CLICK-> INDEX ದೇವರನಾಮ ಕೇಳಿ ಕಲಿಯಲು ಲಿಂಕ್ LINKS TO LEARN DEVARANAMA
or just scroll down for other devaranama
by vadirajaru - ಉರುಟಣಿ ಹಾಡು
ಲಕ್ಷುಮೀ ರಮಣನಿಗೆ ಮಾಡಿದಳು ಉರುಟಾಣಿ
ಧರೆಯೊಳು ಅತಿಜಾಣಿ ಸುಂದರ ಫಣಿವೇಣಿ || ಅ ಪ ||
ಮಚ್ಛಾ ಕಚ್ಛಪ ಕಿರನೇ ಕೇಸರಿಯಂದದಿ ಮುಖನೇ |
ಸ್ವಚ್ಛ ಮುಖವಾತೋರೈ ನಿನಗೆ ಕುಂಕುಮ ಹಚ್ಚುವೆನು ||1||
ಬಲಿಯಾ ದಾನವ ಬೇಡಿ ನೆಲವಾ ಈರಡಿ ಮಾಡಿ
ಅಳೆದಡೀಗಳ ತೋರೈ ಅರಿಶಿನ ಹಚ್ಚುವೆನು ||2||
ದುರುಳ ಕ್ಷತ್ರಿಯರನ್ನು ಕೊರಳ ತರಿದ ಹರಿಯೇ
ಹರುಷದಿಂ ಕೊರಳ ತೋರೈ ಗಂಧವ ಹಚ್ಚುವೆನು ||3||
ದಶರಥನಲಿ ಜನಿಸಿ ದಶಮುಖನ ಸಂಹರಿಸಿ
ಶಶಿಮುಖಿಯ ತಂದವನೆ ಕುಸುಮ ಮುಡಿಸುವೆನು ||4||
ಹದಿನಾರು ಸಾಸಿರ ಸುದತಿಯರಾನ್ನಾಳಿದನೇ
ಪದುಮ ಕರವಾ ತೋರೈ ನಿನಗೆ ವೀಳ್ಯವ ಕೊಡುವೆನು ||5||
ವಸನ ರಹಿತನಾಗಿ ವಸುಧೆಯ ತಿರುಗಿದೆ
ಬಿಸಜನಾಭನೇ ನಿನಗೆ ವಸನ ಉಡಿಸುವೆನು ||6||
ವರತುರಗವನೇರಿ ಕಲಿಯ ಸಂಹರಿಸುವಿ
ಸಿರಿ ಹಯವದನನೆ ಆರತಿ ಎತ್ತುವೆನು ||7||
***
Pallavi
Lakṣumī ramaṇanige māḍidaḷu uruṭāṇi |
dhareyoḷu atijāṇi sundara phaṇivēṇi ||
Charaṇa 1
Macchā kacchapa kiranē kēśariyandadi mukhanē |
svaccha mukhavātōrai ninage kuṅkuma haccuvenu ||
Charaṇa 2
Baliyā dānava bēḍi nelavā īraḍi māḍi |
aḷedaḍīgaḷa tōrai ariśina haccuvenu ||
Charaṇa 3
Duruḷa kṣatriyarannu koraḷa tarida hariyē |
haruṣadiṁ koraḷa tōrai gandhava haccuvenu ||
Charaṇa 4
Daśarathanali janisi daśamukhana saṁharisi |
śaśimukhiya tandavane kusuma muḍisuvenu ||
Charaṇa 5
Hadināru sāsira suvatiyarānnāḷidanē |
paduma karavā tōrai ninage vīḷyava koḍuvenu ||
Charaṇa 6
Vasana rahitanāgi vasudheya tirugide |
bisajanābhanē ninage vasana uḍisuvenu ||
Charaṇa 7
Varaturagavanēri kaliya saṁharisuvi |
siri hayavadanane ārati ettuvenu ||
***
Pronunciation Guide
Vowel Length: Macrons over vowels (ā, ē, ī, ō, ū) indicate long sounds; hold them twice as long as short vowels.
Retroflex Consonants: For ḷ, ṇ, ḍ, ṭ, curl the tongue back to touch the roof of the mouth (e.g., uruṭāṇi).
The Soft 'ś': Pronounce ś as a gentle "sh" with the tongue near the front teeth (e.g., śaśimukhiya).
Aspiration: Consonants followed by 'h' (ch, kh, th) should be pronounced with a soft puff of air.
The 'v' and 'w' sound: In Kannada transliteration, v is often a soft sound between 'v' and 'w' (e.g., vasana).
