ರಾಗ ಬಿಲಹರಿ ಆದಿತಾಳ
1st Audio by Mrs. Nandini Sripad
ಪಾಲಿಸಯ್ಯ ಪವನನಯ್ಯ ಪಾಲವಾರಿಧಿಶಯ್ಯ, ವೇಂಕಟರಾಯಾ ॥ ಪ॥
ಕಾಲಕಾಲಕೆ ಹೃದಯಾಲಯದೊಳು ನಿನ್ನ
ಶೀಲಮೂರುತಿ ತೋರೋ ಮೇಲು ಕರುಣದಿ ॥ ಅ. ಪ ॥
ಶ್ರೀಶ ಸಂಸಾರವೆಂಬ ಸೂಸುವ ಶರಧಿಯೊಳು
ಈಸಲಾರೆನೊ ಹರಿಯೇ ಎನ್ನಯ ಧೊರೆಯೇ
ದಾಸನೆಂತೆಂದಮ್ಯಾಲೆ ಘಾಸಿಗೊಳಿಸುವುದು
ಲೇಸು ನಿನಗಲ್ಲವಯ್ಯ, ಹೇ ಜೀಯ್ಯ
ದೋಷರಾಶಿಗಳೆಲ್ಲ ನಾಶಮಾಡಿ ವಿ -
ಶೇಷಜ್ಞಾನಭಕ್ತಿವೈರಾಗ್ಯವನಿತ್ತು
ಆಶೆಯ ಬಿಡಿಸೆನ್ನ ಮೀಸಲಮನಮಾಡಿ
ನೀ ಸುಳಿವುದು ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಕೃಪಾಳೋ ॥ 1 ॥
ಮೂರು ಗುಣಗಳಿಂದ ಮೂರು ತಾಪಗಳಿಂದ
ಮೂರು ಅವಸ್ಥೆಯಿಂದ, ಮುಕುಂದ
ಮೂರು ಐದರಿಂದ ಮೂರು ಏಳರಿಂದ
ಮೂರಾರು ದಾರಿಕಾಣದೆ, ಮೂರಾದೆ
ಮೂರು ಹಿಡಿಸಿ ಮ್ಯಾಲೆ ಮೂರೆರಡೋಡಿಸಿ
ಮೂರು ಮೂರು ಭಕ್ತಿ ಮೂರು ಕಾಲಕೆ ಇತ್ತು
ಮೂರು ರೂಪನಾಗಿ ಮೂರು ಲೋಕವನೆಲ್ಲ
ಮೂರು ಮಾಡಿದ ಬಿಂಬಮೂರುತಿ ವಿಶ್ವ ॥ 2 ॥
ಕರುಣಾಸಾಗರ ನಿನ್ನ ಸ್ಮರಣೆಮಾತ್ರದಿ ಸಕಲ -
ದುರಿತ ಪರಿಹಾರವೆಂದು ನಾ ಬಂದು
ಮೊರೆಹೊಕ್ಕಮ್ಯಾಲಿನ್ನು ಪೊರೆಯಬೇಕಲ್ಲದೆ
ಜರಿದು ಬಿಸಾಡುವರೆ, ಮುರಾರೇ
ಮರುತಾಂತರ್ಗತ ಗೋಪಾಲವಿಠಲ ಈ
ಶರೀರ ನಿನ್ನ ಚರಣಕೊಪ್ಪಿಸಿದೆನೊ
ಸರಿಬಂದದ್ದು ಮಾಡೋ ಬಿರುದು ನಿನ್ನದು ದೇವ
ಪರಮದಯಾನಿಧೆ ಉರಗಾದ್ರಿವಾಸ ॥ 3 ॥
***
ದ್ವೈತ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ ಅರ್ಥಾನುಸಂಧಾನ
*ಪಲ್ಲವಿ: ಪಾಲಿಸಯ್ಯ ಪವನನಯ್ಯ ಪಾಲವಾರಿಧಿ ಶಯ್ಯ, ವೇಂಕಟರೇಯಾ*
* *ಪದಾರ್ಥ*:
ಪಾಲಿಸು + ಅಯ್ಯ = ಕಾಪಾಡು ತಂದೆ; ಪವನನಯ್ಯ = ವಾಯುವಿನ ತಂದೆ; ಪಾಲವಾರಿಧಿ ಶಯ್ಯ = ಹಾಲಿನ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಮಲಗಿರುವವನೆ; ವೇಂಕಟರೇಯಾ = ವೆಂಕಟಾದ್ರಿಯ ಒಡೆಯನೇ.
* *ದ್ವೈತ ಭಾವ*: ಇಲ್ಲಿ "ಪವನನಯ್ಯ" ಎನ್ನುವುದು ಮುಖ್ಯ. ದ್ವೈತದಲ್ಲಿ ವಾಯು = ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣ = ಜೀವೋತ್ತಮ. ವಾಯುವಿನ ತಂದೆ ಎಂದರೆ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ನಾರಾಯಣ. ಹರಿಯು ವಾಯುವಿಗೂ ನಿಯಾಮಕ, ಸರ್ವೋತ್ತಮ ಎಂದು ಸ್ಥಾಪನೆ. ಕ್ಷೀರಸಾಗರಶಾಯಿ ರೂಪವು ಪಾಲಕತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಕೇತ.
*ಅ.ಪ: ಕಾಲಕಾಲಕೆ ಹೃದಯಾಲಯದೊಳು...*
* *ಅರ್ಥ*: ಯಾವಾಗಲೂ ನನ್ನ ಹೃದಯವೆಂಬ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಮಂಗಳ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಅತಿಶಯ ಕರುಣೆಯಿಂದ ತೋರಿಸು.
