADisuta
cEtanara oLahorage OtaprOtanAgiddu ellarige
saMprItiyali dharmArtha kAmAdigaLa koDutihanu||32||
nidhana dhanada vidhAta vigatAByadhika samasamavarti sAmaga
tridaSa gaNasaMpUjya trikakut dhAma SuBanAma
madhumathana BRugurAma GOTaka vadana
sarva padArthadoLu tudi modalu tuMbihanu endu cintisu biMbarUpadali||33||
kannaDiya kaiviDidu nODalu tanna iravu savyApasavyadi kaNNige oppuva teradi
aniruddhanige I jagavu Binna Binnave tOrutippudu
janyavAdudarinda pratibiMbanna
mayagAnu endaridu pUjisalu kaikoMba||34||
biMbareniparu svOttamaru pratibiMbareniparu sva avararu
pratibiMba biMbagaLoLage kEvala biMba hariyendu
saMBramadi pADutali nODuta uMbudu uDuvudu iDuvudu koDuvudu ella
aMbujAobukana anGri pUjegaLu endu nalidADu||35||
nadiya jala nadige ereva teredandadali
Bagavat datta dharmagaLu udadhiSayananige arpisuta vyAvRutta nInAgi
vidhi niShEdhAdigaLige oLagAgadale nODuta
darviyandadi padumanABana sakala karmagaLali nenevutiru||36||
ariyadirdaru emmoLiddu anavarata viShayagaLa uMba
j~jAna uttaradi tanagarpisalu citsuKavittu santaipa
saritu kAlapravahagaLu kanDareyu sari kANadire parivavu
maraLi majjana pAna karmagaLinda suKavihavu||37||
Enu mADuva karmagaLu lakShmI nivAsanige arpisu
anusandhAna pUrvakadinda sandEhisade dinadinadi
mAnanidhi kaikonDu suKavittu anatara santaipa
tRuNa jala dhEnu tAnunDu anavarata pAlgareva teradante||38||
pUrva dakShiNa paScima uttara pArvatIpati agnivAyu suSArvarIcara
digvalayadoLu haMsanAmakanu
sarvakAladi sarvaroLu sura sArvaBaumanu svEcCeyali
mattOrvarige gOcarisada avyakta Atmanu endenipa||39||
pari iDAvatsaranu saMvatsaradoLu aniruddhAdi rUpava dharisi
bArhaspatya sauraBa cAndramanu enisi
irutiha jagannAtha viThala smarisuvavaranu santaipanu endu
uruparAkrama ucitasAdhana yOgyateyanaritu||40||
ಅರಿಯದಿದ್ದರು ಎಮ್ಮೊಳಿದನ|
...
ಮರಳಿ ಮಜ್ಜನ ಪಾನ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಸುಖವಿಹುವು||
✍️ಶ್ರೀ ಮದ್ ಹರಿಕಥಾಮೃತ ಸಾರದಲ್ಲಿ 5 ನೆಯ ಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ನುಡಿ.
ಶ್ರೀಹರಿಯು ನಮ್ಮ ಒಳಗೆ ಇದ್ದು ನಮಗೆ ತಿಳಿಯದಿದ್ದರು ಸದಾ ವಿಷಯ ಭೋಗಿಸುವನು..
ಸಾರವನ್ನು ತಿಳಿದು ಅನಂತರ ದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಶ್ರೀ ಹರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಣೆ ಮಾಡಲು ಜ್ಞಾನ, ಆನಂದ ಗಳನ್ನು ಇತ್ತು ಸಂತೈಸುತ್ತಾನೆ.
ನದಿ,ಪ್ರವಾಹಗಳು, ಇತರರು ನೋಡಲಿ,ಬಿಡಲಿ ಹರಿಯುವ ಕಾರ್ಯ ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಅದರಂತೆ ನಾವು ತಿಳಿಯಲಿ,ತಿಳಿಯದೇ ಇರಲಿ ಶ್ರೀ ಹರಿಯು ಎಲ್ಲಾ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸುತ್ತಾನೆ..
ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರೆ, ಅವನು ನಮಗೆ ಜ್ಞಾನ, ಆನಂದಾದಿಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾನೆ..
ಇದನ್ನೇ ಶ್ರೀ ಮಾನವಿ ಪ್ರಭುಗಳು ಮೇಲಿನ ಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದು.
🙏ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣಾರ್ಪಣಮಸ್ತು🙏
ರೋಗ ಭಯವೆಂದುಬಾರದು| ಆಗದಪಜಯ ಧುರದಿ ಬಯಸಿದ
|ಭೋಗ ಶುಭಕಲ್ಯಾಣವಪ್ಪುದು ಸರ್ವಕಾಲದಲಿ||
ಶ್ರೀಗಿರಿಯ ಮಂದಿರನ ಕಥೆ|
ಲೇಸಾಗಿ ಕೇಳಲು ದಿನದಿನದಿ|
ಶತಯಾಗ ಫಲ ಬಹುದಾಯುರಾರೋಗ್ಯಾದಿ ಸಿರಿಬಹುದು|
🙏ಶ್ರೀ ಕಪಿಲಾಯ ನಮಃ🙏
No comments:
Post a Comment