ರಾಗ ತೋಡಿ ಆದಿತಾಳ
Audio by Mrs. Nandini Sripad
CLICK-> INDEX ದೇವರನಾಮ ಕೇಳಿ ಕಲಿಯಲು ಲಿಂಕ್ LINKS TO LEARN DEVARANAMA
or just scroll down for other devaranama
ಶ್ರೀ ಜಗನ್ನಾಥದಾಸರ ಕೃತಿ
ಇಂದಿರೆ ಇಂದುವದನೆ । ಸರಸಿಜಸದನೆ ।
ನಿಂದಿತಜನಸೂದನೆ ॥ ಪ ॥
ವಂದಿಸುವೆನೆ ಅರವಿಂದಗಂಧಿನಿ ಮನ -
ಮಂದಿರದೊಳು ಗೋವಿಂದನ ತೋರಿಸೆ ॥ ಅ ಪ॥
ಮೂರ್ಲೋಕ ಮಾತೆ ವಿಖ್ಯಾತೆ । ಕೈವಲ್ಯದಾತೆ ।
ಪಾಲಗಡಲ ಸಂಭೂತೆ ।
ಕಾಲದೇಶದಿ ವ್ಯಾಪ್ತೆ ಭಜಕರಪ್ರೀತೆ
ಶೀಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗುಣವ್ರಾತೆ ॥
ಫಾಲನಯನ ತ್ರಿದಶಾಲಯ ಪ್ರಮುಖರ
ಪಾಲಿಸುತಿಹೆ ಮುದ ಜಾಲಜಾನಕೆ ರಮೆ
ಶ್ರೀಲತಾಂಗಿ ನಿನ್ನಾಳುಗಳೊಳು ಹರಿ
ಲೀಲೆಯ ಮನದಲಿ ಅಲೋಚನೆ ಕೊಡೆ ॥1॥
ಲೋಕನಾಯಕಿ ಲಕುಮಿ । ಶ್ರೀಸಾರ್ವಭೌಮೆ ।
ಶೋಕರಹಿತೆ ಸುನಾಮೆ ।
ನಾಕಜವನಧಿ ಸೋಮೆ ದೇವಲಲಾಮೆ
ಸಾಕಾರವಂತೆ ಗುಣಸ್ತೋಮೆ ॥
ನೀ ಕರುಣಿಸಿ ಅವಲೋಕಿಸಿ ಎನ್ನಯ
ಕಾಕುಮತಿಯ ಕಳೆದೇಕಾಂತದಿ ನಿತ್ಯ
ಏಕಮನದಿ ಹರಿ ಶ್ರೀಕರ ಪದಧ್ಯಾನ
ನೀ ಕರುಣಿಸು ನಿರಾಕರಿಸದಲೆ ॥ 2 ॥
ಜಾತರಹಿತೆ ಜಯವಂತೆ । ದೈತ್ಯಕೃತಾಂತೆ ।
ಶೀತಾಂಶುಕೋಟಿ ಮಿಗೆ ಕಾಂತೆ ।
ಪಾತಕದೂರೆ ನಿಜಪಂಥೆ ನಿತ್ಯಾ ನಿಶ್ಚಿಂತೆ
ನೀತ ದೂರಾದಿ ಮಧ್ಯಾಂತೆ ॥
ಭೂತನಾಥ ಪುರುಹೂತ ಮುಖಾಮರ
ವ್ರಾತವಿನುತೆ ಅತಿಪ್ರೀತಿಯಿಂದಲಿ ನಮ್ಮ
ವಾತಜನಕ ಜಗನ್ನಾಥವಿಠಲನ
ಮಾತುಮಾತಿಗೆ ನೆನೆವಾತುರವನು ಕೊಡೆ ॥ 3 ॥
***
ಇಂದಿರೆ ಇಂದುವದನೆ । ಸರಸಿಜಸದನೆ ।
ನಿಂದಿತಜನಸೂದನೆ ॥ ಪ ॥
ವಂದಿಸುವೆನೆ ಅರವಿಂದಗಂಧಿನಿ ಮನ -
ಮಂದಿರದೊಳು ಗೋವಿಂದನ ತೋರಿಸೆ ॥ ಅ ಪ॥
ಮೂರ್ಲೋಕ ಮಾತೆ ವಿಖ್ಯಾತೆ । ಕೈವಲ್ಯದಾತೆ ।
ಪಾಲಗಡಲ ಸಂಭೂತೆ ।
ಕಾಲದೇಶದಿ ವ್ಯಾಪ್ತೆ ಭಜಕರಪ್ರೀತೆ
ಶೀಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗುಣವ್ರಾತೆ ॥
ಫಾಲನಯನ ತ್ರಿದಶಾಲಯ ಪ್ರಮುಖರ
ಪಾಲಿಸುತಿಹೆ ಮುದ ಜಾಲಜಾನಕೆ ರಮೆ
ಶ್ರೀಲತಾಂಗಿ ನಿನ್ನಾಳುಗಳೊಳು ಹರಿ
ಲೀಲೆಯ ಮನದಲಿ ಅಲೋಚನೆ ಕೊಡೆ ॥1॥
ಲೋಕನಾಯಕಿ ಲಕುಮಿ । ಶ್ರೀಸಾರ್ವಭೌಮೆ ।
ಶೋಕರಹಿತೆ ಸುನಾಮೆ ।
ನಾಕಜವನಧಿ ಸೋಮೆ ದೇವಲಲಾಮೆ
ಸಾಕಾರವಂತೆ ಗುಣಸ್ತೋಮೆ ॥
