ರಾಗ ನೀಲಾಂಬರಿ
Audio by Mrs. Nandini Sripad
CLICK-> INDEX ದೇವರನಾಮ ಕೇಳಿ ಕಲಿಯಲು ಲಿಂಕ್ LINKS TO LEARN DEVARANAMA
or just scroll down for other devaranama
ಧ್ರುವತಾಳ
ಆಲದೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದಂದು ನಿನ್ನ
ಲಾಲಿ ಎಂದು ಲಾಲಿಸಿದರಾರೈ
ಮತ್ತೆ ಕ್ಷೀರಾಬ್ಧಿಯಲ್ಲೊರಗಿದಂದು ನಿನ್ನ
ತೃವ್ವಿಯೆಂದು ತೂಗಿದರಾರೈ
ಆ ಜಲಧಿ ದರ್ಭಶಯನದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ
ಜೋ ಜೋ ಎಂದು ಪಾಡಿದರಾರೈ
ಆ ರಮೆ ಸ್ತುತಿ ಮಾಡಿ ಪೊಗಳುವಂತೆ
ಶ್ರೀರಮಣ ನಿನ್ನ ಪಾಡಬಲ್ಲೇನೇ
ನಾರದ ಮಹತೀಯ ಮೀಟುವಂತೆ ಸ -
ಮೀರಜ ಸ್ವರವೆತ್ತಿ ಪಾಡುವಂತೆ
ಶ್ರೀರಮಣ ನಿನ್ನ ಪೊಗಳಬಲ್ಲೆನೆ ನಾನು
ಕಣ್ಣ ಮುಚ್ಚು ಪಾಲೂಡುವೆನೆಂತೆನೆ ಗೋಪಿ
ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ಕೃಷ್ಣ ಕಿವಿಯಾಂತು ನಗುತಿದ್ದ ॥ 1 ॥
ಮಠ್ಯತಾಳ
ತನ್ನುರದ ಮೋಹದರಸಿಯ
ಚನ್ನ ಚೆಲುವ ಸರಸಗಳಿಂದ
ಇನ್ನು ನಿದ್ರೆ ಬಾರದೆ ನಿನ್ನ ಪೊಕ್ಕಳ ಬೊಮ್ಮನ
ನಾಲ್ಕು ವದನದ ವೇದ ಘೋಷಣಗಳಿಂದ
ಇನ್ನು ನಿದ್ರೆ ಬಾರದೆ ನಿನ್ನುದರದ
ಜಗದುರುಪಿನಿಂದ ಇನ್ನು ನಿದ್ರೆ ಬಾರದೆ
ನಿನ್ನ ಭಕುತರು ಕರೆವ ಚೀರಾಟದಿಂದ
ಇನ್ನು ನಿದ್ರೆ ಬಾರದೆ
ಇನ್ನಿತೆಂಬ ಗೋಪಿದೇವಿಯ ಮಾತಿಗೆ
ಕೃಷ್ಣ ನಾಚಿ ಕಣ್ಣ ಮುಚ್ಚಿದ ॥ 2 ॥
ರೂಪಕತಾಳ
ಶುಭ ಗುಣಂಗಳ ಖಣಿಯೆ ಜೋ ಜೋ
ಭಕುತರ ಚಿಂತಾಮಣಿಯೆ ಜೋ ಜೋ
ಮುನಿ ಹೃದಯಾಂಬುಜ ಹಂಸ ಜೋ ಜೋ
ಸರ್ವ ದೇವೋತ್ತಂಸನೆ ಜೋ ಜೋ
ಮುಕುತಿ ಕಾರಣ ಪುಣ್ಯನಾಮನೆ ಜೋ ಜೋ
ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ವೈಕುಂಠಧಾಮನೆ ಜೋ ಜೋ ॥ 3 ॥
ಝಂಪೆತಾಳ
ಪರಬೊಮ್ಮನೆ ಎನ್ನ ತಮ್ಮ ಬಾ ಎಂಬ
ಅಜನ ತಂದೆ ಎನ್ನ ಅಪ್ಪ ಬಾ ಎಂಬ
ಹರಿಯೆ ನೋಡೆಲೊ ಎನ್ನ ಮರಿಯೆ ಮುದ್ದು ಎಂಬ
ಗೋಪಿ ದೇವಿಯ ನೋಂಪು ತಾನೆಂತೊ ಇದಕೆ
ಬಂದಪ್ಪಿ ಮುದ್ದಿಸಿ ಒಲಿವ ಮುದ್ದು ಮೈಯ ಕೃಷ್ಣ
ನಿನ್ನ ದಯ ತಾನೆಂತೆಂತೊ ॥ 4 ॥
ತ್ರಿಪುಟತಾಳ
ಶ್ರೀ ಲೋಲುಪ ಲಾಲಿ ಗೋಪಾಲಕ ಜಾರ
ಲಾಲಿ ಮೂಲಕಾರಣ ಮುಕ್ತರೊಡಿಯನೆ ಲಾಲಿ
ಗೋಪಾಲ ಬಾಲ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಯ್ಯನೆ ಲಾಲಿ ॥ 5 ॥
ಅಟ್ಟತಾಳ
ಒಮ್ಮೆ ನೆನೆವರ ಋಣದ ಚಿಂತೆ
ಆವಾಗ ಭಕುತರು ಕರೆದಾರೆಂಬ ಚಿಂತೆ
ನಿರುಪಾಧಿಕ ಭಕ್ತರ ಹಂಗಿನ ಚಿಂತೆ
ತನ್ನ ನಿಜವೆಲ್ಲಿ ಅರಿವರೊ ಎಂಬ ಚಿಂತೆ
ಇನ್ನಿತು ಚಿಂತೆಯುಳ್ಳ ನಿನಗೀ ನಿದ್ರೆ -
ಯಿನ್ನೂ ಬಾರದೆ ಎಂದರೆ ಕೃಷ್ಣ ನಗುವ ॥ 6 ॥
ಆದಿತಾಳ
ಬಾಲಲೀಲೆಯು ಬೇಕಾದರೆ
ಮೂಲೋಕ ಬಾಯೊಳು ತೋರುವನೆ
ಮಕ್ಕಳಾಟಿಕೆ ಬಲ್ಲಿದನಾದಡೆ
ರಕ್ಕಸರಿಗೆಲ್ಲ ಕಕ್ಕಸನಪ್ಪನೆ
ಚಿಕ್ಕತನವು ನಿನಗಳವಡುವದೆ ಎನ್ನ
ದಿಕ್ಕು ದೆಶೆಯು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ರಕ್ಷಿಸೊ ತಂದೆ ॥ 7 ॥
ಜತೆ
ಚನ್ನ ಕೃಷ್ಣನ ಮುದ್ದಿಗೆ ಗೋಪ
ಕನ್ನೆಯರೆಲ್ಲರು ತನ್ಮಯವಾಗಿಪ್ಪರು ॥
***
1. Dhruva Tāḷa