* *ದ್ವೈತ ಭಾವ*: ಪರಮಾತ್ಮನು ಜೀವನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ವಾಮಿಯಾಗಿ ಇರುವನು. "ಅಂತಃ ಪ್ರವಿಷ್ಟಃ ಶಾಸ್ತಾ ಜನಾನಾಂ" ಎಂಬ ಶ್ರುತಿ. ಆದರೆ ಆತನ ದರ್ಶನ ಜೀವನ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದಲ್ಲ, ಹರಿಯ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ. ಜೀವ-ಈಶರ ನಿತ್ಯ ಭೇದ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟ.
*ಚರಣ 1:
ಶ್ರೀಶ ಸಂಸಾರವೆಂಬ...*
1. *ಸಂಸಾರವೆಂಬ ಸೂಸುವ ಶರಧಿಯೊಳು ಈಸಲಾರೆನೊ*: ಸಂಸಾರವೆಂಬ ಸುಳಿಗಾಳಿಯ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟಲು ನನ್ನಿಂದ ಆಗದು. ದ್ವೈತದಲ್ಲಿ ಜೀವ ಸ್ವತಂತ್ರನಲ್ಲ, ಅಶಕ್ತ. ಹರಿಯ ಅನುಗ್ರಹವೇ ತಾರಕ
2. *ದಾಸನೆಂತೆಂದಮ್ಯಾಲೆ ಘಾಸಿಗೊಳಿಸುವುದು ಲೇಸು ನಿನಗಲ್ಲ*: "ನಿನ್ನ ದಾಸ" ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಮೇಲೆ ಕಷ್ಟ ಕೊಡುವುದು ನಿನಗೆ ಶೋಭೆಯಲ್ಲ. ಇದು ದಾಸತ್ವ-ಭಕ್ತಿಯ ಪರಮಾವಧಿ. ದ್ವೈತದ ಪಂಚಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವೇಶ್ವರ ಭೇದ ಮತ್ತು ದಾಸ್ಯಭಕ್ತಿ ಮುಖ್ಯ.
3. *ದೋಷರಾಶಿಗಳೆಲ್ಲ ನಾಶಮಾಡಿ... ಜ್ಞಾನ ಭಕ್ತಿ ವೈರಾಗ್ಯವನಿತ್ತು*: ಪಾಪಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ ವಿಶೇಷ ಜ್ಞಾನ, ಭಕ್ತಿ, ವೈರಾಗ್ಯ ಕೊಡು. ದ್ವೈತದ ಸಾಧನ ಕ್ರಮ: ಕರ್ಮದಿಂದ ಚಿತ್ತಶುದ್ಧಿ > ಜ್ಞಾನ > ಭಕ್ತಿ > ಪ್ರಸಾದ > ಮುಕ್ತಿ. ಜ್ಞಾನ-ಭಕ್ತಿ-ವೈರಾಗ್ಯ ಮೂರೂ ಹರಿಯ ದತ್ತವೇ ಹೊರತು ಜೀವನ ಸ್ವಂತ ಗಳಿಕೆಯಲ್ಲ.
4. *ಆಶೆಯ ಬಿಡಿಸೆನ್ನ ಮೀಸಲ ಮನಮಾಡಿ*: ನನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಲೌಕಿಕ ಆಸೆಯಿಂದ ಬಿಡಿಸಿ ನಿನಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿಸು. ಇದು ಅನನ್ಯ ಭಕ್ತಿ.
*ಚರಣ 2: ಮೂರು ಗುಣಗಳಿಂದ...*
ಇಡೀ ಚರಣ "ಮೂರು" ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಶ್ಲೇಷೆ. ಇದು ದ್ವೈತದ ತತ್ವಜ್ಞಾನದ ಸಾರ.
1. *ಮೂರು ಗುಣಗಳಿಂದ* = ಸತ್ವ, ರಜ, ತಮ. *ಮೂರು ತಾಪಗಳಿಂದ* = ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ, ಆಧಿದೈವಿಕ, ಆಧಿಭೌತಿಕ. *ಮೂರು ಅವಸ್ಥೆಯಿಂದ* = ಜಾಗ್ರತ್, ಸ್ವಪ್ನ, ಸುಷುಪ್ತಿ. ಇವುಗಳಿಂದ ಜೀವ ಬದ್ಧ.
2. *ಮೂರು ಐದರಿಂದ* = ಪಂಚ ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯ + ಪಂಚ ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯ + ಪಂಚ ಪ್ರಾಣ = 15.
*ಮೂರು ಏಳರಿಂದ* = ಸಪ್ತಧಾತು ಇತ್ಯಾದಿ. ಇವುಗಳ ಕಾಟದಿಂದ ದಾರಿ ಕಾಣದೆ ಬಳಲಿದೆ.
3. *ಮೂರು ಹಿಡಿಸಿ ಮ್ಯಾಲೆ ಮೂರೆರಡೋಡಿಸಿ* = ಪ್ರಕೃತಿ-ಜೀವ-ಈಶ್ವರ ತತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸಿ, ಷಡ್ರಿಪುಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಿ.
4. *ಮೂರು ಮೂರು ಭಕ್ತಿ ಮೂರು ಕಾಲಕೆ ಇತ್ತು* = ನವವಿಧ ಭಕ್ತಿ 3×3, ತ್ರಿಕಾಲದಲ್ಲೂ ಭಕ್ತಿ ಕೊಡು.
5. *ಮೂರು ರೂಪನಾಗಿ ಮೂರು ಲೋಕವನೆಲ್ಲ ಮೂರು ಮಾಡುವ* = ಬ್ರಹ್ಮ-ವಿಷ್ಣು-ಶಿವ ರೂಪದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿ-ಸ್ಥಿತಿ-ಲಯ ಮಾಡುವವ ನೀನು. ದ್ವೈತದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವೇ ಸರ್ವಕಾರಣ, ಉಳಿದವರು ಅವನ ಅಧೀನ.