ನೀ ಕರುಣಿಸಿ ಅವಲೋಕಿಸಿ ಎನ್ನಯ
ಕಾಕುಮತಿಯ ಕಳೆದೇಕಾಂತದಿ ನಿತ್ಯ
ಏಕಮನದಿ ಹರಿ ಶ್ರೀಕರ ಪದಧ್ಯಾನ
ನೀ ಕರುಣಿಸು ನಿರಾಕರಿಸದಲೆ ॥ 2 ॥
ಜಾತರಹಿತೆ ಜಯವಂತೆ । ದೈತ್ಯಕೃತಾಂತೆ ।
ಶೀತಾಂಶುಕೋಟಿ ಮಿಗೆ ಕಾಂತೆ ।
ಪಾತಕದೂರೆ ನಿಜಪಂಥೆ ನಿತ್ಯಾ ನಿಶ್ಚಿಂತೆ
ನೀತ ದೂರಾದಿ ಮಧ್ಯಾಂತೆ ॥
ಭೂತನಾಥ ಪುರುಹೂತ ಮುಖಾಮರ
ವ್ರಾತವಿನುತೆ ಅತಿಪ್ರೀತಿಯಿಂದಲಿ ನಮ್ಮ
ವಾತಜನಕ ಜಗನ್ನಾಥವಿಠಲನ
ಮಾತುಮಾತಿಗೆ ನೆನೆವಾತುರವನು ಕೊಡೆ ॥ 3 ॥
***
Pallavi
Indirē induvadanē | sarasijasadanē |
Ninditajanasūdanē || pa ||
Anupallavi
Vandisuvene aravindagandhini mana -
Mandiradoḷu gōvindana tōrise || a pa ||
Caraṇa 1
Mūrloōka māte vikhyāte | kaivalyadāte |
Pālagadala sambhūte |
Kāladēśadi vyāpte bhajakaraprīte
Śīle sampūrṇa guṇavrātē ||
Phālanayana tridaśālaya pramukhara
Pālisutihe muda jāla jānake rame |
Śrīlatāṅgi nināḷugaḷoḷu hari
Līleya manadali alōcane koḍe ॥ 1 ॥
Caraṇa 2
Lōkanāyaki lakumi | śrīsārvabhaume |
Śōkarahite sunāme |
Nākajavanadhi sōme dēvalalāme
Sākāravante guṇastōme ||
Nī karuṇisi avalōkisi ennaya
Kākumatiya kaḷedēkāntadi nitya |
Ēkamanadi hari śrīkara padadhyāna
Nī karuṇisu nirākarisadale ॥ 2 ॥
Caraṇa 3
Jātarahite jayavante | daityakṛtānte |
Śītāṁśukōti mige kānte |
Pātakadūre nijapanthe nityā niścintē
Nīta dūrādi madhyānte ||
Bhūtanātha puruhūta mukhāmara
Vrātavinute atiprītiyindali namma |
Vātajanaka jagannāthaviṭhalana
Mātumātige nenevātūravanu koḍe ॥ 3 ॥
***
Pronunciation Key for Recitation
ā, ē, ī, ō, ū: Long, sustained vowel extensions (e.g., māte sounds like "maa-theh", tōrise is "toh-ri-seh").
