kruti by ವಿಶ್ವೇಂದ್ರತೀರ್ಥರು vishwendra teertharu, pontiff of sode mutt (1881-1943)
(ಶ್ರೀವಿಶ್ವವಲ್ಲಭ ತೀರ್ಥರ ಪರಮ ಗುರುಗಳು)
ಏಳಯ್ಯ ಮಹಾರಾಜ ಬೆಳಗಾಯಿತೇಳಯ್ಯ ರಂಗ ಬಾ ಬಾ (ಪ)
ಬಾಗಿಲಲಿ ಕೂಗುವರು ಸನಕಾದಿ ಮುನಿವರರು
ನಾಗಭೂಷಣನು ಕೈಮುಗಿದು ನಿಂತ |
ಜಾಗರವ ಮಾಡಿರ್ಪ ಸುರರೆಲ್ಲ ಬಂದಾಯ್ತು
ಯೋಗಿಗಳು ಪೊಗಳುವರು ನಿನ್ನಂಘ್ರಿಯ ೧
ಲಂಕೆಯನು ಬಿಟ್ಟು ವಿಭೀಷಣನು ನಿಂತಿರ್ದ
ಗಂಗೆಯನು ಬಿಟ್ಟೇಳು ಜಗದೀಶನೆ |
ತಂಗಿಯನು ಬೇಡುವರೆ ಭಾವ ಪಾರ್ಥನು ಬಂದ
ಮಂಗಳದ ನುಡಿ ನಿನಗೆ ಕೇಳಲಿಲ್ಲವೊ ಹರಿಯೆ ೨
ಪುಟ್ಟಾದ ಮುನಿ ಬಂದನಿಷ್ಟ ಭೀಮನು ಬಂದ
ಥಟ್ಟನೆ ಏಳು ಯಾದವರಿಗರಸ |
ಸೃಷ್ಟಿಗೊಡೆಯನೆ ಕೇಳು ಭೂಸುರನು ರುಕ್ಮಿಣಿಯ
ಪುಟ್ಟ ವಾಲೆಯ ತಂದ ನೀ ನೋಡು ನೋಡು ೩
ಕೋಪಿಗಳರಸಾದಿ ದುರ್ವಾಸ ಮುನಿ ಬಂದ |
ಇಂಪಾಗಿ ಪಾಡುತಿಹ ಸುರಮುನಿಯು ಬಂದ |
ಕೋಪದೊಳೊದೆದ ಮುನಿ ಬಂದ ಬೇಗೇಳು
ಪುಷ್ಪಶರ ಮಗ ಬಂದ ಬೇಗೇಳು ರಂಗ ೪
ಸಿರಿದೇವಿ ನಿನ್ನಂಘ್ರಿಗಳನೊತ್ತ ಬಿಡಳೇನೊ |
ಮಾರುತಿಯ ಜಪವಿನ್ನು ಮುಗಿಯಲಿಲ್ಲೊ |
ಕರುಣದಿಂದಲಿ ಕಾಯೋ ರಾಜೇಶ ಹಯಮುಖನೆ
ನರರೆಲ್ಲ ನಗುವಂತೆ ಮಾಡದಿರೊ ರಂಗ ೫
***
eḷayya mahārāja beḷagāyitaḷayya raṅga bā bā (pa)
bāgilali kūguvaru sanakādi munivararu nāgabhūṣaṇanu kaimugidu ninta |
jāgarava māḍirpa surarella baṁdāytu yōgiguḷu pogaḷuvaru ninnaṁghriya 1
laṅkeyanu biṭṭu vibhīṣaṇanu nintirda gaṅgeyanu biṭṭēḷu jagadīśane |
taṅgeyanu bēḍuvare bhāva pārthanu baṁda maṅgaḷada nuḍi ninege kēḷalillavo hariye 2
puṭṭāda muni baṁdaniṣṭa bhīmanu baṁda thaṭṭane ēḷu yādavarigarasa |
sṛṣṭigoḍeyane kēḷu bhūsuranu rukmiṇiya puṭṭa vāleya taṁda nī nōḍu nōḍu 3
kōpigaḷarasādi dūrvāsa muni baṁda | iṁpāgi pāḍutiha suramuniyu baṁda |
kōpadoḷodeda muni baṁda bēgēḷu puṣpaśara maga baṁda bēgēḷu raṅga 4
siridēvi ninnaṁghrigaḷanotta biḍaḷēno | mārutiya japavinnu mugiyalillo | karuṇadiṁdali kāyō rājēśa hayamukhane nararella naga-vante mādadiro raṅga 5
***
Pronunciation Guide
Pronounce 'ś' like the 'sh' in "shoe" and 'ṇ' and 'ḷ' with the tongue retroflexed against the roof of the mouth.
