ಧೃವತಾಳ
ಅಚ್ಯುತ ಸುಳಿದ ಎನ್ನ ಕಣ್ಣ ಯವ್ವಾ
ಕಸ್ತೂರಿ ಮೃಗದಂತೆ ಘಮಘಮಿಸುತ್ತ
ಅನಂತ ಸುಳಿದಾ ಎನ್ನ ಕಣ್ಣ ಮುಂದೆ ಯವ್ವಾ
ಮೇರೆದಪ್ಪುತ ಏನಂಬೆ ಎನ್ನಪ್ಪುತ
ಗೋವಿಂದ ಸುಳಿದ ಎನ್ನ ಕಣ್ಣ ಮುಂದೆ ಯವ್ವಾ
ನಗುತ ನೋಡುತ ನುಡಿವುತ ಎನ್ನಪ್ಪುತ
ಮಾಧವ ಸುಳಿದ ಎನ್ನ ಕಣ್ಣ ಮುಂದೆ ಯವ್ವಾ
ಮನ್ಮಥ ಕೋಟಿ ಲಾವಣ್ಯನಂತೆ ಮೆರೆವ
ಗೋಪಾಲ ಸುಳಿದ ಎನ್ನ ಕಣ್ಣ ಮುಂದೆ ಯವ್ವಾ
ದಿನಕರ ಕೋಟಿ ತೇಜನಂತೆ ಹೊಳೆವುತ
ಎನ್ನ ಮನದುತ್ಸಹ ಸೂರೆಗೊಂಡನವ್ವಾ
ಉಮತೂರ ಅಜನಯ್ಯಾ ಪುರಂದರವಿಠ್ಠಲಾ ॥೧॥
ಮಟ್ಟತಾಳ
ಸುಳಿದರೆ ಸುಂಕವ ಕೊಂಬ ಪುಂಡಗಾರ
ಹರಿಯಲ್ಲದಾರು ಹೇಳದೆ ಎಲೆ ಕೆಳದಿ
ಉಮತೂರಜನಯ್ಯಾ ಪುರಂದರವಿಠ್ಠಲಾ ॥೨॥
ತ್ರಿವಿಡಿತಾಳ
ಮಧುರಪಟ್ಟಣ ರಾಯ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದ
ದಾಮ ಸುದಾಮರು ಕೈ ಹೊಯ್ದು ನಗಲು
ಚದುರಿಯ ಮಾಡಿ ಕುಬುಜಿಯ ಕೂಡಿದ ನಕ್ಕ
ಚದುರ ಸನ್ನೆ ನೋಟದಿ ನಗುತ ಆಕಿನ ಬ್ಯಾಟ
ಉಮತೂರಜನಯ್ಯಾ ಪುರಂದರವಿಠ್ಠಲಾ ॥೩॥
ಅಟ್ಟತಾಳ
ಆರ ಮಡಿಯನುಟ್ಟೆ ಆರ ಗಂಧವನಿಟ್ಟೆ
ಆರ ಪೂಗಳ ಮುಡಿದೆ ಆರ ರಾಜ್ಯವ
ನಾರಿಗಿತ್ತು ಮೆರೆದೆ ದೇವ ಆರ ಪೂಗಳ ಮುಡಿದೆ
ಬಲ್ಲಿದರಿಗೆ ಬಟ್ಟಿಸೆ ಸಾರವೆಂಬಂತೆ ಉಮ-
ತೂರ ಅಜನಯ್ಯಾ ಪುರಂದರವಿಠ್ಠಲಾ ॥೪॥
ಆದಿತಾಳ
ಕಂಬು ಕೊಳಲು ತುತ್ತೂರಿ ಮವುರಿಗಳು
ಭೊಂ ಭೊಂ ಭೊಂ ಭೊಂ ಭೋರೆನುತ
ಸ ರಿ ಗ ಮ ಪ ದ ನಿ ಸ ತುತ್ತುರೆ ಎನುತ
ಝಂ ಝಂ ಝಂ ಝಂ ಝಣಿಲೆನುತ
ಮಧುರಿಯೊಳಗೆ ಕೋಲಾಹಲ ಮಾಡಿ ಮುಸುಕಲು
ಭೊಂ ಭೊಂ ಭೊಂ ಭೊಂ ಭೋರೆನುತ
ಉಮತೂರು ಅಜನಯ್ಯಾನೆ ಪುರಂದರವಿಠ್ಠಲ
ಝಂ ಝಂ ಝಂ ಝಂ ಝಣರೆನುತ ॥೫॥
ಜತೆ
ಅಸುರರ ಸಂಹರಿಸಿ ಸುರರ ಪಾಲಿಪನಮ್ಮ
ಉಮತೂರ ಅಜನಯ್ಯಾ ಪುರಂದರವಿಠ್ಠಲಾ॥೬॥
***
1. Dhṛvatāḷa
Acyuta suliḍa enna kaṇṇa yavvā |
Kastūri mṛgadante ghamaghamisutta |
Ananta suḷidā enna kaṇṇa munde yavvā |
Mēredapputa ēnambe ennapputa |
Gōvinda suḷida enna kaṇṇa munde yavvā |
Naguta nōḍuta nuḍivuta ennapputa |
Mādhava suḷida enna kaṇṇa munde yavvā |
Manmatha kōṭi lāvanyanante mereva |
Gōpāla suḷida enna kaṇṇa munde yavvā |