ś, ṣ: Soft and deep "sh" sounds respectively. ś is a light palate sound (śōkarahite), while ṣ is a deeper, retroflex sound (kāladēśadi).
t, d, th, dh: Soft dental sounds produced by placing the tip of your tongue gently against the back of your upper front teeth (māte, sambhūte).
ṭ, ḍ: Sharp retroflex sounds made by curling your tongue back toward the roof of your mouth (guṇavrātē, koḍe).
ḷ: The heavy retroflex 'L' characteristic of Kannada script (ಳ), as in nināḷugaḷoḷu.
ṁ / ṅ / ñ: Nasal markers indicating a soft hum (śītāṁśukōti), a back-of-the-throat 'ng' nasal sound (śrīlatāṅgi), or a palatal transition (jagannāthaviṭhalana).
***
ಹರಿದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯದ ದಿಗ್ಗಜರಾದ ಶ್ರೀ ಜಗನ್ನಾಥದಾಸರ (ಜಗನ್ನಾಥವಿಠಲ ಅಂಕಿತ) ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಿಯ ಸ್ತುತಿಯಾದ "ಇಂದಿರೆ ಇಂದುವದನೆ..." ಕೀರ್ತನೆಯ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಚರಣದ ಸವಿಸ್ತಾರವಾದ ಅರ್ಥ.
ಸಾರಾಂಶ (Summary)
ಈ ಕೀರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಜಗನ್ನಾಥದಾಸರು ಜಗನ್ಮಾತೆಯಾದ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಿಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೊಂಡಾಡುತ್ತಾ, ತಮಗೆ ಲೌಕಿಕ ಸುಖಗಳನ್ನಲ್ಲದೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಉನ್ನತಿಯನ್ನು ಕರುಣಿಸಬೇಕೆಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಿಯು ಕೇವಲ ಸಂಪತ್ತಿನ ದೇವತೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅವಳು ಮೋಕ್ಷಪ್ರದಾಯಿನಿ (ಕೈವಲ್ಯದಾತೆ) ಮತ್ತು ಪರಮಾತ್ಮನ ಅಂತರಂಗದ ಶಕ್ತಿ.
ತಮ್ಮ ಹೃದಯ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಗೋವಿಂದನನ್ನು ದರ್ಶಿಸಿಕೊಡು ಎಂದು ದಾಸರು ತಾಯಿಯನ್ನು ಬೇಡುತ್ತಾರೆ. ತಮ್ಮ ಕುಬುದ್ಧಿಯನ್ನು (ಕಾಕುಮತಿ) ನಾಶಮಾಡಿ, ನಿರಂತರವಾಗಿ ಭಗವಂತನ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವಂತೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸು ಮತ್ತು ಜಗನ್ನಾಥವಿಠಲನ ದಿವ್ಯ ಲೀಲೆಗಳನ್ನು ಸದಾ ನೆನೆಯುವಂತಹ ಭಕ್ತಿಯ ಆತುರವನ್ನು (ಆತುರ ಎಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾದ ಹಂಬಲ) ಕರುಣಿಸು ಎಂದು ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆರ್ದ್ರತೆಯಿಂದ ಮೊರೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಅರ್ಥ (Paragraph-wise Meaning)
ಪಲ್ಲವಿ - ಅನುಪಲ್ಲವಿ
ಇಂದಿರೆ ಇಂದುವದನೆ । ಸರಸಿಜಸದನೆ । ನಿಂದಿತಜನಸೂದನೆ ॥ ಪ ॥
ವಂದಿಸುವೆನೆ ಅರವಿಂದಗಂಧಿನಿ ಮನಮಂದಿರದೊಳು ಗೋವಿಂದನ ತೋರಿಸೆ ॥ ಅ ಪ॥
ಅರ್ಥ: ಐಶ್ವರ್ಯದೇವತೆಯಾದ ಇಂದಿರೆ (ಲಕ್ಷ್ಮಿ), ಚಂದ್ರನಂತಹ ಪ್ರಸನ್ನ ಮುಖವುಳ್ಳವಳೇ (ಇಂದುವದನೆ), ತಾವರೆ ಹೂವಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವಳೇ (ಸರಸಿಜಸದನೆ) ಮತ್ತು ಭಗವಂತನನ್ನು ನಿಂದಿಸುವ ದುಷ್ಟ ಜನರನ್ನು ಸದೆಬಡಿಯುವವಳೇ (ನಿಂದಿತಜನಸೂದನೆ), ನಿನಗೆ ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ. ಕಮಲದ ಹೂವಿನಂತೆ ಪರಿಮಳಿಸುವ ತಾಯಿಯೇ (ಅರವಿಂದಗಂಧಿನಿ), ನೀನು ಕೃಪೆ ತೋರಿ ನನ್ನ ಹೃದಯವೆಂಬ ಮನಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಆ ಪರಮಾತ್ಮನಾದ ಗೋವಿಂದನನ್ನು ನನಗೆ ತೋರಿಸಿಕೊಡು (ದರ್ಶನ ಮಾಡಿಸು).