***
ಶ್ರೀ ವಾದಿರಾಜ ತೀರ್ಥರು (ಅಂಕಿತ: ಹಯವದನ) ವಿರಚಿತ ಈ 'ಉರುಟಾಣಿ' ಹಾಡು ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಕೃತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮದುವೆ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ-ನಾರಾಯಣರ ಶೋಭನಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ದೇವರ ಪೂಜಾ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಾರಾಂಶ (Summary)
ಈ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅತಿ ಜಾಣೆಯಾದ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯು ತನ್ನ ಪ್ರಿಯತಮನಾದ ಶ್ರೀಹರಿಗೆ 'ಉರುಟಾಣಿ' (ಒಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಪದ್ಧತಿ) ಮಾಡುತ್ತಾ ದಶಾವತಾರಗಳ ಲೀಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಭಗವಂತನ ಒಂದೊಂದು ಅವತಾರವನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತಾ, ಆಯಾ ಅವತಾರದ ವಿಶೇಷ ಗುಣಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಹರಿಗೆ ಕುಂಕುಮ, ಅರಿಶಿನ, ಗಂಧ, ಹೂವು ಮತ್ತು ವೀಳ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿ ಉಪಚರಿಸುವ ಸುಂದರ ಚಿತ್ರಣ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹಯವದನನಿಗೆ ಮಂಗಳಾರತಿ ಎತ್ತುವುದರೊಂದಿಗೆ ಈ ಹಾಡು ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಭಾವಾರ್ಥ (Paragraph-wise Meaning)
ಪಲ್ಲವಿ ಹಾಗೂ ಅನುಪಲ್ಲವಿ:
ಲಕ್ಷುಮೀ ರಮಣನಿಗೆ ಮಾಡಿದಳು ಉರುಟಾಣಿ | ಧರೆಯೊಳು ಅತಿಜಾಣಿ ಸುಂದರ ಫಣಿವೇಣಿ ||
ಅರ್ಥ: ಭೂಮಿಯಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಬುದ್ಧಿವಂತೆಯೂ, ಸುಂದರವಾಗಿ ಜಡೆ ಹೆಣೆದವಳೂ ಆದ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯು ತನ್ನ ಪತಿಯಾದ ಶ್ರೀಹರಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಉರುಟಾಣಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ.
ಚರಣ ೧:
ಮಚ್ಛಾ ಕಚ್ಛಪ ಕಿರನೇ ಕೇಸರಿಯಂದದಿ ಮುಖನೇ | ಸ್ವಚ್ಛ ಮುಖವಾತೋರೈ ನಿನಗೆ ಕುಂಕುಮ ಹಚ್ಚುವೆನು ||
ಅರ್ಥ: ಮತ್ಸ್ಯ, ಕೂರ್ಮ, ವರಾಹ ಮತ್ತು ನರಸಿಂಹ (ಕೇಸರಿ) ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದವನೇ, ನಿನ್ನ ಆ ನಿರ್ಮಲವಾದ ಮುಖವನ್ನು ತೋರಿಸು; ನಾನು ನಿನಗೆ ಅಕ್ಕರೆಯಿಂದ ಕುಂಕುಮವನ್ನು ಹಚ್ಚುತ್ತೇನೆ.
ಚರಣ ೨:
ಬಲಿಯಾ ದಾನವ ಬೇಡಿ ನೆಲವಾ ಈರಡಿ ಮಾಡಿ | ಅಳೆದಡೀಗಳ ತೋರೈ ಅರಿಶಿನ ಹಚ್ಚುವೆನು ||
ಅರ್ಥ: ವಾಮನ ರೂಪಿಯಾಗಿ ಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಲ್ಲಿ ದಾನ ಬೇಡಿ, ಎರಡೇ ಹೆಜ್ಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅಳೆದ ಪಾದಗಳನ್ನು ಈಗ ತೋರಿಸು; ಆ ಪವಿತ್ರ ಪಾದಗಳಿಗೆ ನಾನು ಅರಿಶಿನವನ್ನು ಹಚ್ಚುವೆನು.
ಚರಣ ೩:
ದುರುಳ ಕ್ಷತ್ರಿಯರನ್ನು ಕೊರಳ ತರಿದ ಹರಿಯೇ | ಹರುಷದಿಂ ಕೊರಳ ತೋರೈ ಗಂಧವ ಹಚ್ಚುವೆನು ||
ಅರ್ಥ: ಪರಶುರಾಮನಾಗಿ ಅವತರಿಸಿ ದ್ರೋಹಿಗಳಾದ ಕ್ಷತ್ರಿಯರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ಹರಿಯೇ, ನಿನ್ನ ಆ ಕಂಠವನ್ನು (ಕೊರಳನ್ನು) ಸಂತೋಷದಿಂದ ತೋರಿಸು; ನಾನು ನಿನಗೆ ಸುಗಂಧಭರಿತ ಗಂಧವನ್ನು ಲೇಪಿಸುವೆನು.
