ಶ್ರೀವ್ಯಾಸರಾಜರ ಕೃತಿ
ಬಿಲಹರಿ ರಾಗ ಆದಿತಾಳ
ನಿನ್ನ ಮಗನೇನೆ ಗೋಪಿ ॥ ಪ ॥
ಚೆನ್ನಾರಿ ಚೆಲುವ ಉಡುಪಿನ ಕೃಷ್ಣರಾಯ ॥ ಅ ಪ ॥
ಮುಂಗುರುಳು ಮುಂದಲೆಗೆ ಭಂಗಾರದರಳೆಲೆ ।
ರಂಗು ಮಾಣಿಕದ ಉಂಗುರವನಿಟ್ಟು ॥
ಪೊಂಗೆಜ್ಜೆ ತೊಡರು ಅಂದಿಗೆ ಘಲು ಘಲುರೆನೆ ।
ಅಂಗಳದೊಳಾಡುವನು ಈ ಮುದ್ದುಬಾಲ ॥ 1 ॥
ಕಟಿವಾಯಿ ಬೆಣ್ಣೆ ಕಾಡಿಗೆ ಕಣ್ಣು ಕಟಿ ಸೂತ್ರ ।
ಪಟವಾಳಿ ಕೌಪೀನ ಕೊರಳಲ್ಲಿ ಪದಕ ॥
ಸಟಿಯಿಲ್ಲ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಉದರದಲಿಂಬಿಟ್ಟು ।
ಮಿಟಮಿಟನೆ ನೋಡುವನು ಈ ಮುದ್ದುಬಾಲ ॥ 2 ॥
ಹರಿವ ಹಾವನು ಕಂಡು ಹೆಡೆ ಹಿಡಿದು ಆಡುವ ।
ಕರುವಾಗಿ ಆಕಳ ಮೊಲೆಯುಂಬುವ ॥
ಹಿರಿದಾಗಿ ನೋಡಲು ಅಂತರಂಗದ ಸ್ವಾಮಿ ।
ಧರೆಯೊಳಂಬುಧಿ ತೀರ ಉಡುಪಿನ ಕೃಷ್ಣ ॥ 3 ॥
***
ninna maganēne gōpi ॥ pa ॥
chennāri cheluva uḍupina kr̥ṣṇarāya ॥ a.pa ॥
muṅguruḷu muṁdalege bhaṅgāradaralele ।
raṅgu māṇikada uṅguravanittu ॥
poṅgejje toḍaru aṁdige ghalu ghalurene ।
aṁgaḷadoḷāḍuvanu ī muddubāla ॥ 1 ॥
kaṭivāyi benṇe kādige kaṇṇu kaṭi sūtra ।
paṭavāḷi kaupīna koraḷalli padaka ॥
saṭiyilla brahmāṇḍa udaradalimbiṭṭu ।
miṭamitane nōḍuvanu ī muddubāla ॥ 2 ॥
hariva hāvanu kaṇḍu heḍe hiḍidu āḍuva ।
karuvāgi ākaḷa moleyumbuva ॥
hiridāgi nōḍalu aṁtaraṅgada svāmi ।
dhareyoḷaṁbudhi tīra uḍupina kr̥ṣṇa ॥ 3 ॥
***
Pronunciation Guide
Pronounce 'ś' like the 'sh' in "shoe" and 'ṇ' and 'ḷ' with the tongue retroflexed against the roof of the mouth.
Long vowels (marked with a macron like ā, ī, ū) should be held for twice the duration of short vowels.
The retroflex 'ṭ' and 'ḍ' require curling the tongue tip back to touch the hard palate.
Read 'c' as 'ch' (as in "church") and double consonants (like 'tt' or 'll') with a slight emphasis.
Sanskrit/Kannada aspirates like 'bh' and 'dh' are pronounced with an audible puff of breath following the consonant.