೧ನೇ ಚರಣ
ಮೂರ್ಲೋಕ ಮಾತೆ ವಿಖ್ಯಾತೆ । ಕೈವಲ್ಯದಾತೆ । ಪಾಲಗಡಲ ಸಂಭೂತೆ ।
ಕಾಲದೇಶದಿ ವ್ಯಾಪ್ತೆ ಭಜಕರಪ್ರೀತೆ ಶೀಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗುಣವ್ರಾತೆ ॥
ಫಾಲನಯನ ತ್ರಿದಶಾಲಯ ಪ್ರಮುಖರ ಪಾಲಿಸುತಿಹೆ ಮುದ ಜಾಲಜಾನಕೆ ರಮೆ
ಶ್ರೀಲತಾಂಗಿ ನಿನ್ನಾಳುಗಳೊಳು ಹರಿ ಲೀಲೆಯ ಮನದಲಿ ಅಲೋಚನೆ ಕೊಡೆ ॥ 1 ॥
ಅರ್ಥ: ಮೂರು ಲೋಕಗಳಿಗೂ ತಾಯಿಯಾದವಳೇ, ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತಳೇ, ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಕರುಣಿಸುವವಳೇ (ಕೈವಲ್ಯದಾತೆ), ಕ್ಷೀರಸಮುದ್ರದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದವಳೇ (ಪಾಲಗಡಲ ಸಂಭೂತೆ)! ನೀನು ಕಾಲ ಮತ್ತು ದೇಶಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದೀಯೆ. ನಿನ್ನನ್ನು ಭಜಿಸುವ ಭಕ್ತರ ಮೇಲೆ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಯುಳ್ಳವಳೇ, ಉತ್ತಮ ಚಾರಿತ್ರ್ಯವುಳ್ಳವಳೇ ಮತ್ತು ಸಕಲ ಕಲ್ಯಾಣ ಗುಣಗಳ ರಾಶಿಯೇ! ಹಣೆಗಣ್ಣನಾದ ಶಿವ (ಫಾಲನಯನ) ಮತ್ತು ಇಂದ್ರನೇ ಮೊದಲಾದ ದೇವತೆಗಳನ್ನು (ತ್ರಿದಶಾಲಯ ಪ್ರಮುಖರ) ಸಂತೋಷದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವ ತಾವರೆಗಣ್ಣಳಾದ ರಮಾ ದೇವಿಯೇ! ಬಳ್ಳಿಯಂತಹ ಸುಂದರ ಕಾಯವುಳ್ಳವಳೇ, ನಿನ್ನ ದಾಸರ ಒಡನಾಟವನ್ನು ನೀಡಿ, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸದಾ ಶ್ರೀಹರಿಯ ದಿವ್ಯ ಲೀಲೆಗಳನ್ನೇ ಚಿಂತಿಸುವ (ಆಲೋಚನೆ ಮಾಡುವ) ಭಾಗ್ಯವನ್ನು ಕರುಣಿಸು.