ಚರಣ ೪:
ದಶರಥನಲಿ ಜನಿಸಿ ದಶಮುಖನ ಸಂಹರಿಸಿ | ಶಶಿಮುಖಿಯ ತಂದವನೆ ಕುಸುಮ ಮುಡಿಸುವೆನು ||
ಅರ್ಥ: ದಶರಥ ಮಹಾರಾಜನ ಮಗನಾಗಿ (ರಾಮನಾಗಿ) ಹುಟ್ಟಿ, ದಶಕಂಠ ರಾವಣನನ್ನು ಕೊಂದು, ಚಂದ್ರಮುಖಿಯಾದ ಸೀತೆಯನ್ನು ಮರಳಿ ತಂದವನೇ, ನಿನಗೆ ಸುಂದರವಾದ ಹೂವುಗಳನ್ನು (ಕುಸುಮ) ಮುಡಿಸುವೆನು.
ಚರಣ ೫:
ಹದಿನಾರು ಸಾಸಿರ ಸುದತಿಯರಾನ್ನಾಳಿದನೇ | ಪದುಮ ಕರವಾ ತೋರೈ ನಿನಗೆ ವೀಳ್ಯವ ಕೊಡುವೆನು ||
ಅರ್ಥ: ಹದಿನಾರು ಸಾವಿರ ಗೋಪಿಯರ ಮನವನ್ನಾಳಿದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನೇ, ನಿನ್ನ ತಾವರೆಯಂತಹ ಕೈಗಳನ್ನು (ಪದುಮ ಕರ) ನೀಡು; ನಿನಗೆ ತಾಂಬೂಲವನ್ನು (ವೀಳ್ಯ) ಸವಿಯಲು ನೀಡುವೆನು.
ಚರಣ ೬:
ವಸನ ರಹಿತನಾಗಿ ವಸುಧೆಯ ತಿರುಗಿದೆ | ಬಿಸಜನಾಭನೇ ನಿನಗೆ ವಸನ ಉಡಿಸುವೆನು ||
ಅರ್ಥ: ಬೌದ್ಧ (ಬುದ್ಧ) ಅವತಾರದಲ್ಲಿ ದಿಗಂಬರನಾಗಿ (ವಸನ ರಹಿತ) ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸುತ್ತಿದ ಪದ್ಮನಾಭನೇ, ಈಗ ನಿನಗೆ ಸುಂದರವಾದ ಪೀತಾಂಬರವನ್ನು (ವಸನ) ಉಡಿಸುವೆನು.
ಚರಣ ೭:
ವರತುರಗವನೇರಿ ಕಲಿಯ ಸಂಹರಿಸುವಿ | ಸಿರಿ ಹಯವದನನೆ ಆರತಿ ಎತ್ತುವೆನು ||
ಅರ್ಥ: ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಕುದುರೆಯನ್ನೇರಿ ಕಲ್ಕಿ ಅವತಾರದಲ್ಲಿ ಕಲಿಪುರುಷನನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವನೇ, ಶ್ರೀ ಹಯವದನ ರೂಪಿಯಾಗಿರುವ ನಿನಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಂಗಳಾರತಿಯನ್ನು ಎತ್ತುವೆನು.
ವಾದಿರಾಜರ ಈ ಕೃತಿಯು ಭಗವಂತನ ವೈಭವವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಲಾಲಿತ್ಯವಾಗಿ ಸಂಭ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ.
***
This charming 'Urutani' song, composed by Shri Vadiraja Tirtha (with the signature Hayavadana), is traditionally sung during the Shobhana (wedding rituals) of Lakshmi-Narayana and in households during sacred ceremonies.
Summary
In this poem, Goddess Mahalakshmi, the most intelligent and beautiful consort, performs the 'Urutani' (a traditional ritualistic decoration) for Lord Shri Hari. As she attends to Him, she meditates on His ten incarnations (Dashavatara). With deep affection, she offers Him sacred items like kumkum, turmeric, sandalwood, flowers, and betel leaves, linking each offering to a specific divine feat. The song concludes with a grand auspicious lamp offering (Arati) to Lord Hayavadana.
Stanza-wise Meaning
Pallavi & Anupallavi
Lakṣumī ramaṇanige māḍidaḷu uruṭāṇi | dhareyoḷu atijāṇi sundara phaṇivēṇi ||
Meaning: Mahalakshmi, the wisest woman on earth with tresses as beautiful as a serpent's hood, is performing the Urutani ritual for her beloved Lord, Shri Hari.
Stanza 1 (Matsya, Kurma, Varaha, Narasimha)
Macchā kacchapa kiranē kēśariyandadi mukhanē | svaccha mukhavātōrai ninage kuṅkuma haccuvenu ||
Meaning: O Lord who took the forms of the Fish, the Tortoise, the Boar, and the Lion (Narasimha)! Show me Your pure, radiant face; I shall apply the sacred vermilion (Kumkum) to Your forehead.