Dinakara kōṭi tējanante hoḷevuta |
Enna manadutsaha sūregoṇḍanavvā |
Umatūra ajanayyā purandaraviṭhṭhalā ॥ 1 ॥
2. Maṭṭatāḷa
Suḷidare suṅkava komba puṇḍagāra |
Hariyalladāru hēḷade ele keḷadi |
Umatūrajanayyā purandaraviṭhṭhalā ॥ 2 ॥
3. Trividitāḷa
Madhurapaṭṭaṇa rāya bīdiyalli idda |
Dāma sudāmaru kai hoydu nagalu |
Caduriya māḍi kubujiya kūḍida nakka |
Cadura sanne nōṭadi naguta ākiya byāṭa |
Umatūrajanayyā purandaraviṭhṭhalā ॥ 3 ॥
4. Aṭṭatāḷa
Āra maḍiyanuṭṭe āra gandhavaniṭṭe |
Āra pūgaḷa muḍide āra rājyava |
Nārigittu merede dēva āra pūgaḷa muḍide |
Ballidarige baṭṭise sāravembante uma- |
Tūra ajanayyā purandaraviṭhṭhalā ॥ 4 ॥
5. Āditāḷa
Kambu koḷalu tuttūri mavurigaḷu |
Bhoṃ bhoṃ bhoṃ bhoṃ bhōrenuta |
Sa Ri Ga Ma Pa Da Ni Sa tutture enuta |
Jhaṃ jhaṃ jhaṃ jhaṃ jhaṇilenuta |
Madhuriyoḷage kōlāhala māḍi musukalu |
Bhoṃ bhoṃ bhoṃ bhoṃ bhōrenuta |
Umatūru ajanayyāne purandaraviṭhṭhala |
Jhaṃ jhaṃ jhaṃ jhaṃ jhaṇarenuta ॥ 5 ॥
6. Jate
Asurara saṃharisi surara pālipanamma |
Umatūra ajanayyā purandaraviṭhṭhalā ॥ 6 ॥
***
Key Transliteration & Linguistic Guide:
Yavvā / Ammā: A call to a mother or a close female friend, often used in Haridasa compositions to share an ecstatic experience.
Suḷida: "Loitered," "wandered," or "passed by." It implies a casual yet divine presence.
Ghamaghamisutta: An onomatopoeic word for a rich, spreading fragrance.
Dinakara Kōṭi: Dinakara (Sun) + Koti (Ten Million) — As bright as ten million suns.