೨ನೇ ಚರಣ
ಲೋಕನಾಯಕಿ ಲಕುಮಿ । ಶ್ರೀಸಾರ್ವಭೌಮೆ । ಶೋಕರಹಿತೆ ಸುನಾಮೆ ।
ನಾಕಜವನಧಿ ಸೋಮೆ ದೇವಲಲಾಮೆ ಸಾಕಾರವಂತೆ ಗುಣಸ್ತೋಮೆ ॥
ನೀ ಕರುಣಿಸಿ ಅವಲೋಕಿಸಿ ಎನ್ನಯ ಕಾಕುಮತಿಯ ಕಳೆದೇಕಾಂತದಿ ನಿತ್ಯ
ಏಕಮನದಿ ಹರಿ ಶ್ರೀಕರ ಪದಧ್ಯಾನ ನೀ ಕರುಣಿಸು ನಿರಾಕರಿಸದಲೆ ॥ 2 ॥
ಅರ್ಥ: ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಗಳಿಗೂ ಒಡತಿಯಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೇ, ಸಕಲ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮಹಾರಾಣಿಯೇ (ಶ್ರೀಸಾರ್ವಭೌಮೆ), ಯಾವುದೇ ದುಃಖಗಳಿಲ್ಲದವಳೇ (ಶೋಕರಹಿತೆ) ಮತ್ತು ಮಂಗಳಕರವಾದ ನಾಮವುಳ್ಳವಳೇ! ದೇವತೆಗಳ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರರಾಜನ ಪ್ರೀತಿಯ ಪುತ್ರಿಯೇ (ಚಂದ್ರನ ತಂಗಿ), ದೇವತೆಗಳಲ್ಲೇ ಶ್ರೇಷ್ಠಳಾದವಳೇ, ದಿವ್ಯ ಸೌಂದರ್ಯದ ಸಾಕಾರ ಮೂರ್ತಿಯೇ ಮತ್ತು ಗುಣವಂತಳೇ! ನೀನು ನನ್ನ ಕಡೆಗೆ ಕರುಣೆಯಿಂದ ದೃಷ್ಟಿ ಹರಿಸಿ (ಅವಲೋಕಿಸಿ), ನನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಕುಬುದ್ಧಿಯನ್ನು (ಕಾಕುಮತಿಯನ್ನು) ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡು. ನಾನು ದಿನಾಲೂ ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ, ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತದಿಂದ (ಏಕಮನದಿ) ಜಗತ್ತಿಗೆ ಮಂಗಳವನ್ನು ಕೊಡುವ ಆ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಪಾದಪದ್ಮಗಳನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುವಂತೆ ಅನುಗ್ರಹಿಸು. ಇದನ್ನು ನೀನು ನಿರಾಕರಿಸದೇ ನನಗೆ ಕರುಣಿಸು ತಾಯಿಯೇ.
೩ನೇ ಚರಣ
ಜಾತರಹಿತೆ ಜಯವಂತೆ । ದೈತ್ಯಕೃತಾಂತೆ । ಶೀತಾಂಶುಕೋಟಿ ಮಿಗೆ ಕಾಂತೆ ।
ಪಾತಕದೂರೆ ನಿಜಪಂಥೆ ನಿತ್ಯಾ ನಿಶ್ಚಿಂತೆ ನೀತ ದೂರಾದಿ ಮಧ್ಯಾಂತೆ ॥
ಭೂತನಾಥ ಪುರುಹೂತ ಮುಖಾಮರ ವ್ರಾತವಿನುತೆ ಅತಿಪ್ರೀತಿಯಿಂದಲಿ ನಮ್ಮ
ವಾತಜನಕ ಜಗನ್ನಾಥವಿಠಲನ ಮಾತುಮಾತಿಗೆ ನೆನೆವಾತುರವನು ಕೊಡೆ ॥ 3 ॥
ಅರ್ಥ: ಜನನ ಮತ್ತು ಮರಣಗಳಿಲ್ಲದವಳೇ (ಜಾತರಹಿತೆ), ಸದಾ ವಿಜಯಶಾಲಿಯೇ, ಅಸುರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವಳೇ (ದೈತ್ಯಕೃತಾಂತೆ) ಮತ್ತು ಕೋಟಿ ಚಂದ್ರರಿಗಿಂತಲೂ (ಶೀತಾಂಶುಕೋಟಿ) ಮಿಗಿಲಾದ ಪ್ರಕಾಶವುಳ್ಳವಳೇ! ಪಾಪಗಳಿಂದ ಬಹುದೂರವಿರುವವಳೇ, ಸತ್ಯದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವವಳೇ, ನಿತ್ಯಳೂ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಚಿಂತೆಗಳಿಲ್ಲದವಳೇ! ಆದಿ, ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯಗಳಿಲ್ಲದ ಭಗವಂತನ ನೀತಿಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುವವಳೇ! ಶಿವ (ಭೂತನಾಥ), ಇಂದ್ರ (ಪುರುಹೂತ) ಮೊದಲಾದ ಸಮಸ್ತ ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುವವಳೇ, ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣದೇವರ (ವಾತಜನಕ - ವಾಯುದೇವರ) ತಂದೆಯಾದ ನಮ್ಮ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವ ಶ್ರೀ ಜಗನ್ನಾಥವಿಠಲನನ್ನು ನಾನು ಆಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಾತಿನಲ್ಲೂ, ಪ್ರತಿ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೂ ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರವಾದ ಹಂಬಲದಿಂದ (ಆತುರದಿಂದ) ನೆನೆಯುವಂತಹ ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ನನಗೆ ಕರುಣಿಸು ತಾಯಿಯೇ.