6. *ಬಿಂಬಮೂರುತಿ ವಿಶ್ವ* = ಜಗತ್ತೆಲ್ಲ ಆತನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ. "ಬಿಂಬ-ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ವಾದ" ದ್ವೈತದ ಮುಖ್ಯ ತತ್ವ. ಜೀವನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬ, ಹರಿ ಬಿಂಬ.
*ಚರಣ 3:
ಕರುಣಾಸಾಗರ ನಿನ್ನ ಸ್ಮರಣೆ...*
1. *ಸ್ಮರಣೆಮಾತ್ರದಿ ಸಕಲ ದುರಿತ ಪರಿಹಾರ*: ಹರಿಯ ನಾಮಸ್ಮರಣೆ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲ ಪಾಪ ನಾಶ. ಇದು "ಹರೇರ್ನಾಮೈವ ಕೇವಲಂ" ಸಿದ್ಧಾಂತ.
2. *ಮೊರೆ ಹೊಕ್ಕಮ್ಯಾಲಿನ್ನು ಪೊರೆಯಬೇಕಲ್ಲದೆ*: ನಿನ್ನ ಮೊರೆ ಹೊಕ್ಕ ಮೇಲೆ ಕಾಪಾಡುವುದು ನಿನ್ನ ಧರ್ಮ. ಶರಣಾಗತಿ ದ್ವೈತದ ಪರಮ ಸಾಧನ.
3. *ಮರುತಾಂತರ್ಗತ ಗೋಪಾಲವಿಠಲ*: ವಾಯುವಿನ ಒಳಗಿರುವ ಗೋಪಾಲವಿಠಲ. ಮತ್ತೆ "ಹರಿ-ವಾಯು" ತಾರತಮ್ಯ. ವಾಯು ಜೀವೋತ್ತಮನಾದರೂ ಹರಿ ಅವನ ಅಂತರ್ವಾಮಿ, ನಿಯಾಮಕ.
4. *ಶರೀರ ನಿನ್ನ ಚರಣಕೊಪ್ಪಿಸಿದೆನೊ*: ತನು-ಮನ-ಧನ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹರಿಗೆ ಅರ್ಪಣೆ. ಇದೇ "ಅರ್ಪಣ ಭಕ್ತಿ".
5. *ಉರಗಾದ್ರಿವಾಸ* = ಶೇಷಾಚಲದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವನೇ. ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ರೂಪ.
*ದ್ವೈತದ ಸಾರ*: ಈ ಕೀರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ 1. ಹರಿಸರ್ವೋತ್ತಮತ್ವ 2. ವಾಯುಜೀವೋತ್ತಮತ್ವ 3. ಪಂಚಭೇದ 4. ಬಿಂಬ-ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ವಾದ 5. ತಾರತಮ್ಯ 6. ಶರಣಾಗತಿ 7. ಹರಿಯ ಅನುಗ್ರಹವೇ ಮುಕ್ತಿಸಾಧನ ಎಂಬ ಮುಖ್ಯ ತತ್ವಗಳು ಬಂದಿವೆ.
(೨)ಶ್ರೀಪಾದರಾಜರ ಕೃತಿ:
ದ್ವೈತ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ಹನುಮ/ಭೀಮ/ಮಧ್ವ ಈ ಮೂವರೂ ವಾಯುದೇವರ ಅವತಾರ. ಹಾಗಾಗಿ ವಾಯು ಜೀವೋತ್ತಮ. ಈ ಕೀರ್ತನೆ ವಾಯುಸ್ತುತಿ.
*ಪೂರ್ಣ ಪಾಠ*
*ಪಲ್ಲವಿ*
ಪಾಲಿಸಯ್ಯ ಪವನನಯ್ಯ ಪರಮ ಪಾವನ ಮೂರುತಿ
ನೀಲವರ್ಣನ ದಾಸನಯ್ಯ ನಿನ್ನ ನಂಬಿದೆ ದೇವಾ ||ಪ||
*ಚರಣ 1*
ಹನುಮಂತನಾಗಿ ರಾಮ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದೆಯ್ಯ
ವನಚರೊಡಗೂಡಿ ಲಂಕೆಯ ಸುಟ್ಟೆಯ್ಯ
ಅನಿಲಸುತನೆ ನಿನ್ನ ನೆನೆದರೆ ಸಾಕಯ್ಯ
ಜನನ ಮರಣ ಭಯವ ಪರಿಹರಿಸಯ್ಯ ||1||
*ಚರಣ 2*
ಭೀಮಸೇನನಾಗಿ ಧರ್ಮಜನ ಕಾಯ್ದೆಯ್ಯ
ಕೌರವರ ಮದವನು ಅಡಗಿಸಿದೆಯ್ಯ
ಪ್ರೇಮದಿಂದ ದ್ರೌಪದಿಯ ಮಾನ ಕಾಯ್ದೆಯ್ಯ
ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಿನ್ನಂಥ ದೈವಿಲ್ಲಯ್ಯ ||2||
*ಚರಣ 3*
ಮಧ್ವಮುನಿಯಾಗಿ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಬೋಧಿಸಿದೆಯ್ಯ
ಬುದ್ಧಿ ಭೇದವ ತೊಲಗಿಸಿ ತತ್ವವ ತೋರಿದೆಯ್ಯ
ಸದ್ಗುರು ಶ್ರೀಪಾದರಾಜರಿಗೊಲಿದೆಯ್ಯ
ವಿಧಿ ರುದ್ರಾದಿಗಳಿಗೆ ವಂದ್ಯನಾದೆಯ್ಯ ||3||
*ದ್ವೈತ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ ಪದ್ಯದ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಅನುಸಂಧಾನ*
ದ್ವೈತದಲ್ಲಿ *ವಾಯುದೇವರು ಜೀವೋತ್ತಮ*, ಬ್ರಹ್ಮನಿಗಿಂತಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ. ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅಧೀನ. ಈ ತತ್ವವೇ ಕೀರ್ತನೆಯ ಜೀವಾಳ.