Long vowels (marked with a macron like ā, ī, ū) should be held for twice the duration of short vowels.
The retroflex 'ṭ' and 'ḍ' require curling the tongue tip back to touch the hard palate.
Read 'c' as 'ch' (as in "church") and double consonants (like 'ṭṭ' or 'll') with a slight emphasis.
Sanskrit/Kannada aspirates like 'bh' and 'dh' are pronounced with an audible puff of breath following the consonant.
***
Summary (Kannada)
ಈ ಸುಂದರ ಸುಪ್ರಭಾತ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ವಿಶ್ವವೇಂದ್ರತೀರ್ಥರು ಶ್ರೀಹರಿಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ವಾತ್ಸಲ್ಯದಿಂದ ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸನಕಾದಿ ಮುನಿಗಳು, ಶಿವ (ನಾಗಭೂಷಣ), ಸುರರು, ವಿಭೀಷಣ, ಪಾರ್ಥ, ಪುಟ್ಟಾದ ಮುನಿ, ಭೀಮಸೇನ, ದುರ್ವಾಸ ಮುನಿ, ನಾರದ ಹಾಗೂ ಮಾರುತಿ ಮೊದಲಾದ ಮಹಾಪುರುಷರು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳು ನಿನ್ನ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹೇ ಜಗದೀಶ, ಸಿರಿದೇವಿ ನಿನ್ನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಒತ್ತುತ್ತಿರಬಹುದು, ಮಾರುತಿಯ ಜಪ ಮುಗಿದಿರಬಹುದು, ಬೇಗನೆ ಎದ್ದು ಭಕ್ತರನ್ನು ಕಾಪಾಡು ಎಂದು ಶ್ರೀಹಯಮುಖನನ್ನು (ಹಯಗ್ರೀವನನ್ನು) ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದ್ದಾರೆ.
Padyada Artha (Kannada Stanza and Meaning)
ಪಲ್ಲವಿ
ಏಳಯ್ಯ ಮಹಾರಾಜ ಬೆಳಗಾಯಿತೇಳಯ್ಯ ರಂಗ ಬಾ ಬಾ (ಪ)
ಅರ್ಥ: ಹೇ ಮಹಾರಾಜ ರಂಗನೇ, ಮುಂಜಾನೆಯಾಗಿದೆ, ಬೇಗನೆ ಎದ್ದು ಬಾ ಎಂದು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಎಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಚರಣ ೧
ಬಾಗಿಲಲಿ ಕೂಗುವರು ಸನಕಾದಿ ಮುನಿವರರು ನಾಗಭೂಷಣನು ಕೈಮುಗಿದು ನಿಂತ | ಜಾಗರವ ಮಾಡಿರ್ಪ ಸುರರೆಲ್ಲ ಬಂದಾಯ್ತು ಯೋಗಿಗಳು ಪೊಗಳುವರು ನಿನ್ನಂಘ್ರಿಯ ೧
ಅರ್ಥ: ಬಾಗಿಲಿನಲ್ಲಿ ಸನಕಾದಿ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಶಿವನು (ನಾಗಭೂಷಣನು) ಕೈಮುಗಿದು ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ. ಎಚ್ಚರಗೊಂಡು ಎಲ್ಲ ಸುರರು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ, ಯೋಗಿಗಳು ನಿನ್ನ ಚರಣಗಳನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಚರಣ ೨
ಲಂಕೆಯನು ಬಿಟ್ಟು ವಿಭೀಷಣನು ನಿಂತಿರ್ದ ಗಂಗೆಯನು ಬಿಟ್ಟೇಳು ಜಗದೀಶನೆ | ತಂಗಿಯನು ಬೇಡುವರೆ ಭಾವ ಪಾರ್ಥನು ಬಂದ ಮಂಗಳದ ನುಡಿ ನಿನಗೆ ಕೇಳಲಿಲ್ಲವೊ ಹರಿಯೆ ೨
ಅರ್ಥ: ಲಂಕೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ವಿಭೀಷಣನು ಬಂದು ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ, ಗಂಗೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಜಗದೀಶನೇ ಎಳು. ತಂಗಿಯನ್ನು ಬೇಡುವ ಅಳಿಯ ಅರ್ಜುನನು ಬಂದಿದ್ದಾನೆ, ಈ ಮಂಗಳಕರ ನುಡಿಗಳು ನಿನಗೆ ಕೇಳಲಿಲ್ಲವೇ ಹರಿಯೇ?