Āladeleyalli malagidandu ninna lāli endu lālisidarārai |
Matte kshīrābdhiyalloragidandu ninna trvviyendu tūgidarārai |
Ā jaladhi darbhashayanadalli ninna jō jō endu pādidarārai |
Ā rame stuti māḍi pogaḷuvante shrīramaṇa ninna pāḍaballēnē |
Nārada mahatīya mīṭuvante samīraja svaravetti pāḍuvante |
Shrīramaṇa ninna pogaḷaballene nānu |
Kaṇṇa mucchu pālūḍuvenentene gōpi kaṇṇu mucchi krishṇa kiviyāntu nagutidda ॥ 1 ॥
2. Maṭhya Tāḷa
Tannurada mōhadarasiya channa cheluva sarasagaḷinda |
Innu nidre bārade ninna pokkaḷa bommana nālku vadanada vēda ghōshaṇagaḷinda |
Innu nidre bārade ninnudarada jagadurupininda innu nidre bārade |
Ninna bhakutaru kareva chīrāṭadinda innu nidre bārade |
Innitēmba gōpidēviya mātige krishṇa nāchi kaṇṇu mucchida ॥ 2 ॥
3. Rūpaka Tāḷa
Shubha guṇangaḷa khaṇiye jō jō bhakutara chintāmaṇiye jō jō |
Muni hrudayāmbuja haṁsa jō jō sarva dēvōttaṁsane jō jō |
Mukuti kāraṇa puṇyanāmane jō jō shrīkrishṇa vaikuṇṭhadhāmane jō jō ॥ 3 ॥
4. Jhampe Tāḷa
Parabommane enna tamma bā emba ajana tande enna appa bā emba |
Hariye nōḍelo enna mariye muddu emba gōpi dēviya nōmpu tānentō idake |
Bandappi muddisi oliva muddu maiya krishṇa ninna daya tānententō ॥ 4 ॥
5. Tripuṭa Tāḷa
Shrī lōlupa lāli gōpālaka jāra lāli mūlakāraṇa muktaroḍiyane lāli |
Gōpāla bāla shrīkrishṇayyane lāli ॥ 5 ॥
6. Aṭṭa Tāḷa
Omme nenevara ruṇada chinte āvāga bhakutaru karedāremba chinte |
Nirupādhika bhaktara haṅgina chinte tanna nijavelli arivarō emba chinte |
Innity chinteyuḷḷa ninagī nidreyinnū bārade endare krishṇa naguva ॥ 6 ॥
7. Ādi Tāḷa
Bālalīleyu bēkādare mūlōka bāyoḷu tōruvanne |
Makkaḷāṭike ballidanādaḍe rakkarigella kakkasanappane |
Chikkatanaavu ninagaḷavaḍuvade enna dikku desheyu shrīkrishṇa rakshiso tande ॥ 7 ॥
Jate (Concluding Couplet)
Channa krishṇana muddige
gōpakannyarelū tanmayavāgipparu ॥
***
Quick Pronunciation Notes
-ē / -ō: Vowels with macrons like "ē" and "ō" are held long, like "ay" in say or "o" in boat (e.g., bārade is baa-ruh-day, arivarō is uh-ri-vuh-roh).
