ನೋಡ್ ನೋಡೇ / (ನೋಡ್ ನೋಡ ) ಶ್ರೀಹರಿ ತಾನೆಂಥ ಚೆಲುವ ನೋಡೇ
ನೋಡ್ ನೋಡೇ ರುಕ್ಮಿಣಿ ಅರಸೆಂಥಾ ಚೆಲುವ ನೋಡೇ ।।
ಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ಗೆಜ್ಜೆ ನೋಡೇ ಮೇಲೆ ಪೈಝಣಿ ಸರಪಳಿ ನೋಡೇ ।
ಉಂಗುಷ್ಟದಿಂದ ಗಂಗೆಯ ಪಡೆದ ಮಂಗಳಾತ್ಮಕ ರಂಗನ ನೋಡ್ ನೋಡೇ ।।
ವಜ್ರದ ಕಿರೀಟ ನೋಡೇ ಕರ್ಣಕುಂಡಲಗಳ ನೋಡೇ ।
ಚಿನ್ನದ ಕೊಳಲನೂದುವಂಥ ಪುಟ್ಟ ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ ನೋಡ್ ನೋಡೇ ।।
ವಕ್ಷಸ್ಥಳದಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ನೋಡೇ ವೈಜಯಂತಿ ಮಾಲೆಯ ನೋಡೇ ।
ನಾಭಿಯಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪಡೆದ ನೀಲವರ್ಣ ಕೃಷ್ಣನ ನೋಡ್ ನೋಡೇ ।।
ಕಂದನ ಮೊರೆಯ ಕೇಳಿ ಕಂಭದಿಂದ ಒಡೆದು ಬಂದ ।
ಹಿರಣ್ಯ ಕಶಿಪಿನ ಒಡಲ ಸೀಳಿ ಕರುಳ ಮಾಲೆ ಧರಿಸಿದ ನೋಡ್ ನೋಡೇ ।।
ಕರಿಯ ರಾಜನ ಮೊರೆಯ ಕೇಳಿ ಚಕ್ರದಿಂದ ನಕ್ರನ ಸೀಳಿ ।
ಪುರಂದರ ವಿಠ್ಠಲನಾಗಿ ತಾನು ಗಿರಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತ ನೋಡ್ ನೋಡೇ ।।
***
Pallavi
Nōḍ nōḍē śrīhari tānentha celuva nōḍē
Nōḍ nōḍē rukmiṇi arasentha celuva nōḍē ||
Stanza 1
Kālinalli gejje nōḍē mēle paijhaṇi sarapaḷi nōḍē |
Uṅguṣṭhadinda gaṅgeya paḍeda maṅgaḷātmaka raṅgana nōḍ nōḍē ||
Stanza 2
Vajrada kirīṭa nōḍē karṇakuṇḍalagaḷa nōḍē |
Cinnada koḷalanūduvantha puṭṭa bālakr̥ṣṇana nōḍ nōḍē ||
Stanza 3
Vakṣasthaladali lakṣmiya nōḍē vaijayanti māleya nōḍē |
Nābhiyinda brahmana paḍeda nīlavarṇa kr̥ṣṇana nōḍ nōḍē ||
Stanza 4
Kandana moreya kēḷi kambhādinda oḍedu banda |
Hiraṇya kaśipina oḍala sīḷi karuḷa māle dharisida nōḍ nōḍē ||
Stanza 5
Kariya rājana moreya kēḷi cakradinda nakrana sīḷi |
Purandara viṭhṭhalanāgi tānu giriya mēle ninta nōḍ nōḍē ||
***
Pronunciation Guide
Nōḍ Nōḍē: The ḍ is retroflex (curl your tongue back). It sounds like a hard "D".
Paijhaṇi: Pronounced as Pai-jha-ni. This refers to a specific type of heavy, chain-linked anklet common in traditional Indian jewelry.
Vakṣasthala: Pronounced Vak-sha-stha-la. It means "on the chest."
Maṇḍūka / Nakra / Kariya: * Nakra = Crocodile
Kariya = Elephant (Gajendra)
Giriya mēle: "On top of the hill." This usually refers to the Lord standing on the Venkatadri hill (Tirupati) or the brick in Pandharpur.