*ಪಲ್ಲವಿ: ಪಾಲಿಸಯ್ಯ ಪವನನಯ್ಯ...*
*ಪದಶಃ ಅರ್ಥ*: ಓ ಪವನನ ಮಗನೇ, ಪರಮ ಪವಿತ್ರ ಮೂರ್ತಿಯೇ, ನೀಲವರ್ಣನಾದ ಕೃಷ್ಣನ ದಾಸನೇ, ನನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡು. ನಿನ್ನನ್ನೇ ನಂಬಿದ್ದೇನೆ.
*ದ್ವೈತ ಅನುಸಂಧಾನ*:
1. *ಪವನನಯ್ಯ*: ವಾಯುವಿನ ಮಗ ಹನುಮ. ವಾಯು ಸ್ವತಃ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಜೀವ.
2. *ಪರಮ ಪಾವನ ಮೂರುತಿ*: ವಾಯು ತತ್ವತಃ ಅತ್ಯಂತ ಜ್ಞಾನಿ, ಬಲಿಷ್ಠ. ಅಪರೋಕ್ಷ ಜ್ಞಾನಿ. ಅವನ ಸ್ಮರಣೆ ಪಾಪ ನಾಶ ಮಾಡುತ್ತೆ.
3. *ನೀಲವರ್ಣನ ದಾಸನಯ್ಯ*: ದ್ವೈತದ ಮೂಲ ತತ್ವ - ವಾಯು ವಿಷ್ಣುವಿನ ನಿತ್ಯ ದಾಸ. ಸ್ವತಂತ್ರನಲ್ಲ. "ದಾಸೋಹಂ ಕೌಸಲೇಂದ್ರಸ್ಯ" ಅಂದ ಹನುಮ. ಈ ದಾಸ್ಯವೇ ಅವನ ದೊಡ್ಡತನ.
4. *ನಿನ್ನ ನಂಬಿದೆ*: ವಾಯು "ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣ". ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಇರೋ ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿ ಅವನೇ. ಅವನ ಅನುಗ್ರಹ ಇಲ್ಲದೆ ಮೋಕ್ಷ ಇಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಶರಣಾಗತಿ.
*ಚರಣ 1: ಹನುಮಂತನಾಗಿ...*
*ಸಾರಾಂಶ*: ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಹನುಮನಾಗಿ ರಾಮಸೇವೆ ಮಾಡಿ, ಲಂಕಾದಹನ ಮಾಡಿದೆ. ನಿನ್ನ ಹೆಸರು ಹೇಳಿದರೆ ಜನ್ಮ-ಮೃತ್ಯು ಭಯ ಹೋಗುತ್ತೆ.
*ದ್ವೈತ ಅನುಸಂಧಾನ*:
1. *ರಾಮ ಸೇವೆ*: ವಾಯುವಿನ ಮೊದಲ ಅವತಾರ ಹನುಮ. ರಾಮ = ಪರಬ್ರಹ್ಮ ವಿಷ್ಣು. ಜೀವೋತ್ತಮನ ಕೆಲಸವೇ ಪರಮಾತ್ಮನ ಸೇವೆ. ಇದೇ "ಮಾಧ್ವಮತದ ಸಾರ".
2. *ಲಂಕೆಯ ಸುಟ್ಟೆಯ್ಯ*: ಅಧರ್ಮ ನಾಶಕ್ಕೆ ವಾಯುವಿನ ಬಲ ಬೇಕು. ಅವನು "ಬಲಿತೋ ಭೀಮಃ" - ಬಲಶಾಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ.
3. *ಜನನ ಮರಣ ಭಯ*: ವಾಯು "ಪ್ರಾಣದೇವರು". ಅವನ ಉಪಾಸನೆಯಿಂದ ಅಪಮೃತ್ಯು ಪರಿಹಾರ. ಸಂಸಾರ ಭಯ ಹೋಗಿ ಮೋಕ್ಷಮಾರ್ಗ ಸುಗಮ.
*ಚರಣ 2: ಭೀಮಸೇನನಾಗಿ...*
*ಸಾರಾಂಶ*: ದ್ವಾಪರದಲ್ಲಿ ಭೀಮನಾಗಿ ಧರ್ಮರಾಯನನ್ನು ಕಾಪಾಡಿ, ಕೌರವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, ದ್ರೌಪದಿ ಮಾನ ಉಳಿಸಿದೆ. ನಿನ್ನಂತ ದೈವ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ.
*ದ್ವೈತ ಅನುಸಂಧಾನ*:
1. *ಧರ್ಮಜನ ಕಾಯ್ದೆಯ್ಯ*: ಎರಡನೇ ಅವತಾರ ಭೀಮ. ಧರ್ಮರಾಯ = ಧರ್ಮಸ್ವರೂಪ. ವಾಯು ಯಾವಾಗಲೂ ಧರ್ಮದ ಪರ. ಅಧರ್ಮಿಗಳಾದ ಕೌರವರ ಮದ ಅಡಗಿಸಿದ.
2. *ದ್ರೌಪದಿಯ ಮಾನ*: ಸ್ತ್ರೀ ರಕ್ಷಣೆ, ಧರ್ಮ ರಕ್ಷಣೆ ವಾಯುವಿನ ಗುಣ. ಇದರಿಂದ ಅವನು "ಭಕ್ತವತ್ಸಲ" ಅಂತ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತೆ.
3. *ನಿನ್ನಂಥ ದೈವವಿಲ್ಲಯ್ಯ*: ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳಿಗಿಂತ ವಾಯು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎನ್ನುವ ತಾರತಮ್ಯ. "ವಾಯೋಃ ನ ಹಿ ಅಧಿಕಃ ಕಶ್ಚಿತ್" - ವಾಯುಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನವನು ವಿಷ್ಣು ಬಿಟ್ಟರೆ ಇಲ್ಲ.