ā: This is always drawn out long—like the "a" in father (lāli, bālalīleyu).
ī / ū: Long "ee" and "oo" sounds, like "ee" in meet (mahatīya) and "oo" in boot (tūgidarārai).
ṁ / haṁsa: The "ṁ" represents an Anusvara nasal ring, pronounced like a soft "m" or "ng" depending on context (hung-suh).
ṇ / ḍ / ḷ / ṭ / sh: Letters with dots underneath are retroflex sounds. Pronounce them by curling the tip of your tongue slightly backward against the roof of your mouth (e.g., kaṇṇu, māḍi, pogaḷuvante, makkaḷāṭike).
***
ಇದು ಹರಿದಾಸ ಪರಂಪರೆಯ ಪರಮೋಚ್ಚ ಗುರುಗಳಾದ ಶ್ರೀ ವ್ಯಾಸರಾಜತೀರ್ಥರು (ಸಿರಿ ಕೃಷ್ಣ ಅಂಕಿತ) ವಿರಚಿಸಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ 'ಸುಷುಪ್ತಿ ಸುಳಾದಿ' ಆಗಿದೆ. ಸುಳಾದಿ ಎಂಬುದು ಹರಿದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ತಾಳಗಳನ್ನು (ಧ್ರುವ, ಮಠ್ಯ, ರೂಪಕ ಇತ್ಯಾದಿ) ಬಳಸಿ ಒಂದೇ ವಸ್ತುವನ್ನು ವಿವಿಧ ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸುಳಾದಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸರಾಯರು ಯಶೋದಾ/ಗೋಪಿಕೆಯರ ವಾತ್ಸಲ್ಯ ಭಾವದ ಮೂಲಕ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಪರಮ ತತ್ವ ಮತ್ತು ಲೀಲೆಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಸಾರಾಂಶ (Summary)
ಈ ಸುಳಾದಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸರಾಯರು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ನಿದ್ರೆ ಬಾರದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನು ಎಂದು ಯಶೋದೆಯು ಕೇಳುವ ಸೋಗಿನಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಲೀಲೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಳಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆಲದ ಎಲೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದಾಗ, ಕ್ಷೀರಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಶೇಷಶಾಯಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಅಥವಾ ರಾಮಾವತಾರದಲ್ಲಿ ದರ್ಭಶಯನದ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದಾಗ ನಿನಗೆ ಜೋ ಜೋ ಎಂದು ತೂಗಿದವರು ಯಾರು? ನಿನ್ನ ಎದೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಸರಸ ಸಲ್ಲಾಪಗಳು, ನಿನ್ನ ಹೊಕ್ಕಳ ಕಮಲದಲ್ಲಿರುವ ಬ್ರಹ್ಮನ ವೇದಘೋಷಗಳು, ನಿನ್ನ ಹೊಟ್ಟೆಯೊಳಗಿರುವ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಜೀವಿಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ನಿನ್ನ ಭಕ್ತರ ಆರ್ತನಾದಗಳು ಇರುವಾಗ ನಿನಗೆ ನಿದ್ರೆ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬರಬೇಕು? ಎಂದು ಯಶೋದೆಯು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಚುಡಾಯಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಇಂತಹ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಕೃಷ್ಣನು ನಾಚಿ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ನಗುತ್ತಾನೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸರಾಯರು, ಹೊರನೋಟಕ್ಕೆ ಮಗುವಾಗಿದ್ದರೂ ಒಳಗೆ ಅಸುರರಿಗೆ ಕಂಟಕನಾಗಿರುವ, ಭಕ್ತರ ಋಣದ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವ ಜಗದೊಡೆಯನಾದ ಆ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಪ್ರತಿ ಭಾಗದ ಭಾವಾರ್ಥ (Paragraph-wise Meaning)
೧. ಧ್ರುವತಾಳ:
ಆಲದೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದಂದು ನಿನ್ನ ಲಾಲಿ ಎಂದು ಲಾಲಿಸಿದರಾರೈ |