***
summary and paragraph-wise meaning in English for Sri Jagannatha Dasa’s (creator of Harikathamrutasara) exquisitely beautiful hymn, "Indire Induvadane...", dedicated to the glory of Goddess Mahalakshmi.
Summary
In this wonderful devotional song, Sri Jagannatha Dasa prays to the divine mother, Goddess Mahalakshmi, seeking spiritual elevation rather than worldly or material riches. Lakshmi is celebrated here not merely as the goddess of wealth, but as Kaivalyadata—the granter of ultimate liberation—and the internal, inseparable energy of the Supreme Lord.
The poet earnestly begs the Divine Mother to grant him the vision of Lord Govinda, who resides deep within the temple of his own heart. He implores her to destroy his flawed, worldly intellect (Kakumati) and bless him with unwavering focus so that he may meditate on the feet of Sri Hari. The song culminates in a heartfelt plea to bestow upon him a deep, restless spiritual yearning (Aturavanu) to remember and celebrate the divine plays of his worshipful deity, Lord Jagannatha Vithala, with every single word he speaks.
Paragraph-wise Meaning
Pallavi & Anupallavi
Indirē induvadanē । sarasijasadanē । ninditajanasūdanē ॥ pa ॥
Vandisuvene aravindagandhini mana - mandiradoḷu gōvindana tōrise ॥ a pa ॥
Meaning: O Goddess of Fortune, Indira (Lakshmi)! O Mother with a serene, moon-like face (Induvadane)! O Resident of the lotus flower (Sarasijasadane) and Destroyer of the wicked who blaspheme the divine (Ninditajanasudane)! I bow down to you. O Mother, who diffuses the pure fragrance of a fresh lotus (Aravindagandhini), please cast your merciful glance upon me and reveal Lord Govinda, who is indwelling right inside the temple of my heart (Manamandiradolu).
Charana 1
Mūrloōka māte vikhyāte । kaivalyadāte । pālagadala sambhūte ।
Kāladēśadi vyāpte bhajakarapriīte śīle sampūrṇa guṇavrātē ॥
Phālanayana tridaśālaya pramukhara pālisutihe muda jāla jānake rame
Śrīlatāṅgi nināḷugaḷoḷu hari līleya manadali alōcane koḍe ॥ 1 ॥
Meaning: O Mother of the three worlds (Murlooka mate)! O universally renowned One, the Provider of final emancipation (Kaivalyadata) who emerged during the churning of the milk ocean (Palagadala sambhute)! You transcend the boundaries of time and space, pervading everywhere (Kala-deshadi vyapte). You possess a pure, flawless character (Shile) and hold immense affection for your singers and devotees (Bhajakaraprite). O Queen Rama, whose eyes look like beautiful lotuses, you joyfully protect the greatest of gods, including the three-eyed Lord Shiva (Phalanayana) and King Indra. O Mother with a graceful, vine-like form (Shrilatangi)! Grant me the sacred company of your true servants and bless my mind to constantly ponder over, meditate on, and immerse itself in the divine plays (Leela) of Sri Hari.
Charana 2
Lōkanāyaki lakumi । śriīsārvabhaume । śōkarahite sunāme ।
Nākajavanadhi sōme dēvalalāme sākāravante guṇastōme ॥
Nī karuṇisi avalōkisi ennaya kākumatiya kaḷedēkāntadi nitya
Ēkamanadi hari śrīkara padadhyāna nī karuṇisu nirākarisadale ॥ 2 ॥
Meaning: O Leader of the universe, Lakshmi (Lokanayaki)! O supreme Empress of creation (Shrisarvabhaume)! O Mother who is completely untouched by sorrow (Shokarahite) and who possesses the most auspicious names (Suname)! You are the beloved daughter of the ocean king, the bringer of joy (revered as the sister of the moon), the jewel among goddesses, and the very embodiment of divine beauty and virtues (Gunastome). Please look upon me with absolute compassion (Karuṇisi avalokisi) and completely uproot my crooked, flawed worldly intellect (Kakumati). Do not reject my prayer, O Mother; grant me the blessing to sit daily in solitude (Ekantadi) and meditate with an unwavering, single-pointed mind (Ekamanadi) on the fortune-bestowing lotus feet of Sri Hari.