*ಚರಣ 3: ಮಧ್ವಮುನಿಯಾಗಿ...*
*ಸಾರಾಂಶ*: ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರಾಗಿ ಶಾಸ್ತ್ರ ಬೋಧಿಸಿ, ತಪ್ಪು ತಿಳುವಳಿಕೆ ಹೋಗಲಾಡಿಸಿ, ಸರಿಯಾದ ತತ್ವ ತೋರಿಸಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮ-ರುದ್ರರಿಗೂ ನೀನು ವಂದ್ಯ.
*ದ್ವೈತ ಅನುಸಂಧಾನ*:
1. *ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಬೋಧಿಸಿದೆಯ್ಯ*: ಮೂರನೇ ಅವತಾರ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯ. ದ್ವೈತ ಮತ ಸ್ಥಾಪನೆ. ವೇದದ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥ ತೋರಿಸಿದ.
2. *ಬುದ್ಧಿ ಭೇದವ ತೊಲಗಿಸಿ*: ಮಾಯಾವಾದ, ಶೂನ್ಯವಾದ ಖಂಡಿಸಿ "ಹರಿ ಸರ್ವೋತ್ತಮ, ವಾಯು ಜೀವೋತ್ತಮ" ಎಂಬ ತತ್ವವ ತೋರಿಸಿದ. ಇದೇ "ತತ್ವವಾದ".
3. *ವಿಧಿ ರುದ್ರಾದಿಗಳಿಗೆ ವಂದ್ಯ*: ಇಲ್ಲಿ ದ್ವೈತದ ತಾರತಮ್ಯ ಸ್ಪಷ್ಟ. ಚತುರ್ಮುಖ ಬ್ರಹ್ಮ, ರುದ್ರ ದೇವರು ಕೂಡ ವಾಯುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡ್ತಾರೆ. ಯಾಕಂದ್ರೆ ಜ್ಞಾನ-ಭಕ್ತಿ-ವೈರಾಗ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಯು ಮೇಲೆ.
4. *ಶ್ರೀಪಾದರಾಜರಿಗೊಲಿದೆಯ್ಯ*: ಕವಿಯಾದ ಶ್ರೀಪಾದರಾಜರಿಗೆ ವಾಯುವಿನ ಅನುಗ್ರಹ ಆಗಿದೆ. ಗುರು ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ವಾಯುವಿನ ಸ್ಥಾನ ತೋರಿಸುತ್ತೆ.
*ಒಟ್ಟು ಸಾರ*
ಈ ಕೀರ್ತನೆ ಕೇವಲ ಭಕ್ತಿಗೀತೆ ಅಲ್ಲ. ಇದು *ದ್ವೈತದ "ವಾಯು ಜೀವೋತ್ತಮತ್ವ" ತತ್ವದ ಸಂಗ್ರಹ*.
1. ವಿಷ್ಣು ಸರ್ವೋತ್ತಮ.
2. ವಾಯು ಅವನ ನಂತರದ ಸ್ಥಾನ. ಮೂರು ಅವತಾರದಲ್ಲಿ ಲೋಕ ಕಲ್ಯಾಣ ಮಾಡಿದ.
3. ವಾಯುವಿನ ಅನುಗ್ರಹ ಇಲ್ಲದೆ ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲ, ಮೋಕ್ಷವಿಲ್ಲ.
4. ಹಾಗಾಗಿ "ಪಾಲಿಸಯ್ಯ" ಅಂತ ಶರಣಾಗತಿ.
ಈ ಕೀರ್ತನೆ ಹಾಡೋದು ಅಂದ್ರೆ ವಾಯುಸ್ತುತಿ ಮೂಲಕ ವಿಷ್ಣುವನ್ನೇ ಒಲಿಸಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ. ಯಾಕಂದ್ರೆ ದಾಸನನ್ನು ಒಲಿಸಿದರೆ ಸ್ವಾಮಿ ಒಲಿದಂತೆ.
*ಹರಿ ಸರ್ವೋತ್ತಮ* *ವಾಯು ಜೀವೋತ್ತಮ*
(whatsapp)
***
pallavi
pAlisayya pAvananayya pAlavAridhishayya vEnkaTarEya
anupallavi
kAlakAlake hrudayAlayadoLu ninna shIlamUruti tOro mElukaruNadi
caraNam 1
shrIsha samsAravembo sUsuva sharadhiyoLIsalAreno hariye E doreye
dAsanentendamyAle ghAsigoLisuvudu lEsuninagallavayya hE jIyA
dOSarAshigaLella nAshana mADisu vishEshavAda jnAna lEsubhakutinittu
Aseya biDisenna mIsalamana mADi nI suLivudu shrInivAsa krupALo
caraNam 2
mUruguNagaLinda mUrutApagaLinda mUru avastheyinda mukunda
mUru aidarinda mUru ELarinda mUrara dArigaaNade mUrAde
mUru hiDisi myAle mUreraDODisi mUrumUru bhaktiya mUrukAlake ittu
mUrurUpavAgi mUrulOkavanella mUrumADuva bimbamUruti vishva
caraNam 3
karuNAsAgara ninna smaraNemAtradi sakala durita parihAravendu nA bandu
morehokkamyAlenna poreyabEkellade jaridu dUra nUkuvaremurAre
marutAntargata gOpaalaviThala I sharIrave ninna caraNakar pisideno
saribandaddu mADo birudu ninnadu dEva paramadayAnidhe uragAdrivaasa
***
ಪಾಲಿಸಯ್ಯ ಪವನನಯ್ಯ ಪಾಲವಾರಿಧಿಶಯ್ಯ, ವೇಂಕಟರಾಯಾ ॥ ಪ॥
ಕಾಲಕಾಲಕೆ ಹೃದಯಾಲಯದೊಳು ನಿನ್ನ
ಶೀಲಮೂರುತಿ ತೋರೋ ಮೇಲು ಕರುಣದಿ ॥ ಅ. ಪ ॥
ಪವನನಯ್ಯ = ಶ್ರೀವಾಯುದೇವರ ತಂದೆ, (ಹೇ ವಿಷ್ಣೋ !); ಪಾಲವಾರಿಧಿಶಯ್ಯ = ಕ್ಷೀರಸಾಗರಶಯನ; ವೇಂಕಟರಾಯಾ = ಭಕ್ತರ ಸಕಲದುರಿತಗಳನ್ನು ದಹಿಸುವ ಮಹರಾಯ ! (ವೇಂಕಟರೇಯ ! )
ಶೀಲಮೂರುತಿ = ಶುದ್ಧ (ಅಪ್ರಾಕೃತ - ಚಿದಾನಂದಾತ್ಮಕ) ಸ್ವರೂಪವನ್ನು; ಮೇಲುಕರುಣದಿ = ಅತಿಶಯ ದಯದಿಂದ; ( ನನ್ನ ಸಾಧನೆಯು ಅಪ್ರಯೋಜಕವಾದ್ದರಿಂದ, ನೀನೇ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ).