ಮತ್ತೆ ಕ್ಷೀರಾಬ್ಧಿಯಲ್ಲೊರಗಿದಂದು ನಿನ್ನ ತೃವ್ವಿಯೆಂದು ತೂಗಿದರಾರೈ |
ಆ ಜಲಧಿ ದರ್ಭಶಯನದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಜೋ ಜೋ ಎಂದು ಪಾಡಿದರಾರೈ |
ಆ ರಮೆ ಸ್ತುತಿ ಮಾಡಿ ಪೊಗಳುವಂತೆ ಶ್ರೀರಮಣ ನಿನ್ನ ಪಾಡಬಲ್ಲೇನೇ |
ನಾರದ ಮಹತೀಯ ಮೀಟುವಂತೆ ಸಮೀರಜ ಸ್ವರವೆತ್ತಿ ಪಾಡುವಂತೆ |
ಶ್ರೀರಮಣ ನಿನ್ನ ಪೊಗಳಬಲ್ಲೆನೆ ನಾನು |
ಕಣ್ಣ ಮುಚ್ಚು ಪಾಲೂಡುವೆನೆಂತೆನೆ ಗೋಪಿ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ಕೃಷ್ಣ ಕಿವಿಯಾಂತು ನಗುತಿದ್ದ || ೧ ||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಯಶೋದೆಯು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಮಲಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾ ಕೇಳುತ್ತಾಳೆ: "ಮಗುವೇ, ಪ್ರಳಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನೀನು ಆಲದ ಎಲೆಯ ಮೇಲೆ ಒಬ್ಬನೇ ಮಲಗಿದ್ದಾಗ ನಿನಗೆ ಲಾಲಿ ಹಾಡಿದವರು ಯಾರು? ಕ್ಷೀರಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಶೇಷನ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದಾಗ ತೂಗಿದವರು ಯಾರು? ರಾಮನಾಗಿ ಸಮುದ್ರದ ದಡದಲ್ಲಿ ದರ್ಭಶಯನದ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದಾಗ ಜೋ ಜೋ ಎಂದು ಹಾಡಿದವರು ಯಾರು? ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ, ನಾರದರು ತನ್ನ ಮಹತೀ ವೀಣೆಯನ್ನು ಮೀಟುತ್ತಾ, ಅಥವಾ ವಾಯುದೇವರು (ಸಮೀರಜ) ಸ್ವರವೆತ್ತಿ ಪಾಡುವಂತೆ ಸಾಮಾನ್ಯಳಾದ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೇ? ನೀನು ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚು, ನಾನು ಹಾಲು ಕುಡಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದಾಗ, ಕೃಷ್ಣನು ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಅವಳ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾ ಮುಗುಳ್ನಗುತ್ತಿದ್ದನು.
೨. ಮಠ್ಯತಾಳ:
ತನ್ನುರದ ಮೋಹದರಸಿಯ ಚನ್ನ ಚೆಲುವ ಸರಸಗಳಿಂದ |
ಇನ್ನು ನಿದ್ರೆ ಬಾರದೆ ನಿನ್ನ ಪೊಕ್ಕಳ ಬೊಮ್ಮನ ನಾಲ್ಕು ವದನದ ವೇದ ಘೋಷಣಗಳಿಂದ |
ಇನ್ನು ನಿದ್ರೆ ಬಾರದೆ ನಿನ್ನುದರದ ಜಗದುರುಪಿನಿಂದ ಇನ್ನು ನಿದ್ರೆ ಬಾರದೆ |
ನಿನ್ನ ಭಕುತರು ಕರೆವ ಚೀರಾಟದಿಂದ ಇನ್ನು ನಿದ್ರೆ ಬಾರದೆ |
ಇನ್ನಿತೆಂಬ ಗೋಪಿದೇವಿಯ ಮಾತಿಗೆ ಕೃಷ್ಣ ನಾಚಿ ಕಣ್ಣ ಮುಚ್ಚಿದ || ೨ ||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಗೋಪಿಕೆಯು ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ನಿದ್ರೆ ಬಾರದಿರಲು ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಚುಡಾಯಿಸುತ್ತಾ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ: "ನಿನ್ನ ಎದೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಪ್ರೀತಿಯ ಅರಸಿ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಸರಸ-ಸಲ್ಲಾಪಗಳಿಂದ ನಿನಗೆ ನಿದ್ರೆ ಬರುತ್ತಿಲ್ಲವೇ? ಅಥವಾ ನಿನ್ನ ಹೊಕ್ಕಳಿನ ಕಮಲದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ ಬ್ರಹ್ಮದೇವನ ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳ ವೇದಘೋಷಗಳಿಂದ ನಿದ್ರೆ ಬರುತ್ತಿಲ್ಲವೇ? ನಿನ್ನ ಉದರದಲ್ಲಿ (ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ) ಇರುವ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತಿನ ಜೀವಿಗಳ ಓಡಾಟದ ಶಬ್ದದಿಂದ ನಿದ್ರೆ ಬರುತ್ತಿಲ್ಲವೇ? ಅಥವಾ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಭಕ್ತರು ನಿನ್ನನ್ನು ಆರ್ತಿಯಿಂದ ಕೂಗುತ್ತಿರುವ ಚೀರಾಟದಿಂದ ನಿನಗೆ ನಿದ್ರೆ ಬರುತ್ತಿಲ್ಲವೇ?" ಎಂದು ಗೋಪಿಯು ಕೇಳಿದಾಗ, ಕೃಷ್ಣನು ನಾಚಿಕೆಯಿಂದ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡನು.