Puṇḍagāra: A bold, powerful, or somewhat mischievous authoritative person.
Suṅka: Tax or toll.
Cadura Sanne: A clever or skillful gesture/sign.
Bhoṃ / Jhaṃ / Jhaṇare: These are vocal representations of the sounds made by divine instruments (conch, trumpets) and the tinkling of anklets.
Umatūra Ajanayyā: "The father of Aja (Brahma) residing in Umatur." This refers to the specific form of Lord Vishnu worshipped by Purandara Dasa.
***
ಶ್ರೀ ಪುರಂದರದಾಸರು ವಿರಚಿಸಿರುವ ಈ 'ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಸದ್ದರ್ಶನಾನಂದ ಸುಳಾದಿ'ಯು ಭಗವಂತನ ದರ್ಶನದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಪರಮಾನಂದವನ್ನು ಮತ್ತು ಆತನ ದಿವ್ಯ ಲೀಲೆಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಾರಾಂಶ (Summary)
ಈ ಸುಳಾದಿಯಲ್ಲಿ ಪುರಂದರದಾಸರು ತಮಗೆ ದೊರೆತ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರದ ಅನುಭವವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಕೃಷ್ಣನು ಕಣ್ಣಮುಂದೆ ಸುಳಿದಾಗ ಉಂಟಾದ ಆನಂದ, ಆತನ ರೂಪದ ಲಾವಣ್ಯ, ಆತನು ಮಧುರೆಯ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಲೀಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಆತನ ವಿಜಯೋತ್ಸವವನ್ನು ದಾಸರು ಇಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಭಗವಂತನು ಭಕ್ತರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹೇಗೆ ಸೂರೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ದುಷ್ಟರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ಶಿಷ್ಟರನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ಈ ಕೃತಿಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ.
ಅರ್ಥ (ಪದಗಳ ವಿವರಣೆ)
1. ಧ್ರುವತಾಳ (ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ದರ್ಶನದ ವರ್ಣನೆ)
ಅರ್ಥ: "ಅಮ್ಮಾ (ಯವ್ವಾ), ಅಚ್ಯುತನು ನನ್ನ ಕಣ್ಣಮುಂದೆ ಸುಳಿದಾಡಿದನು!" ಎಂದು ದಾಸರು ಹರ್ಷಚಿತ್ತರಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆತನು ಕಸ್ತೂರಿ ಮೃಗದಂತೆ ಸುಗಂಧವನ್ನು ಸೂಸುತ್ತಾ, ಅನಂತ ರೂಪಿಯಾಗಿ ಬಂದು ನನ್ನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡನು. ಗೋವಿಂದನು ನಗುನಗುತ್ತಾ, ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ ಕಣ್ಣೆದುರು ಬಂದನು. ಕೋಟಿ ಮನ್ಮಥರ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಾಧವನು, ಕೋಟಿ ಸೂರ್ಯರ ತೇಜಸ್ಸಿನಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಾ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ಉತ್ಸಾಹವನ್ನೇ ಸೂರೆಗೊಂಡನು. ಈತನೇ ಉಮತೂರಿನ ಅಜನಯ್ಯನಾದ (ಬ್ರಹ್ಮನ ತಂದೆ) ಪುರಂದರವಿಠಲ.
2. ಮಟ್ಟತಾಳ (ಪರಮಾತ್ಮನ ಅಧಿಕಾರ)
ಅರ್ಥ: ಕೃಷ್ಣನು ಕೇವಲ ಸುಕುಮಾರನಲ್ಲ, ಆತನು 'ಪುಂಡಗಾರ' (ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ/ಅಧಿಕಾರಿ). ಅವನು ಸುಳಿದಾಡಿದರೆ ಸಾಕು, ಭಕ್ತರ ಭಕ್ತಿಯೆಂಬ ಸುಂಕವನ್ನು (ತೆರಿಗೆ) ಪಡೆಯುವ ಚತುರ. ಇಂತಹ ಮಹಿಮೆ ನಮ್ಮ ಹರಿಯಲ್ಲದೆ ಇನ್ಯಾರಿಗೆ ಇದೆ ಹೇಳು ಗೆಳತಿ? ಎಂದು ದಾಸರು ಆತನ ಸರ್ವೋಚ್ಚತೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೆ.