***
ಶ್ರೀ ಪುರಂದರದಾಸರು ವಿರಚಿಸಿದ ಈ ಕೀರ್ತನೆಯು ಶ್ರೀಹರಿಯ ಅಪ್ರತಿಮ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಆತನ ವಿವಿಧ ಅವತಾರಗಳ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತರಿಗೆ ಭಗವಂತನ ರೂಪವನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡು ಧನ್ಯರಾಗಲು ಈ ಕೃತಿಯು ಆಹ್ವಾನ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಸಾರಾಂಶ (Summary)
ಈ ಕೀರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ದಾಸರು ಕೃಷ್ಣನ ಪಾದದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಕಿರೀಟದವರೆಗೆ ಆತನ ದಿವ್ಯ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೇವಲ ರೂಪವನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಗಂಗೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವನು, ಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತವನು, ಪ್ರಹ್ಲಾದನಿಗಾಗಿ ನರಸಿಂಹನಾಗಿ ಬಂದವನು ಮತ್ತು ಗಜೇಂದ್ರನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದವನು - ಹೀಗೆ ಹರಿಯ ಪರಾಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಕರುಣೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ತುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆತನೇ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಸಿರುವ ಪುರಂದರ ವಿಠಲ ಎಂದು ಕೊಂಡಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾವಾರ್ಥ (Kannada Meaning)
ಪಲ್ಲವಿ - ಅನುಪಲ್ಲವಿ:
ನೋಡ್ ನೋಡೇ ಶ್ರೀಹರಿ ತಾನೆಂಥ ಚೆಲುವ ನೋಡೇ
ನೋಡ್ ನೋಡೇ ರುಕ್ಮಿಣಿ ಅರಸೆಂಥಾ ಚೆಲುವ ನೋಡೇ
ಭಾವಾರ್ಥ: "ಎಲೈ ಭಕ್ತರೇ, ಇತ್ತ ನೋಡಿ! ನಮ್ಮ ಶ್ರೀಹರಿಯು ಎಷ್ಟು ಸುಂದರವಾಗಿದ್ದಾನೆ ನೋಡಿ. ರುಕ್ಮಿಣಿಯ ಅರಸನಾದ ಆ ಕೃಷ್ಣನು ಎಂತಹ ಅದ್ಭುತ ಚೆಲುವನಾಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡು ಆನಂದಿಸಿ."
ಪದ್ಯ ೧:
ಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ಗೆಜ್ಜೆ ನೋಡೇ ಮೇಲೆ ಪೈಝಣಿ ಸರಪಳಿ ನೋಡೇ
ಉಂಗುಷ್ಟದಿಂದ ಗಂಗೆಯ ಪಡೆದ ಮಂಗಳಾತ್ಮಕ ರಂಗನ ನೋಡ್ ನೋಡೇ
ಭಾವಾರ್ಥ: "ಕೃಷ್ಣನ ಕಾಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಗೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪೈಝಣಿ (ಅಂದುಗೆ) ಎಂಬ ಆಭರಣದ ಸರಪಳಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿ. ತನ್ನ ಕಾಲಿನ ಉಂಗುಷ್ಟದಿಂದ ಪವಿತ್ರವಾದ ಗಂಗೆಯನ್ನು ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಮಂಗಳಸ್ವರೂಪಿಯಾದ ಈ ರಂಗನನ್ನು ನೋಡಿ ಧನ್ಯರಾಗಿ."
ಪದ್ಯ ೨:
ವಜ್ರದ ಕಿರೀಟ ನೋಡೇ ಕರ್ಣಕುಂಡಲಗಳ ನೋಡೇ
ಚಿನ್ನದ ಕೊಳಲನೂದುವಂಥ ಪುಟ್ಟ ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ ನೋಡ್ ನೋಡೇ
ಭಾವಾರ್ಥ: "ಆತನ ತಲೆಯ ಮೇಲಿರುವ ವಜ್ರದ ಕಿರೀಟ ಮತ್ತು ಕಿವಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕುಂಡಲಗಳನ್ನು ನೋಡಿ. ಚಿನ್ನದ ಕೊಳಲನ್ನು ಹಿಡಿದು ಮಧುರವಾಗಿ ಊದುತ್ತಿರುವ ಆ ಪುಟ್ಟ ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ."
ಪದ್ಯ ೩:
ವಕ್ಷಸ್ಥಳದಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ನೋಡೇ ವೈಜಯಂತಿ ಮಾಲೆಯ ನೋಡೇ
ನಾಭಿಯಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪಡೆದ ನೀಲವರ್ಣ ಕೃಷ್ಣನ ನೋಡ್ ನೋಡೇ
ಭಾವಾರ್ಥ: "ತನ್ನ ಎದೆಯ ಮೇಲೆ (ವಕ್ಷಸ್ಥಳ) ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿದ್ದಾನೆ, ಕೊರಳಲ್ಲಿ ವೈಜಯಂತಿ ಮಾಲೆ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದೆ. ತನ್ನ ನಾಭಿಯಿಂದ (ಹೊಕ್ಕಳಿನಿಂದ) ಬ್ರಹ್ಮದೇವನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಆ ನೀಲವರ್ಣದ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ನೋಡಿ."