೩. ರೂಪಕತಾಳ:
ಶುಭ ಗುಣಂಗಳ ಖಣಿಯೆ ಜೋ ಜೋ ಭಕುತರ ಚಿಂತಾಮಣಿಯೆ ಜೋ ಜೋ |
ಮುನಿ ಹೃದಯಾಂಬುಜ ಹಂಸ ಜೋ ಜೋ ಸರ್ವ ದೇವೋತ್ತಂಸನೆ ಜೋ ಜೋ |
ಮುಕುತಿ ಕಾರಣ ಪುಣ್ಯನಾಮನೆ ಜೋ ಜೋ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ವೈಕುಂಠಧಾಮನೆ ಜೋ ಜೋ || ೩ ||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸರಾಯರು ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಲಾಲಿಯನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ: "ಸಕಲ ಮಂಗಳಕರ ಗುಣಗಳ ಗಣಿಯೇ ನಿನಗೆ ಜೋ ಜೋ. ಭಕ್ತರು ಕೇಳಿದ್ದನ್ನು ನೀಡುವ ಚಿಂತಾಮಣಿಯೇ ನಿನಗೆ ಜೋ ಜೋ. ಮುನಿಗಳ ಹೃದಯವೆಂಬ ಕಮಲದಲ್ಲಿ ವಿಹರಿಸುವ ಹಂಸಪಕ್ಷಿಯೇ ನಿನಗೆ ಜೋ ಜೋ. ಸಕಲ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ದೇವೋತ್ತಮನೇ ಜೋ ಜೋ. ಮುಕ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿರುವ ಪುಣ್ಯನಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವನೇ ಜೋ ಜೋ. ವೈಕುಂಠವಾಸನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನೇ ನಿನಗೆ ಜೋ ಜೋ."
೪. ಝಂಪೆತಾಳ:
ಪರಬೊಮ್ಮನೆ ಎನ್ನ ತಮ್ಮ ಬಾ ಎಂಬ ಅಜನ ತಂದೆ ಎನ್ನ ಅಪ್ಪ ಬಾ ಎಂಬ |
ಹರಿಯೆ ನೋಡೆಲೊ ಎನ್ನ ಮರಿಯೆ ಮುದ್ದು ಎಂಬ ಗೋಪಿ ದೇವಿಯ ನೋಂಪು ತಾನೆಂತೊ ಇದಕೆ |
ಬಂದಪ್ಪಿ ಮುದ್ದಿಸಿ ಒಲಿವ ಮುದ್ದು ಮೈಯ ಕೃಷ್ಣ ನಿನ್ನ ದಯ ತಾನೆಂತೆಂತೊ || ೪ ||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಪರಬ್ರಹ್ಮನಾದವನನ್ನು ಗೋಪಿಕೆಯು "ಎನ್ನ ತಮ್ಮ ಬಾ" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾಳೆ. ಬ್ರಹ್ಮದೇವನ (ಅಜನ) ತಂದೆಯಾದವನನ್ನು "ಎನ್ನ ಅಪ್ಪ, ಎನ್ನ ಮಗನೇ ಬಾ" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾಳೆ. ಸಕಲ ಪಾಪ ಹರನಾದ ಹರಿಯನ್ನು "ಎನ್ನ ಮರಿಯೇ, ಮುದ್ದೇ" ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಗೋಪಿಯ ಪುಣ್ಯ ಹಾಗೂ ನೋಂಪು ಎಂತಹುದೋ! ಅಂತಹ ಜಗದೊಡೆಯನು ಬಂದು ಅವಳನ್ನು ಅಪ್ಪಿ, ಮುದ್ದಿಸಿ ಒಲಿಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಹೇ ಕೃಷ್ಣಾ, ನಿನ್ನ ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ದಯೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ವರ್ಣನಾತೀತವಾದದ್ದು.
೫. ತ್ರಿಪುಟತಾಳ:
ಶ್ರೀ ಲೋಲುಪ ಲಾಲಿ ಗೋಪಾಲಕ ಜಾರ ಲಾಲಿ ಮೂಲಕಾರಣ ಮುಕ್ತರೊಡಿಯನೆ ಲಾಲಿ |
ಗೋಪಾಲ ಬಾಲ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಯ್ಯನೆ ಲಾಲಿ || ೫ ||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯ ಮನರಂಜಕನೇ ನಿನಗೆ ಲಾಲಿ. ಗೋಪಾಲಕರನ್ನು ಕಾಯುವವನೇ, ಗೋಪಿಕೆಯರ ಮನಸ್ಸು ಕದ್ದ ಜಾರನೇ ನಿನಗೆ ಲಾಲಿ. ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮೂಲಕಾರಣನೇ, ಮುಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ ಮುಕ್ತರಿಗೆ ಒಡೆಯನೇ ನಿನಗೆ ಲಾಲಿ. ಗೋಪಾಲ ಬಾಲಕನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಯ್ಯನೇ ನಿನಗೆ ಲಾಲಿ.
೬. ಅಟ್ಟತಾಳ:
ಒಮ್ಮೆ ನೆನೆವರ ಋಣದ ಚಿಂತೆ ಆವಾಗ ಭಕುತರು ಕರೆದಾರೆಂಬ ಚಿಂತೆ |
ನಿರುಪಾಧಿಕ ಭಕ್ತರ ಹಂಗಿನ ಚಿಂತೆ ತನ್ನ ನಿಜವೆಲ್ಲಿ ಅರಿವರೊ ಎಂಬ ಚಿಂತೆ |
ಇನ್ನಿತು ಚಿಂತೆಯುಳ್ಳ ನಿನಗೀ ನಿದ್ರೆಯಿನ್ನೂ ಬಾರದೆ ಎಂದರೆ ಕೃಷ್ಣ ನಗುವ || ೬ ||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಇರುವ ನಿಜವಾದ 'ಚಿಂತೆ'ಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಸರಾಯರು ಇಲ್ಲಿ ಬಿಚ್ಚಿಡುತ್ತಾರೆ: "ತನ್ನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಒಮ್ಮೆ ನೆನೆದವರ ಸಾಲವನ್ನು (ಋಣವನ್ನು) ತೀರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಚಿಂತೆ ನಿನಗಿದೆ. ಭಕ್ತರು ಯಾವಾಗ ಕರೆಯುತ್ತಾರೋ ಎಂದು ಸದಾ ಜಾಗೃತನಾಗಿರಬೇಕಾದ ಚಿಂತೆ ನಿನಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದೆ ಭಜಿಸುವ ನಿರುಪಾಧಿಕ ಭಕ್ತರ ಪ್ರೀತಿಗೆ ತಲೆಬಾಗಬೇಕಾದ ಹಂಗಿನ ಚಿಂತೆ ನಿನಗಿದೆ. ತನ್ನ ನೈಜ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೋ ಎಂಬ ಚಿಂತೆ ನಿನಗಿದೆ. ಇಷ್ಟೊಂದು ಚಿಂತೆಗಳನ್ನು ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡಿರುವ ನಿನಗೆ ಇನ್ನು ನಿದ್ರೆ ಹೇಗೆ ತಾನೇ ಬಂದೀತು?" ಎಂದು ವ್ಯಾಸರಾಯರು ಕೇಳಿದಾಗ ಕೃಷ್ಣನು ಮುಗುಳುನಗುತ್ತಾನೆ.
೭. ಆದಿತಾಳ:
ಬಾಲಲೀಲೆಯು ಬೇಕಾದರೆ ಮೂಲೋಕ ಬಾಯೊಳು ತೋರುವನೆ |
ಮಕ್ಕಳಾಟಿಕೆ ಬಲ್ಲಿದನಾದಡೆ ರಕ್ಕಸರಿಗೆಲ್ಲ ಕಕ್ಕಸನಪ್ಪನೆ |
ಚಿಕ್ಕತನವು ನಿನಗಳವಡುವದೆ ಎನ್ನ ದಿಕ್ಕು ದೆಶೆಯು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ರಕ್ಷಿಸೊ ತಂದೆ || ೭ ||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಈತ ಬಾಲಲೀಲೆಯನ್ನು ತೋರುತ್ತಾ ಮಣ್ಣು ತಿಂದ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಬಾಯೊಳಗೆ ತೋರಿಸಿದ ಮಹಾಪುರುಷ. ಮಕ್ಕಳಾಟ ಆಡುವ ಪುಟಾಣಿ ಬಾಲಕನಂತೆ ಕಂಡರೂ, ದುಷ್ಟ ರಾಕ್ಷಸರಿಗೆಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಸಂಕಟವನ್ನು (ಕಕ್ಕಸನಪ್ಪನೆ) ತಂದಿಟ್ಟ ಬಲಿಷ್ಠನೀತ. ಇಂತಹ ನಿನಗೆ ಬಾಲ್ಯ ಅಥವಾ ಚಿಕ್ಕತನ ಎಂಬುದು ನಿಜವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೇ? (ಇದೆಲ್ಲ ನಿನ್ನ ಲೀಲೆ). ಎಲೈ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನೇ, ನೀನೇ ನನ್ನ ದಿಕ್ಕು ಮತ್ತು ಆಶ್ರಯ; ನನ್ನನ್ನು ಸದಾ ರಕ್ಷಿಸು ತಂದೆಯೇ.