3. ತ್ರಿವಿಡಿತಾಳ (ಮಧುರೆಯ ಲೀಲೆಗಳು)
ಅರ್ಥ: ಮಧುರಾ ಪಟ್ಟಣದ ರಾಜಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನು ಸಂಚರಿಸುವಾಗ, ಅವನ ಗೆಳೆಯರಾದ ದಾಮ ಮತ್ತು ಸುದಾಮರು ಕೈ ಚಪ್ಪಾಳೆ ತಟ್ಟಿ ನಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಕುಬುಜೆಯನ್ನು (ತ್ರಿವಕ್ರ) ಭೇಟಿಯಾಗಿ, ಅವಳ ಅಂಗವೈಕಲ್ಯವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿ, ಅವಳ ಮೇಲೆ ಅನುಗ್ರಹ ತೋರಿದನು. ತನ್ನ ಚತುರ ಸನ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ನಗುನಗುತ ನೋಡುವ ನೋಟದಿಂದಲೇ ಆತನು ಮಧುರೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರ ಮನಗೆದ್ದನು.
4. ಅಟ್ಟತಾಳ (ಲೀಲೆಗಳ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ)
ಅರ್ಥ: "ದೇವ ನೀನು ಯಾರ ಮಡಿಯನ್ನು ಉಟ್ಟೆ? ಯಾರ ಗಂಧವನ್ನು ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡೆ? ಯಾರ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಮುಡಿದುಕೊಂಡೆ?" ಎಂದು ದಾಸರು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ (ಕೃಷ್ಣನು ಮಧುರೆಯಲ್ಲಿ ರಜಕನ ಬಟ್ಟೆ, ಕುಬುಜೆಯ ಗಂಧ ಮತ್ತು ಮಾಲಾಕಾರನ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭ). ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಭಕ್ತರಿಂದ ಪಡೆದು, ರಾಜಕಂಸನನ್ನು ಕೊಂದು ಉಗ್ರಸೇನನಿಗೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿ ಮೆರೆದವನು ನೀನು. ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಸಾರವಾದ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುವವನು ನೀನೇ.
5. ಆದಿತಾಳ (ವಿಜಯೋತ್ಸವದ ಧ್ವನಿ)
ಅರ್ಥ: ಕೃಷ್ಣನ ವಿಜಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶಂಖ (ಕಂಬು), ಕೊಳಲು, ತುತ್ತೂರಿ ಮತ್ತು ಮೌರಿಗಳ ನಾದವು 'ಭೊಂ ಭೊಂ' ಎಂದು ಮೊಳಗುತ್ತಿದೆ. ಸಂಗೀತದ ಸಪ್ತಸ್ವರಗಳು (ಸ ರಿ ಗ ಮ ಪ ದ ನಿ ಸ) ಸುನಾದವಾಗಿ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿವೆ. ಗೆಜ್ಜೆಗಳ 'ಝಂ ಝಂ' ನಾದದೊಂದಿಗೆ ಮಧುರೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕೋಲಾಹಲವೇ ಏರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಸಂಭ್ರಮದ ನಡುವೆ ಪುರಂದರವಿಠಲನು ವಿಜೃಂಭಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
6. ಜತೆ (ಮುಕ್ತಾಯ)
ಅರ್ಥ: ನಮ್ಮ ಪುರಂದರವಿಠಲನು ಅಸುರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವನು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳನ್ನು (ಸುರರನ್ನು) ಸದಾ ಪಾಲಿಸುವವನು. ಆತನೇ ಜಗತ್ತಿನ ರಕ್ಷಕ.