Charana 3
Jātarahite jayavante । daityakṛtāntele । śītāṁśukōti mige kānte ।
Pātakadūre nijapanthe nityā niścintelē niīta dūrādi madhyānte ॥
Bhūtanātha puruhūta mukhāmara vrātavinute atiprītiyindali namma
Vātajanaka jagannāthaviṭhalana mātumātige nenevātūravanu koḍe ॥ 3 ॥
Meaning: O Mother who is birthless and deathless (Jatarahite), ever-victorious (Jayavante), and the ultimate end of the demonic forces (Daityakrutante)! Your divine splendor outshines the radiance of millions of cool moons (Shitanshu-koti). You are completely remote from sin (Patakadure), established firmly in the absolute truth, eternally peaceful, and beyond the constraints of a beginning, middle, or end. You are glorified with intense devotion by the entire assembly of gods, led by Lord Shiva (Bhutanatha) and Indra (Puruhuta). Please, out of your boundless love, grant me an intense, restless spiritual longing (Aturavanu) so that with every single word I speak (Matu-matige), I may remember and sing the glories of our beloved Lord Jagannatha Vithala—the eternal father of the wind-god, Mukhyaprana (Vatajanaka).
***
pallavi
indirE indu vadanE sarasija sadanE nindita jana sutanE (madhyamakAla) vandisuvene aravindaka nene mana mandiradoLu gOvindana tOrisE
anupallavi
mUlOka mAtE vikhyAtE kaivalyadAtE pAlagaDala sambhUtE kAladE sati vyApitE bhajikarapitE shIlE sampUrNa guNavrAtE (madhyamakAla) pAlanayanatrta shAlaya pramukhara pAlisu tihamuda jAlakaraNa nIlatAnghri nALugaLoLu hari lIlaya manadali AlOcana koDE
caraNam 1
lOka nAyaki lakumI shrI sArvabhaumE shOkara hitasunAmE
nAkaja vanadhi somE dEva lalAmE hAkaravantE guNa stOmE
(madhyamakAla)
nI karuNasi avalOkasi ennaya kAkumatiya kaLa EkAntadinita
dEsha manati harikE bharadhana nI karuNisu nirAkarisadalE
caraNam 2
jAtarahitE jayavantE daityakrtAntE shItAmshu kOTE migeshAntE
pAtakadUrE nijapanthE nityacintE nItasurAdi madhyAntE
(madhyamakAla)
bhUtanAtha puruhita mukhAmara vAta vinuta ati prIti ingalilana
vAta jagannAthaviThalana mAtu matige nene vAtura vana koDE
***
ಜಗನ್ನಾಥದಾಸರು
ಇಂದಿರೆ ಇಂದುವದನೇ ಸರಸಿಜಸದನೇ
ನಿಂದಿತ ಜನಸೂದನೆ ಪ
ವಂದಿಸುವೆನೆ ಅರವಿಂದಗಂಧಿನಿ
ಮಂದಿರದಲಿ ಗೋವಿಂದನ ತೋರಿಸೆ ಅ.ಪ.