ಜತೆ (ಮುಕ್ತಾಯ):
ಚನ್ನ ಕೃಷ್ಣನ ಮುದ್ದಿಗೆ ಗೋಪಕನ್ನೆಯರೆಲ್ಲರು ತನ್ಮಯವಾಗಿಪ್ಪರು ||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಆ ಚಂದದ ಪುಟಾಣಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಅತಿ ಸುಂದರವಾದ ಮುದ್ದಾದ ಲೀಲೆಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಗೋಪಕನ್ನೆಯರೆಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಮರೆತು, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತನ್ಮಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ (ಲೀನರಾಗಿದ್ದಾರೆ).
***
summary and paragraph-wise meaning of the famous "Sushupti Suladi" (The Lullaby of Deep Sleep) composed by the master philosopher-saint Sri Vyasaraja Tirtha (under his pen name Siri Krishna).
A Suladi is a unique genre in Haridasa literature where a single thematic narrative is set to different traditional musical time-cycles (Talas). In this composition, Sri Vyasaraja explores the supreme cosmic nature of Lord Krishna through the playful, maternal affection of Yashoda and the Gopis.
Summary
In this Suladi, Yashoda attempts to put baby Krishna to sleep but playfully questions how sleep can ever come to the Lord of the Universe. She asks him who could have possibly sung a lullaby to him when he floated alone on a banyan leaf during the cosmic deluge, or when he rested on the milk ocean, or on the bed of sacred grass (Darbha) as Lord Rama. She teasingly lists the reasons for his insomnia: the loving interactions with Goddess Lakshmi residing on his chest, the loud chanting of the four Vedas by Brahma sitting on his navel-lotus, the chaotic movements of the entire creation resting inside his stomach, and the constant, desperate prayers of his distressed devotees. Hearing these profound truths spoken as maternal teasing, infant Krishna shyly shuts his eyes and smiles. The hymn concludes with a prayer that this supreme protector, who appears as a child but slays demons, guide and save us.
Paragraph-wise Meaning
1. Dhruva Tala (Time Cycle 1)
Aaladeleyalli malagidandu ninna laali endu laalisidaraarai |
Matte ksheeraabdhiyalloragidandu ninna trvviyendu toogidaraarai |
Aa jaladhi darbhashayanadalli ninna jo jo endu paadidaraarai |
Aa rame stuti maadi pogaluvante sreeramana ninna paadaballene |
Naarada mahateeya meetuvante sameeraja svaravetti paaduvante |
Sreeramana ninna pogalaballene naanu |
Kanna mucchu paalooduvenentene gopi kannu mucchi krishna kiviyaantu nagutidda || 1 ||
Meaning: Mother Yashoda tries to cradle Krishna and asks: "My child, when you lay completely alone on a banyan leaf during the destruction of the cosmos, who sang you a lullaby? When you reclined on the serpent bed in the Ocean of Milk, who rocked you to sleep? When you lay on the bed of Darbha grass by the ocean shore as Rama, who sang Jo Jo to you? Can a simple woman like me praise you the way Goddess Lakshmi praises you, or the way Sage Narada strums his Mahati lute, or the way Vayu (Sameeraja) raises his divine voice to sing? Just close your eyes and I shall feed you milk." Hearing this, Krishna playfully closed his eyes, listened intently to her words, and smiled.
2. Mathya Tala (Time Cycle 2)
Tannurada mohadarasiya channa cheluva sarasagalinda |
Innu nidre baarade ninna pokkala bommana naalku vadanada veda ghoshanagalinda |
Innu nidre baarade ninnudarada jagadurupininda innu nidre baarade |
Ninna bhakutaru kareva cheeraatadinda innu nidre baarade |
Innitemba gopideviya maatige krishna naachi kannu mucchida || 2 ||
Meaning: The Gopi continues to tease him about his lack of sleep: "Is sleep evading you because of the loving, playful pastimes with your beloved queen, Goddess Lakshmi, who resides right on your chest? Or is sleep blocked out by the loud, resonant chanting of the Vedas from the four mouths of Brahma, who sits upon the lotus emerging from your navel? Is it because of the commotion of the entire universe residing safely within your abdomen? Or perhaps you cannot sleep because of the loud, crying prayers of your devotees calling out to you in distress?" Hearing the Gopi bare his cosmic secrets, Krishna grew shy and shut his eyes.