ಪದ್ಯ ೪:
ಕಂದನ ಮೊರೆಯ ಕೇಳಿ ಕಂಭದಿಂದ ಒಡೆದು ಬಂದ
ಹಿರಣ್ಯ ಕಶಿಪಿನ ಒಡಲ ಸೀಳಿ ಕರುಳ ಮಾಲೆ ಧರಿಸಿದ ನೋಡ್ ನೋಡೇ
ಭಾವಾರ್ಥ: "ಬಾಲಕ ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ಮೊರೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಂಭವನ್ನು ಸೀಳಿಕೊಂಡು ನರಸಿಂಹನಾಗಿ ಬಂದ ಪರಾಕ್ರಮಿ ಈತ. ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಸೀಳಿ, ಆತನ ಕರುಳನ್ನೇ ಮಾಲೆಯಾಗಿ ಧರಿಸಿದ ಆ ಉಗ್ರರೂಪದ ಹರಿಯನ್ನು ನೋಡಿ."
ಪದ್ಯ ೫:
ಕರಿಯ ರಾಜನ ಮೊರೆಯ ಕೇಳಿ ಚಕ್ರದಿಂದ ನಕ್ರನ ಸೀಳಿ
ಪುರಂದರ ವಿಠ್ಠಲನಾಗಿ ತಾನು ಗಿರಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತ ನೋಡ್ ನೋಡೇ
ಭಾವಾರ್ಥ: "ಗಜೇಂದ್ರನು (ಕರಿಯ ರಾಜ) ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವನ ಮೊರೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಓಡಿ ಬಂದು, ತನ್ನ ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರದಿಂದ ಮೊಸಳೆಯನ್ನು (ನಕ್ರ) ಸಂಹರಿಸಿದವನು ಈತನೇ. ಅಂತಹ ಪರಮಾತ್ಮನು ಇಂದು ಪುರಂದರ ವಿಠಲನಾಗಿ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ (ತಿರುಮಲ ಅಥವಾ ಪಂಢರಪುರ) ನೆಲೆಸಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಧನ್ಯರಾಗಿ."
***
This magnificent composition by Sri Purandara Dasa is a visual celebration of the Divine. It invites devotees to gaze upon the beauty of Sri Hari, moving from His physical adornments to His heroic deeds across various incarnations.
Summary
The kirtana is a rhythmic invitation to "Look and behold!" (Nod Node). The poet describes Krishna’s ornaments—the jingling anklets, the diamond crown, and the golden flute. He then transitions into the Lord's cosmic and protective nature: the creator of the Ganges and Brahma, the savior of Prahlada as Narasimha, and the rescuer of the elephant Gajendra. It culminates in the realization that this beautiful Lord is none other than Purandara Vitthala residing on the sacred hill.
Stanza-wise Meaning
Chorus (Pallavi & Anupallavi):
Nōḍ nōḍē śrīhari tānentha celuva nōḍē
Nōḍ nōḍē rukmiṇi arasentha celuva nōḍē
Meaning: Look, oh look! Behold how beautiful Sri Hari is! Look at the consort of Rukmini; see what an incomparable beauty He possesses.
Stanza 1:
Kālinalli gejje nōḍē mēle paijhaṇi sarapaḷi nōḍē
Uṅguṣṭhadinda gaṅgeya paḍeda maṅgaḷātmaka raṅgana nōḍ nōḍē
Meaning: Look at the bells (Gejje) on His feet and the silver chain-link anklets (Paizhani) above them. Behold this auspicious Ranga, from whose big toe the holy river Ganges was born.
Stanza 2:
Vajrada kirīṭa nōḍē karṇakuṇḍalagaḷa nōḍē
Cinnada koḷalanūduvantha puṭṭa bālakr̥ṣṇana nōḍ nōḍē
Meaning: Gaze at the diamond-studded crown and the shimmering pendants in His ears. Look at the little child Krishna as He plays His golden flute.
Stanza 3:
Vakṣasthaldali lakṣmiya nōḍē vaijayanti māleya nōḍē
Nābhiyinda brahmana paḍeda nīlavarṇa kr̥ṣṇana nōḍ nōḍē
Meaning: See Goddess Lakshmi residing on His chest and the garland of victory (Vaijayanti) around His neck. Look at the blue-hued Krishna, who gave birth to Lord Brahma from His navel.
Stanza 4:
Kandana moreya kēḷi kambhādinda oḍedu banda
Hiraṇya kaśipina oḍala sīḷi karuḷa māle dharisida nōḍ nōḍē
Meaning: Hear how He burst forth from a pillar after hearing the plea of His young devotee (Prahlada). Look at Him as Narasimha, who tore open the belly of the demon Hiranyakashipu and wore his intestines as a garland.
Stanza 5:
Kariya rājana moreya kēḷi cakradinda nakrana sīḷi
Purandara viṭhṭhalanāgi tānu giriya mēle ninta nōḍ nōḍē
Meaning: He heard the desperate cry of the King of Elephants (Gajendra) and used His discus (Chakra) to slay the crocodile (Nakra). Look at Him now, standing as Purandara Vitthala atop the sacred hill (Tirumala/Pandharpur).
Archival Value
This song is a perfect example of Shikhapaada Varnana (description from head to toe or vice-versa). It bridges the gap between Krishna’s childhood charm and His supreme cosmic power.
***
ರಾಗ: ಕಾಪಿ (audio raga may differ)
No comments:
Post a Comment