***
Summary (Kannada)
ಶ್ರೀ ವ್ಯಾಸರಾಜರ ಈ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ ಹಾಗೂ ಮುದ್ದಾದ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಲಹರಿ ರಾಗ ಹಾಗೂ ಆದಿತಾಳದಲ್ಲಿ ಯಶೋದೆ ಹಾಗೂ ಗೋಪಿಕೆಯರ ನಡುವಿನ ಸಂಭಾಷಣೆಯ ಮೂಲಕ ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ ದಿವ್ಯ ಲೀಲೆಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. "ಯಶೋಧೆಯೇ, ನಿನ್ನ ಮಗನೆಂಥವನು ನೋಡು!" ಎಂದು ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ ಸೌಂದರ್ಯ, ಆಭರಣಗಳು, ತುಂಟಾಟಗಳು ಹಾಗೂ ಆತನ ದಿವ್ಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಕೊಂಡಾಡಲಾಗಿದೆ. ಮುಂಗುರುಳು, ಬಂಗಾರದ ಅರಳೆಲೆ, ಪೊಂಗೆಜ್ಜೆ ಘಲುಘಲು ಸದ್ದು, ಬೆಣ್ಣೆ ತಿನ್ನುವ ಬಾಲಕನ ಉದರದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ದರ್ಶನ, ಹಾವಿನ ಹೆಡೆ ಹಿಡಿದು ಆಡುವುದು ಹಾಗೂ ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಕೃಷ್ಣರಾಯನ ಅದ್ಭುತ ಲೀಲೆಗಳನ್ನು ಈ ಕೃತಿಯು ಮನೋಜ್ಞವಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
Padyada Artha (Kannada Stanza and Meaning)
ಪಲ್ಲವಿ
ನಿನ್ನ ಮಗನೇನೆ ಗೋಪಿ ॥ ಪ ॥
ಚೆನ್ನಾರಿ ಚೆಲುವ ಉಡುಪಿನ ಕೃಷ್ಣರಾಯ ॥ ಅ ಪ ॥
ಅರ್ಥ: ಎಲೈ ಗೋಪಿಯೇ, ನಿನ್ನ ಮಗನ ಲೀಲೆಗಳು ಎಂಥವು! ಸುಂದರನೂ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯೂ ಆದ ಉಡುಪಿಯ ಕೃಷ್ಣರಾಯನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಅದ್ಭುತವಾದವನು.
ಚರಣ ೧
ಮುಂಗುರುಳು ಮುಂದಲೆಗೆ ಭಂಗಾರದರಳೆಲೆ ।
ರಂಗು ಮಾಣಿಕದ ಉಂಗುರವನಿಟ್ಟು ॥
ಪೊಂಗೆಜ್ಜೆ ತೊಡರು ಅಂದಿಗೆ ಘಲು ಘಲುರೆನೆ ।
ಅಂಗಳದೊಳಾಡುವನು ಈ ಮುದ್ದುಬಾಲ ॥ 1 ॥
ರ್ಥ: ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಅಂದವಾದ ಮುಂಗುರುಳು, ಅದಕ್ಕೆ ಬಂಗಾರದ ಅರಳೆಲೆ ಅಲಂಕಾರ; ಕೈಯಲ್ಲಿ ರತ್ನ ಮಾಣಿಕದ ಉಂಗುರಗಳು, ಕಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಗೆಜ್ಜೆ ಹಾಗೂ ಅಂದಿಗೆಗಳು ಘಲುಘಲು ಎಂದು ನಾದ ಮಾಡaುತ್ತಾ ಈ ಮುದ್ದುಬಾಲಕ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ಚರಣ ೨
ಕಟಿವಾಯಿ ಬೆಣ್ಣೆ ಕಾಡಿಗೆ ಕಣ್ಣು ಕಟಿ ಸೂತ್ರ ।
ಪಟವಾಳಿ ಕೌಪೀನ ಕೊರಳಲ್ಲಿ ಪದಕ ॥
ಸಟಿಯಿಲ್ಲ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಉದರದಲಿಂಬಿಟ್ಟು ।
ಮಿಟಮಿಟನೆ ನೋಡುವನು ಈ ಮುದ್ದುಬಾಲ ॥ 2 ॥
ರ್ಥ: ಬಾಯಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಬೆಣ್ಣೆ, ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಡಿಗೆ, ಸೊಂಟಕ್ಕೆ ದಾರದ ಸೂತ್ರ ಹಾಗೂ ಪಟವಾಳಿ ಕೌಪೀನ, ಕುತ್ತಿಗೆಯಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯವಾದ ಪದಕವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಯಾವುದೇ ಸುಳ್ಳಿಲ್ಲದೆ ತನ್ನ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ತ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನೇ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಈ ಮುದ್ದುಬಾಲಕ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಮಿಟಮಿಟನೆ ಕಣ್ಣುಬಿಟ್ಟು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ಚರಣ ೩
ಹರಿವ ಹಾವನು ಕಂಡು ಹೆಡೆ ಹಿಡಿದು ಆಡುವ ।
ಕರುವಾಗಿ ಆಕಳ ಮೊಲೆಯುಂಬುವ ॥
ಹಿರಿದಾಗಿ ನೋಡಲು ಅಂತರಂಗದ ಸ್ವಾಮಿ ।
ಧರೆಯೊಳಂಬುಧಿ ತೀರ ಉಡುಪಿನ ಕೃಷ್ಣ ॥ 3 ॥
ರ್ಥ: ತೆವಳಿ ಬರುವ ಹಾಡನ್ನು ಕಂಡರೆ ಹೆಡೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಆಟವಾಡುತ್ತಾನೆ; ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕರುವಿನಂತೆ ಆಕಳ ಮೊಲೆಯನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಾನೆ. ಇವನನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ನೋಡಿದರೆ, ಈತ ಕಡಲ ತೀರದ ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ನಮ್ಮ ಅಂತರಂಗದ ಸ್ವಾಮಿಯಾದ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಪರಮಾತ್ಮನೇ ಸರಿ!