ಚರಣ ೩
ಪುಟ್ಟಾದ ಮುನಿ ಬಂದನಿಷ್ಟ ಭೀಮನು ಬಂದ ಥಟ್ಟನೆ ಏಳು ಯಾದವರಿಗರಸ | ಸೃಷ್ಟಿಗೊಡೆಯನೆ ಕೇಳು ಭೂಸುರನು ರುಕ್ಮಿಣಿಯ ಪುಟ್ಟ ವಾಲೆಯ ತಂದ ನೀ ನೋಡು ನೋಡು ೩
ಅರ್ಥ: ಪುಟ್ಟಾದ ಮುನಿ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ, ಭೀಮಸೇನನು ಬಂದಿದ್ದಾನೆ, ಯಾದವರ ಅರಸನೇ ಥಟ್ಟನೆ ಎಳು. ಸೃಷ್ಟಿಯೊಡೆಯನೇ ಕೇಳು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ರುಕ್ಮಿಣಿಯ ಪುಟ್ಟ (ಚಿಕ್ಕ) ಕಾಗದವನ್ನು ತಂದಿದ್ದಾನೆ, ಅದನ್ನು ನೋಡು.
ಚರಣ ೪
ಕೋಪಿಗಳರಸಾದಿ ದುರ್ವಾಸ ಮುನಿ ಬಂದ | ಇಂಪಾಗಿ ಪಾಡುತಿಹ ಸುರಮುನಿಯು ಬಂದ | ಕೋಪದೊಳೊದೆದ ಮುನಿ ಬಂದ ಬೇಗೇಳು ಪುಷ್ಪಶರ ಮಗ ಬಂದ ಬೇಗೇಳು ರಂಗ ೪
ಅರ್ಥ: ಕೋಪಿಷ್ಟರ ರಾಜನಾದ ದುರ್ವಾಸ ಮುನಿ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ, ಇಂಪಾಗಿ ಹಾಡುವ ಸುರಮುನಿ (ನಾರದ) ಬಂದಿದ್ದಾನೆ. ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ಒದ್ದ ಮುನಿ (ಭೃಗು) ಬಂದಿದ್ದಾನೆ ಬೇಗ ಎಳು, ಮನ್ಮಥನ ಮಗ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನು ಬಂದಿದ್ದಾನೆ ಬೇಗ ಎಳು ರಂಗ.
ಚರಣ ೫
ಸಿರಿದೇವಿ ನಿನ್ನಂಘ್ರಿಗಳನೊತ್ತ ಬಿಡಳೇನೊ | ಮಾರುತಿಯ ಜಪವಿನ್ನು ಮುಗಿಯಲಿಲ್ಲೊ | ಕರುಣದಿಂದಲಿ ಕಾಯೋ ರಾಜೇಶ ಹಯಮುಖನೆ ನರರೆಲ್ಲ ನಗುವಂತೆ ಮಾಡದಿರೊ ರಂಗ ೫
ಅರ್ಥ: ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯು ನಿನ್ನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಒತ್ತುತ್ತಿದ್ದು ಇನ್ನೂ ಬಿಡುತ್ತಿಲ್ಲವೇನೋ! ಮಾರುತಿಯ ಜಪವು ಇನ್ನೂ ಮುಗಿದಿಲ್ಲವೇ? ಹೇ ರಾಜೇಶ ಹಯಮುಖನೇ (ಹಯಗ್ರೀವನೇ), ಕರುಣೆಯಿಂದ ಕಾಪಾಡು, ನರರೆಲ್ಲರೂ ನಗುವಂತೆ ಮಾಡಬೇಡ ರಂಗ.
***
Summary (English)
In this suprabhata composition, Sri Vishwendra Teertha lovingly awakens Lord Hari. Sages like Sanaka, Lord Shiva (Nagabhushana), celestial beings, Vibhishana, Arjuna, Bheemasena, Durvasa, Narada, and Hanuman are all waiting for His darshan. The poet calls upon the Lord, noting that Goddess Sri might still be massaging His feet and Hanuman's prayers might still be ongoing, urging the Supreme Lord Hayamukha to wake up and bless His devotees without delay.
Meaning (English Transliterated Stanza and Meaning)
Pallavi
Eḷayya mahārāja beḷagāyitaḷayya raṅga bā bā (pa)
Meaning: O great King Ranga, dawn has broken, please wake up and come forth!
Stanza 1
Bāgilali kūguvaru sanakādi munivararu nāgabhūṣaṇanu kaimugidu ninta | jāgarava māḍirpa surarella baṁdāytu yōgiguḷu pogaḷuvaru ninnaṁghriya 1
Meaning: At the door, great sages like Sanaka are calling out; Lord Shiva (Nagabhushana) stands with folded hands. All awaken gods have arrived, and yogis are praising your feet.