ಮೂಲೋಕಮಾತೆ ವಿಖ್ಯಾತೆ ಕೈವಲ್ಯದಾತೆ
ಕಾಲ ದೇಶದಿ ವ್ಯಾಪಿತೆ ಭಜಕರಪ್ರೀತೆ
ಶೀಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗುಣವ್ರಾತೇ
ಫಾಲನಯನ ತ್ರಿದಶಾಲಯ ಪ್ರಮುಖರ
ಪಾಲಿಸುತಿಹೆ ಮಂದಜಾಲಜನಕೆ ರಮೇ
ಶ್ರೀಲತಾಂಗಿ ನಿನ್ನಾಳುಗಳೊಳು ಹರಿ
ಲೀಲೆಯ ಮನದಲಿ ಅಲೋಚನೆ ಕೊಡೆ 1
ಲೋಕನಾಯಕಿ ಲಕುಮಿ ಶ್ರೀ ಸಾರ್ವ ಭೌಮೆ
ಶೋಕರಹಿತ ಸುನಾಮೆ ನಾಕಜವನಧಿ ಸೋಮೆ ದೇವಲಲಾಮೆ
ಸಾಕಾರವಂತೆ ಗುಣ ಸÉ್ತೂೀಮೆ
ನೀ ಕರುಣಿಸಿ ಅವಲೋಕಿಸಿ ಎನ್ನಯ
ಕಾಕುಮತಿಯ ಕಳೆದೇಕಾಂತದಿ ನಿತ್ಯ
ಏಕ ಮನದಿ ಹರಿ ಶ್ರೀ ಕರಪದಧ್ಯಾನ
ನೀ ಕರುಣಿಸು ನಿರಾಕರಿಸದಲೆ 2
ಜಾತರಹಿತ ಜಯವಂತೆ ದೈತ್ಯಕೃತಾಂತೆ
ಸೀತಾಂಶುಕೋಟಿ ಮಿಗೆಕಾಂತೆ
ಪಾತಕದೂರೆ ನಿಜಪಂಥೆ ನಿತ್ಯಾ ನಿಶ್ಚಿಂತೆ
ನೀತದೂರಾದಿ ಮಧ್ಯಾಂತೆ
ಪುರುಹೂತ ಮುಖಾವರ
ವ್ರಾತ ವಿನುತೆ ಅತಿಪ್ರೀತಿಯಿಂದಲಿ ನಮ್ಮ
ವಾತಜನಕ ಜಗನ್ನಾಥ ವಿಠಲನ
ಮಾತು ಮಾತಿಗೆ ನೆನೆವಾತುರ ಮನ ಕೊಡೇ 3
********
ಜಗನ್ನಾಥದಾಸರು
ಇಂದಿರೆ ಇಂದುವದನೇ ಸರಸಿಜಸದನೇ
ನಿಂದಿತ ಜನಸೂದನೆ ಪ
ವಂದಿಸುವೆನೆ ಅರವಿಂದಗಂಧಿನಿ
ಮಂದಿರದಲಿ ಗೋವಿಂದನ ತೋರಿಸೆ ಅ.ಪ.
ಮೂಲೋಕಮಾತೆ ವಿಖ್ಯಾತೆ ಕೈವಲ್ಯದಾತೆ
ಕಾಲ ದೇಶದಿ ವ್ಯಾಪಿತೆ ಭಜಕರಪ್ರೀತೆ
ಶೀಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗುಣವ್ರಾತೇ
ಫಾಲನಯನ ತ್ರಿದಶಾಲಯ ಪ್ರಮುಖರ
ಪಾಲಿಸುತಿಹೆ ಮಂದಜಾಲಜನಕೆ ರಮೇ
ಶ್ರೀಲತಾಂಗಿ ನಿನ್ನಾಳುಗಳೊಳು ಹರಿ
ಲೀಲೆಯ ಮನದಲಿ ಅಲೋಚನೆ ಕೊಡೆ 1
ಲೋಕನಾಯಕಿ ಲಕುಮಿ ಶ್ರೀ ಸಾರ್ವ ಭೌಮೆ
ಶೋಕರಹಿತ ಸುನಾಮೆ ನಾಕಜವನಧಿ ಸೋಮೆ ದೇವಲಲಾಮೆ
ಸಾಕಾರವಂತೆ ಗುಣ ಸÉ್ತೂೀಮೆ
ನೀ ಕರುಣಿಸಿ ಅವಲೋಕಿಸಿ ಎನ್ನಯ
ಕಾಕುಮತಿಯ ಕಳೆದೇಕಾಂತದಿ ನಿತ್ಯ
ಏಕ ಮನದಿ ಹರಿ ಶ್ರೀ ಕರಪದಧ್ಯಾನ
ನೀ ಕರುಣಿಸು ನಿರಾಕರಿಸದಲೆ 2
ಜಾತರಹಿತ ಜಯವಂತೆ ದೈತ್ಯಕೃತಾಂತೆ
ಸೀತಾಂಶುಕೋಟಿ ಮಿಗೆಕಾಂತೆ
ಪಾತಕದೂರೆ ನಿಜಪಂಥೆ ನಿತ್ಯಾ ನಿಶ್ಚಿಂತೆ
ನೀತದೂರಾದಿ ಮಧ್ಯಾಂತೆ
ಪುರುಹೂತ ಮುಖಾವರ
ವ್ರಾತ ವಿನುತೆ ಅತಿಪ್ರೀತಿಯಿಂದಲಿ ನಮ್ಮ
ವಾತಜನಕ ಜಗನ್ನಾಥ ವಿಠಲನ
ಮಾತು ಮಾತಿಗೆ ನೆನೆವಾತುರ ಮನ ಕೊಡೇ 3
********
No comments:
Post a Comment