***
This Shri Krishna Saddarshanānanda Sulādi was composed by Sri Purandara Dasaru (under his ankita Purandara Vithala). It describes the ecstatic bliss of witnessing Lord Krishna's divine presence and recalls His enchanting activities in the city of Mathura.
Summary
The Sulādi is a celebration of "Darshana" (divine vision). Purandara Dasaru describes how Krishna appeared before his eyes, radiating the fragrance of musk and the brilliance of a million suns. He captures the playful nature of Krishna—how He steals the hearts of devotees, His interactions with friends like Sudama, and His graceful intervention in the life of Kubja. The composition concludes with a grand description of the musical celebration attending the Lord's victory over evil.
Section-wise Meaning
1. Dhruva Tala (The Vision of Krishna)
Meaning: "O Mother! Achyuta just moved before my eyes!" cries Dasaru in joy. Like a musk deer, He was radiating a heavenly fragrance (Ghamaghama). The Infinite Lord appeared and embraced me. Govinda passed by, smiling and talking to me. Madhava, who possesses the beauty of ten million Cupids (Manmatha), shone like ten million suns and completely plundered the joy of my heart. He is the father of Brahma and the resident of Umatur, Purandara Vithala.
2. Matta Tala (The Divine Tax-Collector)
Meaning: Krishna is a "Pundagara" (a bold authorized person). If He wanders around, He collects "tax" in the form of devotion from His followers. Who else but our Hari can claim such authority and charm?
3. Trividi Tala (The Play in Mathura)
Meaning: In the royal streets of the city of Mathura, while His friends Dama and Sudama clapped their hands and laughed, Krishna performed a clever miracle. He met Kubja (the hunchbacked woman), healed her deformity, and laughed with her. With His clever gestures and smiling glances, He captivated everyone He met.
4. Atta Tala (Accepting Devotion)
Meaning: Dasaru asks poetically: "Lord, whose 'Madi' (pure clothes) did You wear? Whose sandalwood paste did You apply? Whose flowers did You wear in Your hair?" (Referring to Krishna taking clothes from the royal washerman, paste from Kubja, and flowers from the garland-maker). After accepting these from His devotees, He destroyed the wicked and gave the kingdom to the righteous. To those who are strong in faith, He is the very essence of life.
5. Adi Tala (The Musical Celebration)
Meaning: The air is filled with the sounds of the conch (Kambu), flute, trumpet (Tutturi), and pipes (Mavuri). The sounds of "Bhom Bhom" and "Jham Jham" echo everywhere. The seven musical notes (Sa Re Ga Ma Pa Da Ni) ring out as a great celebration (Kolahala) takes over Mathura. In this grand atmosphere, Purandara Vithala shines supreme.
6. Jate (Conclusion)
Meaning: Our Purandara Vithala is the one who destroys the demons (Asuras) and protects the gods and the righteous (Suras). He is the eternal protector.
***
ಉಮತೂರು ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚಾಮರಾಜನಗರದಲ್ಲಿದ್ದ ಊರು. ಈಗ ಉಮ್ಮತ್ತೂರು ಎಂದೇ ಕರಿತಾರೆ. ಆಗಿನ ಕಾಲದ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯೂ ಆಗಿತ್ತು ..
ಶ್ರೀಮಚ್ಚಂದ್ರಿಕಾಚಾರ್ಯರ ಜೊತೆ ಶ್ರೀಮತ್ಪುರಂದರದಾಸಾರ್ಯರು, ಶ್ರೀ ಕನಕದಾಸಾರ್ಯರು ಎಲ್ಲ ಶಿಷ್ಯರು ಓಡಾಡಿದ ಜಾಗ..
ರಂಗನಾಥ ದೇವರು ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ ಮೂರ್ತಿ.. 🙏🏽
https://raocollectionssongs.blogspot.com/2020/11/purandara-vittala-ankita-suladi-achyuta.html
No comments:
Post a Comment