Stanza 2
Laṅkeyanu biṭṭu vibhīṣaṇanu nintirda gaṅgeyanu biṭṭēḷu jagadīśane | taṅgeyanu bēḍuvare bhāva pārthanu baṁda maṅgaḷada nuḍi ninege kēḷalillavo hariye 2
Meaning: Leaving Lanka, Vibhishana stands waiting; leave the Ganga and wake up, O Lord of the universe. Arjuna (the brother-in-law) has come asking for the sister; have you not heard these auspicious words, O Hari?
Stanza 3
Puṭṭāda muni baṁdaniṣṭa bhīmanu baṁda thaṭṭane ēḷu yādavarigarasa | sṛṣṭigoḍeyane kēḷu bhūsuranu rukmiṇiya puṭṭa vāleya taṁda nī nōḍu nōḍu 3
Meaning: Sage Puttada has come, beloved Bheemasena has come; rise swiftly, O king of the Yadavas. O Lord of creation, listen: a brahmin has brought Rukmini's little letter, look and see!
Stanza 4
Kōpigaḷarasādi dūrvāsa muni baṁda | iṁpāgi pāḍutiha suramuniyu baṁda | kōpadoḷodeda muni baṁda bēgēḷu puṣpaśara maga baṁda bēgēḷu raṅga 4
Meaning: Durvasa, the chief of the wrathful sages, has come; the celestial sage (Narada) singing sweetly has come. The sage who kicked (Bhrigu) has come, wake up quickly; the son of Kama (Pradyumna) has come, wake up quickly Ranga!
Stanza 5
Siridēvi ninnaṁghrigaḷanotta biḍaḷēno | mārutiya japavinnu mugiyalillo | karuṇadiṁdali kāyō rājēśa hayamukhane nararella naga-vante mādadiro raṅga 5
Meaning: Perhaps Goddess Lakshmi is still massaging your feet and won't let go; has Hanuman's meditation not concluded yet? O royal Lord Hayamukha, protect us with compassion; do not let everyone laugh at us, Ranga!
***
ಏಳಯ್ಯ ಮಹಾರಾಜ ಬೆಳಗಾಯಿತೇಳಯ್ಯ ರಂಗ ಬಾ ಪ
ಬಾಗಿಲಲಿ ಕೂಗುವರು ಸನಕಾದಿ ಮುನಿವರರು
ನಾಗಭೂಷಣನು ಕೈಮುಗಿದು ನಿಂತ |
ಜಾಗರವ ಮಾಡಿರ್ಪ ಸುರರೆಲ್ಲ ಬಂದಾಯ್ತು
ಯೋಗಿಗಳು ಪೊಗಳುವರು ನಿನ್ನಂಘ್ರಿಯ 1
ಲಂಕೆಯನು ಬಿಟ್ಟು ವಿಭೀಷಣನು ನಿಂತಿರ್ದ
ಗಂಗೆಯನು ಬಿಟ್ಟೇಳು ಜಗದೀಶನೆ |
ತಂಗಿಯನು ಬೇಡುವರೆ ಭಾವ ಪಾರ್ಥನು ಬಂದ
ಮಂಗಳದ ನುಡಿ ನಿನಗೆ ಕೇಳಲಿಲ್ಲವೊ ಹರಿಯೆ 2
ಪುಟ್ಟಾದ ಮುನಿ ಬಂದನಿಷ್ಟ ಭೀಮನು ಬಂದ
ಥಟ್ಟನೆ ಏಳು ಯಾದವರಿಗರಸ |
ಸೃಷ್ಟಿಗೊಡೆಯನೆ ಕೇಳು ಭೂಸುರನು ರುಕ್ಮಿಣಿಯ
ಪುಟ್ಟ ವಾಲೆಯ ತಂದ ನೀ ನೋಡು ನೋಡು 3
ಕೋಪಿಗಳರಸಾದಿ ದುರ್ವಾಸ ಮುನಿ ಬಂದ |
ಇಂಪಾಗಿ ಪಾಡುತಿಹ ಸುರಮುನಿಯು ಬಂದ |
ಕೋಪದೊಳೊದೆದ ಮುನಿ ಬಂದ ಬೇಗೇಳು
ಪುಷ್ಪಶರ ಮಗ ಬಂದ ಬೇಗೇಳು ರಂಗ 4
ಸಿರಿದೇವಿ ನಿನ್ನಂಘ್ರಿಗಳನೊತ್ತ ಬಿಡಳೇನೊ |
ಮಾರುತಿಯ ಜಪವಿನ್ನು ಮುಗಿಯಲಿಲ್ಲೊ |
ಕರುಣದಿಂದಲಿ ಕಾಯೋ ರಾಜೇಶ ಹಯಮುಖನೆ
ನರರೆಲ್ಲ ನಗುವಂತೆ ಮಾಡದಿರೊ ರಂಗ 5
***
No comments:
Post a Comment