Stanza 2 (Vamana)
Baliyā dānava bēḍi nelavā īraḍi māḍi | aḷedaḍīgaḷa tōrai ariśina haccuvenu ||
Meaning: As Vamana, You begged the demon king Bali for land and measured the entire earth in just two strides. Show me those holy feet now; I shall apply turmeric (Arishina) to them.
Stanza 3 (Parashurama)
Duruḷa kṣatriyarannu koraḷa tarida hariyē | haruṣadiṁ koraḷa tōrai gandhava haccuvenu ||
Meaning: O Hari, who as Parashurama destroyed the wicked kings! Show me Your neck with joy; I shall smear it with fragrant sandalwood paste (Gandha).
Stanza 4 (Rama)
Daśarathanali janisi daśamukhana saṁharisi | śaśimukhiya tandavane kusuma muḍisuvenu ||
Meaning: Born as the son of Dasharatha, You slew the ten-headed Ravana and brought back the moon-faced Sita. For You, I shall adorn Your hair with beautiful flowers (Kusuma).
Stanza 5 (Krishna)
Hadināru sāsira suvatiyarānnāḷidanē | paduma karavā tōrai ninage vīḷyava koḍuvenu ||
Meaning: O Krishna, who ruled the hearts of sixteen thousand gopis! Show me Your lotus-like hands; I shall offer You betel leaves and nuts (Vilya/Tambula) to savor.
Stanza 6 (Buddha)
Vasana rahitanāgi vasudheya tirugide | bisajanābhanē ninage vasana uḍisuvenu ||
Meaning: O Padmanabha, who wandered the earth without clothes (in the Buddha/Digambara form)! I shall now dress You in fine, royal garments (Vasana).
Stanza 7 (Kalki)
Varaturagavanēri kaliya saṁharisuvi | siri hayavadanane ārati ettuvenu ||
Meaning: Mounted on a noble horse, You shall destroy the evil of the Kali age. O Shri Hayavadana, I now perform the Arati (lamp ritual) for You with great devotion.
***
pallavi
lakSmi ramaNage mADidaLu uruTANe
anupallavi
iLeyoLagatijANe sundara phaNivENi
caraNam 1
maccha kacchapa kirane kEsariyandada mukhane
svaccha mukhava tOrai arisina haccuvenu
caraNam 2
duruLa kSatriyara koraLa tarida hariye
haruSadim koraLa tOrai gandhava haccuvenu
caraNam 3
dasharathanali janisi dashamukhana samharisi
shashimukhiya tandavane kusuma muDisuvenu
caraNam 4
hadinAru sAvira sudatiyaranALidane
padumakarava tOrai vILyava koDuvenu
caraNam 5
vasanarahitanAgi vasudheya tirugide
bisajanAbhane ninage vasanava toDisuvenu
caraNam 6
vara turagavanEri kaliya samharisuvi
sirihayavadanane Aratiyettuvenu
***
ಲಕ್ಷ್ಮಿ ರಮಣಗೆ ಮಾಡಿದಳು ಉರುಟಾಣಿÉ ಪ.
ಇಳೆಯೊಳಗತಿಜಾಣೆ ಸುಂದರ ಫಣಿವೇಣಿ ಅ.ಪ.
ಮಚ್ಛ ಕಚ್ಛಪ ಕಿರನೆ ಕೇಸರಿಯಂದದ ಮುಖನೆ
ಸ್ವಚ್ಛಮುಖವ ತೋರೈ ಅರಿಸಿನ ಹಚ್ಚುವೆನು 1
ದುರುಳ ಕ್ಷತ್ರಿಯರನ್ನು ಕೊರಳ ತರಿದ ಹರಿಯೆ
ಹರುಷದಿಂ ಕೊರಳ ತೋರೈ ಗಂಧವ ಹಚ್ಚುವೆನು 2
ದಶರಥsÀನಲಿ ಜನಿಸಿ ದಶಮುಖನ ಸಂಹರಿಸಿ
ಶಶಿಮುಖಿಯ ತಂದವನೆ ಕುಸುಮ ಮುಡಿಸುವೆನು 3
ಹರಿನಾರು ಸಾಸಿರ ಸುದತಿಯರನಾಳಿದನೆ
ಪದುಮಕರವ ತೋರೈ ವೀಳ್ಯವ ಕೊಡುವೆನು 4
ವಸನರಹಿತನಾಗಿ ವಸುಧೆಯ ತಿರುಗಿದೆ
ಬಿಸಜನಾಭನೆ ನಿನಗೆ [ವಸನ ಉಡಿಸುವೆನು] 5
ವರ ತುರಗವನೇರಿ ಕಲಿಯ ಸಂಹರಿಸುವಿ
ಸಿರಿಹಯವದನನೆ ಆರತಿಯೆತ್ತುವೆನು 6
******
No comments:
Post a Comment