***
Summary (English)
In this endearing composition set in Raga Bilahari and Adi Tala by Sri Vyasaraja, a cowherd woman (Gopika) lovingly praises child Krishna's charming antics and divine beauty to Mother Yashoda. Describing His radiant forehead curls, golden ornaments, jingling anklets, butter-smmeared face, and the wondrous universe contained within His tiny belly—while highlighting His fearless play with serpents and boundless divinity—the hymn glorifies Lord Krishna enshrined on the ocean shores of Udupi.
Meaning (English Transliterated Stanza and Meaning)
Pallavi
Ninna maganēne gōpi ॥ pa ॥
chennāri cheluvu uḍupina kr̥ṣṇarāya ॥ a.pa ॥
Meaning: O Gopika, what kind of a son is yours! He is the exceptionally charming and glorious Krishna Raya of Udupi!
Stanza 1
Muṅguruḷu muṁdalege bhaṅgāradaralele ।
raṅgu māṇikada uṅguravanittu ॥
poṅgejje toḍaru aṁdige ghalu ghalurene ।
aṁgaḷadoḷāḍuvanu ī muddubāla ॥ 1 ॥
Meaning: With lovely curls falling on His forehead adorned with a golden leaf ornament, rings studded with colorful gems on His fingers, and golden anklets jingling melodiously, this sweet child plays joyfully in the courtyard!
Stanza 2
Kaṭivāyi benṇe kādige kaṇṇu kaṭi sūtra ।
paṭavāḷi kaupīna koraḷalli padaka ॥
saṭiyilla brahmāṇḍa udaradalimbiṭṭu ।
miṭamitane nōḍuvanu ī muddubāla ॥ 2 ॥
Meaning: With butter around His mouth, collyrium in His eyes, a waist cord, a silk loincloth (kaupina), and a pendant around His neck—holding truly without deceit the entire universe within His belly—this adorable child looks around wide-eyed with twinkling glances!
Stanza 3
Hariva hāvanu kaṇḍu heḍe hiḍidu āḍuva ।
karuvāgi ākaḷa moleyumbuva ॥
hiridāgi nōḍalu aṁtaraṅgada svāmi ।
dhareyoḷaṁbudhi tīra uḍupina kr̥ṣṇa ॥ 3 ॥
Meaning: Seeing a gliding serpent, He catches it by its hood and plays; sometimes He feeds from a cow's udder like a calf. When perceived in His true supreme greatness, He is none other than the Lord of our inner hearts, Sri Krishna residing on the ocean shore of Udupi!
***
ನಿನ್ನ ಮಗನೇನೆ ಗೋಪಿ ॥ ಪ ॥
ಚೆನ್ನಾರಿ ಚೆಲುವ ಉಡುಪಿನ ಕೃಷ್ಣರಾಯ ॥ ಅ ಪ ॥
ಮುಂಗುರುಳು ಮುಂದಲೆಗೆ ಭಂಗಾರದರಳೆಲೆ ।
ರಂಗು ಮಾಣಿಕದ ಉಂಗುರವನಿಟ್ಟು ॥
ಪೊಂಗೆಜ್ಜೆ ತೊಡರು ಅಂದಿಗೆ ಘಲು ಘಲುರೆನೆ । ಅಂಗಳದೊಳಾಡುವನು ಈ ಮುದ್ದುಬಾಲ ॥ 1 ॥
ಕಟಿವಾಯಿ ಬೆಣ್ಣೆ ಕಾಡಿಗೆ ಕಣ್ಣು ಕಟಿ ಸೂತ್ರ ।
ಪಟವಾಳಿ ಕೌಪೀನ ಕೊರಳಲ್ಲಿ ಪದಕ ॥
ಸಟಿಯಿಲ್ಲ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಉದರದಲಿಂಬಿಟ್ಟು ।
ಮಿಟಮಿಟನೆ ನೋಡುವನು ಈ ಮುದ್ದುಬಾಲ ॥ 2 ॥
ಹರಿವ ಹಾವನು ಕಂಡು ಹೆಡೆ ಹಿಡಿದು ಆಡುವ ।
ಕರುವಾಗಿ ಆಕಳ ಮೊಲೆಯುಂಬುವ ॥
ಹಿರಿದಾಗಿ ನೋಡಲು ಅಂತರಂಗದ ಸ್ವಾಮಿ ।
ಧರೆಯೊಳಂಬುಧಿ ತೀರ ಉಡುಪಿನ ಕೃಷ್ಣ ॥ 3 ॥
***
No comments:
Post a Comment