3. Roopaka Tala (Time Cycle 3)
Shubha gunangala khaniye jo jo bhakutara chintaamaniye jo jo |
Muni hrudayaambuja hamsa jo jo sarva devottamsane jo jo |
Mukuti kaarana punyanaamane jo jo sreekrishna vaikunthadhaamane jo jo || 3 ||
Meaning: Here, Sri Vyasaraja sings the actual lullaby: "Sleep, Jo Jo, Oh treasury of all auspicious and noble virtues. Sleep, Jo Jo, Oh wish-fulfilling jewel (Chintamani) of your devotees. Sleep, Jo Jo, Oh divine swan that swims in the lotus-like hearts of sages. Sleep, Jo Jo, Oh supreme crest-jewel among all gods. Sleep, Jo Jo, Oh bearer of the holy name that grants liberation (Mukti). Sleep, Jo Jo, Oh Sri Krishna, the master of Vaikuntha."
4. Jhampa Tala (Time Cycle 4)
*Parabommane enna tamma baa emba ajana tande enna appa baa emba |
Hariye nodelo enna mariye muddu emba gopi deviya nompu taanento idake |
Bandappi muddisi olive muddu maiya krishna ninna daya taanentento || 4 ||
Meaning: How matchless must be the past penances and vows (Nompu) of Mother Yashoda! She calls the Supreme Absolute Reality (Parabrahma) saying, "Come here, my little brother." She calls the creator of Brahma (Aja) saying, "Come here, my father, my little child." She calls the destroyer of sins, Lord Hari, saying, "Look at my sweet baby, my darling." And the cosmic Lord Krishna happily walks up to her, hugs her, allows himself to be kissed, and showers her with affection. Oh Krishna, your compassion and grace are truly incomprehensible!
5. Triputa Tala (Time Cycle 5)
Sree lolupa laali gopaalaka jaara laali moolakaarana muktarodeyane laali |
Gopaala baala sreekrishnayyane laali || 5 ||
Meaning: Lullaby to you, Oh charmer of Goddess Lakshmi (Sree Lolupa). Lullaby to you, Oh protector of cows and the stealer of the Gopis' hearts (Jaara). Lullaby to you, Oh primordial cause of creation and the master of all liberated souls (Mukta). Lullaby to you, Oh dear child Krishna, the cowherd boy.
6. Atta Tala (Time Cycle 6)
Omme nenevara runada chinte aavaaga bhakutaru karedaremba chinte |
Nirupaadhika bhaktara hangina chinte tanna nijavelli arivaro emba chinte |
Innity chinteyulla ninagee nidreyinnu baarade endare krishna naguva || 6 ||
Meaning: Sri Vyasaraja reveals the actual 'anxieties' that keep the Lord awake: "You are constantly anxious about how to repay the spiritual debt (Runa) of those who remember you even once with devotion. You are always wide awake, anxious about when your devotees might call out for your help. You are anxious about being indebted to the unconditional love of your selfless devotees (Nirupadhika Bhakta). You are anxious wondering if anyone in this material world will ever truly realize your grand, supreme reality. With so many profound anxieties weighing on your mind, how can sleep ever come to you?" When Vyasaraja asks this, Krishna simply smiles.
7. Aadi Tala (Time Cycle 7)
Baalaleoleyu bekaadare mooloka baayolu tooruvanne |
Makkalaatike ballidanaadade rakkarigella kakkasanappane |
Chikkatanaavu ninagalavaduvade enna dikku desheyu sreekrishna rakshiso tande || 7 ||
Meaning: When he wants to perform a childhood prank of eating mud, he casually opens his mouth and displays all the three worlds contained inside it. Though he acts like a fragile child playing games, he inflicts terrifying distress and ultimate destruction upon wicked demons (Rakshas). Can actual infancy or childhood ever truly apply to you? (It is all your cosmic play). Oh Lord Sri Krishna, you are my sole direction, shelter, and refuge; protect me always, my father.
Jate (Concluding Couplet)
Channa krishnana muddige gopakannyarella tanmayavaagipparu ||
Meaning: Beholding the enchanting, adorable, and sweet pastimes of beautiful little Krishna, the Gopis have completely forgotten themselves, becoming utterly absorbed and unified in divine bliss (Tanmaya).
***
No comments:
Post a Comment