ಶ್ರೀಶ ಸಂಸಾರವೆಂಬ ಸೂಸುವ ಶರಧಿಯೊಳು
ಈಸಲಾರೆನೊ ಹರಿಯೇ ಎನ್ನಯ ಧೊರೆಯೇ
ದಾಸನೆಂತೆಂದಮ್ಯಾಲೆ ಘಾಸಿಗೊಳಿಸುವುದು
ಲೇಸು ನಿನಗಲ್ಲವಯ್ಯ, ಹೇ ಜೀಯ್ಯ
ದೋಷರಾಶಿಗಳೆಲ್ಲ ನಾಶಮಾಡಿ ವಿ -
ಶೇಷಜ್ಞಾನಭಕ್ತಿವೈರಾಗ್ಯವನಿತ್ತು
ಆಶೆಯ ಬಿಡಿಸೆನ್ನ ಮೀಸಲಮನಮಾಡಿ
ನೀ ಸುಳಿವುದು ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಕೃಪಾಳೋ ॥ 1 ॥
ಸೂಸುವ = ತುಂಬಿ ಪ್ರವಹಿಸುವ; ಶರಧಿಯೊಳು = ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ (ಸಂಸಾರವೆಂಬ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ - ಸಾಗರಪ್ರವಾಹಗಳು ಅತಿಪ್ರಬಲಗಳೆಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧಪ್ರಮೇಯವೂ ಆಗಿದೆ); ಈಸಲಾರೆನೊ = ಈಜುವ ಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲ; ದಾಸನೆಂತೆಂದ ಮ್ಯಾಲೆ = ನಿನ್ನ ಭಕ್ತನಾಗಿರುತ್ತಿರಲು; ಘಾಸಿಗೊಳಿಸುವುದು = ದುಃಖಪಡಿಸುವುದು; ಲೇಸು = ಒಳ್ಳೆಯದು (ಯೋಗ್ಯವಾದುದು); ನಿನಗಲ್ಲವಯ್ಯ = (ನಿನ್ನಂಥ ಕೃಪಾಮೂರ್ತಿಗೆ) ನಿನಗೆ ಸರಿಯಾದುದು ಅಲ್ಲ; ಮೀಸಲಮನ ಮಾಡಿ = (ನನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು) ನಿನಗಾಗಿಯೇ ಮಾಡಿ (ಅನ್ಯತ್ರ ಹೋಗದಂತೆ ನಿನ್ನ ಸೇವೆಯೊಳಿರುವಂತೆ ಮಾಡಿ).
ಮೂರು ಗುಣಗಳಿಂದ ಮೂರು ತಾಪಗಳಿಂದ
ಮೂರು ಅವಸ್ಥೆಯಿಂದ, ಮುಕುಂದ
ಮೂರು ಐದರಿಂದ ಮೂರು ಏಳರಿಂದ
ಮೂರಾರು ದಾರಿಕಾಣದೆ, ಮೂರಾದೆ
ಮೂರು ಹಿಡಿಸಿ ಮ್ಯಾಲೆ ಮೂರೆರಡೋಡಿಸಿ
ಮೂರು ಮೂರು ಭಕ್ತಿ ಮೂರು ಕಾಲಕೆ ಇತ್ತು
ಮೂರು ರೂಪನಾಗಿ ಮೂರು ಲೋಕವನೆಲ್ಲ
ಮೂರು ಮಾಡಿದ ಬಿಂಬಮೂರುತಿ ವಿಶ್ವ ॥ 2 ॥
ಮೂರು ಗುಣಗಳಿಂದ = ಸತ್ವ, ರಜ, ತಮೋಗುಣಗಳ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ; ಮೂರು ತಾಪಗಳಿಂದ = ಅಧಿಭೂತ, ಅಧ್ಯಾತ್ಮ, ಅಧಿದೈವಗಳೆಂಬ ದುಃಖಗಳಿಂದ; ಮೂರು ಅವಸ್ಥೆಯಿಂದ = (ಸಂಸಾರಿಜೀವರಿಗೆ ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುವ, ತುರೀಯ - ನಾಲ್ಕನೆಯದಾದ ಮುಕ್ತ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಭಿನ್ನವಾದ) ಜಾಗ್ರತ, ಸ್ವಪ್ನ, ಸುಷುಪ್ತಿಗಳೆಂಬ ಅವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ತಿರುಗುತ್ತ; ಮೂರು ಐದರಿಂದ = ಅಷ್ಟ (ಎಂಟು) ಮದಗಳಿಂದ (ಅಥವಾ ಅಷ್ಟವಿಧಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ - ' ಅಹಂಕಾರ ಇತೀಯಂ ಮೇ ಭಿನ್ನಾ ಪ್ರಕೃತಿರಷ್ಟಧಾ ' ಎಂಬಂತೆ - ಪೃಥಿವ್ಯಾದಿಪಂಚಭೂತಗಳು, ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ, ಅಹಂಕಾರಗಳೆಂಬವು, ಶ್ರೀಹರಿಯ ಅಧೀನಗಳಾದ ಪ್ರಕೃತಿವಿಕಾರಗಳು); ಮೂರು ಏಳರಿಂದ = ದಶೇಂದ್ರಿಯಗಳ ಉಪಟಳದಿಂದ; ಮೂರಾರು ದಾರಿ = (ಶ್ರವಣ, ಕೀರ್ತನ, ಸ್ಮರಣ, ಪಾದಸೇವನ, ಅರ್ಚನ, ವಂದನೆ, ದಾಸ್ಯ, ಸಖ್ಯ, ಆತ್ಮಸಮರ್ಪಣೆಗಳೆಂಬ ) ಒಂಭತ್ತು ಭಕ್ತಿಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ; ಕಾಣದೆ = ತಿಳಿಯದೆ; ಮೂರಾದೆ = ಭೂಸ್ವರ್ಗನರಕಗಳಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುತ್ತಿರುವೆನು; ಮೂರು ಹಿಡಿಸಿ = ಮೂರಾದ ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ - ಜ್ಞಾನ, ಭಕ್ತಿ, ವೈರಾಗ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಸಿ (ನನ್ನ ಯೋಗ್ಯತೆಯನ್ನರಿತ ನೀನು, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆ ಸನ್ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಮಾಡಿ); ಮೂರೆರಡೋಡಿಸಿ = ಆರು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಿ (ನನ್ನನ್ನು ಪೀಡಿಸದಂತೆ ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ, ಲೋಭ, ಮೋಹ, ಮದ, ಮತ್ಸರಗಳೆಂಬ ಆರು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ದೂರದಲ್ಲಿಟ್ಟು); ಮೂರು ಮೂರು ಭಕ್ತಿ ಮೂರು ಕಾಲಕೆ ಇತ್ತು = ನವವಿಧ ಭಕ್ತಿಭಾವಗಳನ್ನು ತ್ರಿಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ (ಭೂತ, ವರ್ತಮಾನ, ಭವಿಷ್ಯತ್ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ - ಸದಾ; ಅಥವಾ ಪ್ರತಿದಿನದ ತ್ರಿಸಂಧ್ಯಾಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ); ಮೂರು ರೂಪನಾಗಿ = ವಿಶ್ವ, ತೈಜಸ, ಪ್ರಾಜ್ಞಗಳೆಂಬ ಮೂರು ರೂಪಗಳಿಂದ; ಮೂರುಲೋಕವನ್ನೆಲ್ಲ = ತ್ರೈಲೋಕ್ಯವನ್ನು (ಜಗತ್ತಿನ ಸರ್ವಜೀವರನ್ನು) ; ಮೂರು ಮಾಡಿದ = ಮೂರು ಅವಸ್ಥೆ(ಸ್ವಪ್ನ, ಜಾಗ್ರತ್, ಸುಷುಪ್ತಿ )ಗಳಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿಸಿ (ವಿವಿಧಸುಖದುಃಖಾದಿ ಅನುಭವಗಳನ್ನೀವ) ; ಬಿಂಬಮೂರುತಿ = ಜೀವಾಂತರ್ಯಾಮಿಯಾದ ಬಿಂಬರೂಪೀಶ್ರೀಹರೇ ! ; ವಿಶ್ವ = ಹೇ ವಿಶ್ವ ! ಸರ್ವ ! ಸರ್ವಾಂತರ್ಯಾಮಿ ! ಸರ್ವತ್ರ ವ್ಯಾಪ್ತ !
ಕರುಣಾಸಾಗರ ನಿನ್ನ ಸ್ಮರಣೆಮಾತ್ರದಿ ಸಕಲ -
ದುರಿತ ಪರಿಹಾರವೆಂದು ನಾ ಬಂದು
ಮೊರೆಹೊಕ್ಕಮ್ಯಾಲಿನ್ನು ಪೊರೆಯಬೇಕಲ್ಲದೆ
ಜರಿದು ಬಿಸಾಡುವರೆ, ಮುರಾರೇ
ಮರುತಾಂತರ್ಗತ ಗೋಪಾಲವಿಠಲ ಈ
ಶರೀರ ನಿನ್ನ ಚರಣಕೊಪ್ಪಿಸಿದೆನೊ
ಸರಿಬಂದದ್ದು ಮಾಡೋ ಬಿರುದು ನಿನ್ನದು ದೇವ
ಪರಮದಯಾನಿಧೆ ಉರಗಾದ್ರಿವಾಸ ॥ 3 ॥
ಜರಿದು ಬಿಸಾಡುವರೆ = ಸ್ವೀಕರಿಸದೆ ತಳ್ಳುವರೇ ? (ತಿರಸ್ಕರಿಸುವುದು ಉಚಿತವಲ್ಲ); ಮುರಾರೇ = ಶ್ರೀಹರೇ ! (ಮುರನಾಮಕ ದೈತ್ಯನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ !); ಮರುತಾಂತರ್ಗತ = ಶ್ರೀವಾಯುದೇವನ ಅಂತರ್ಯಾಮಿ; ಸರಿ ಬಂದದ್ದು = ನಿನಗೆ ಯೋಗ್ಯವೆನಿಸಿದ್ದು; ಮಾಡೋ ಬಿರುದು = ಮಾಡುವವನೆಂಬ (ಜೀವರ ಯೋಗ್ಯತೆಯನ್ನು ಬಲ್ಲವನಾದ್ದರಿಂದ) ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯುಳ್ಳವ (ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ); ಉರಗಾದ್ರಿವಾಸ = ಶೇಷಾಚಲವಾಸಿ, ಶ್ರೀ ಶ್ರೀನಿವಾಸ !
ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ :
ಹರಿದಾಸರತ್ನಂ ಶ್ರೀಗೋಪಾಲದಾಸರು
***********
ಪಾಲಿಸಯ್ಯ ಪವನನಯ್ಯ ಪಾಲವಾರಿಧಿಶಯ್ಯ, ವೇಂಕಟರಾಯಾ ॥ ಪ॥
ಕಾಲಕಾಲಕೆ ಹೃದಯಾಲಯದೊಳು ನಿನ್ನ
ಶೀಲಮೂರುತಿ ತೋರೋ ಮೇಲು ಕರುಣದಿ ॥ ಅ. ಪ ॥
ಪವನನಯ್ಯ = ಶ್ರೀವಾಯುದೇವರ ತಂದೆ, (ಹೇ ವಿಷ್ಣೋ !); ಪಾಲವಾರಿಧಿಶಯ್ಯ = ಕ್ಷೀರಸಾಗರಶಯನ; ವೇಂಕಟರಾಯಾ = ಭಕ್ತರ ಸಕಲದುರಿತಗಳನ್ನು ದಹಿಸುವ ಮಹರಾಯ ! (ವೇಂಕಟರೇಯ ! )
ಶೀಲಮೂರುತಿ = ಶುದ್ಧ (ಅಪ್ರಾಕೃತ - ಚಿದಾನಂದಾತ್ಮಕ) ಸ್ವರೂಪವನ್ನು; ಮೇಲುಕರುಣದಿ = ಅತಿಶಯ ದಯದಿಂದ; ( ನನ್ನ ಸಾಧನೆಯು ಅಪ್ರಯೋಜಕವಾದ್ದರಿಂದ, ನೀನೇ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ).
ಶ್ರೀಶ ಸಂಸಾರವೆಂಬ ಸೂಸುವ ಶರಧಿಯೊಳು
ಈಸಲಾರೆನೊ ಹರಿಯೇ ಎನ್ನಯ ಧೊರೆಯೇ
ದಾಸನೆಂತೆಂದಮ್ಯಾಲೆ ಘಾಸಿಗೊಳಿಸುವುದು
ಲೇಸು ನಿನಗಲ್ಲವಯ್ಯ, ಹೇ ಜೀಯ್ಯ
ದೋಷರಾಶಿಗಳೆಲ್ಲ ನಾಶಮಾಡಿ ವಿ -
ಶೇಷಜ್ಞಾನಭಕ್ತಿವೈರಾಗ್ಯವನಿತ್ತು
ಆಶೆಯ ಬಿಡಿಸೆನ್ನ ಮೀಸಲಮನಮಾಡಿ
ನೀ ಸುಳಿವುದು ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಕೃಪಾಳೋ ॥ 1 ॥
ಸೂಸುವ = ತುಂಬಿ ಪ್ರವಹಿಸುವ; ಶರಧಿಯೊಳು = ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ (ಸಂಸಾರವೆಂಬ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ - ಸಾಗರಪ್ರವಾಹಗಳು ಅತಿಪ್ರಬಲಗಳೆಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧಪ್ರಮೇಯವೂ ಆಗಿದೆ); ಈಸಲಾರೆನೊ = ಈಜುವ ಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲ; ದಾಸನೆಂತೆಂದ ಮ್ಯಾಲೆ = ನಿನ್ನ ಭಕ್ತನಾಗಿರುತ್ತಿರಲು; ಘಾಸಿಗೊಳಿಸುವುದು = ದುಃಖಪಡಿಸುವುದು; ಲೇಸು = ಒಳ್ಳೆಯದು (ಯೋಗ್ಯವಾದುದು); ನಿನಗಲ್ಲವಯ್ಯ = (ನಿನ್ನಂಥ ಕೃಪಾಮೂರ್ತಿಗೆ) ನಿನಗೆ ಸರಿಯಾದುದು ಅಲ್ಲ; ಮೀಸಲಮನ ಮಾಡಿ = (ನನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು) ನಿನಗಾಗಿಯೇ ಮಾಡಿ (ಅನ್ಯತ್ರ ಹೋಗದಂತೆ ನಿನ್ನ ಸೇವೆಯೊಳಿರುವಂತೆ ಮಾಡಿ).
ಮೂರು ಗುಣಗಳಿಂದ ಮೂರು ತಾಪಗಳಿಂದ
ಮೂರು ಅವಸ್ಥೆಯಿಂದ, ಮುಕುಂದ
ಮೂರು ಐದರಿಂದ ಮೂರು ಏಳರಿಂದ
ಮೂರಾರು ದಾರಿಕಾಣದೆ, ಮೂರಾದೆ
ಮೂರು ಹಿಡಿಸಿ ಮ್ಯಾಲೆ ಮೂರೆರಡೋಡಿಸಿ
ಮೂರು ಮೂರು ಭಕ್ತಿ ಮೂರು ಕಾಲಕೆ ಇತ್ತು
ಮೂರು ರೂಪನಾಗಿ ಮೂರು ಲೋಕವನೆಲ್ಲ
ಮೂರು ಮಾಡಿದ ಬಿಂಬಮೂರುತಿ ವಿಶ್ವ ॥ 2 ॥
ಮೂರು ಗುಣಗಳಿಂದ = ಸತ್ವ, ರಜ, ತಮೋಗುಣಗಳ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ; ಮೂರು ತಾಪಗಳಿಂದ = ಅಧಿಭೂತ, ಅಧ್ಯಾತ್ಮ, ಅಧಿದೈವಗಳೆಂಬ ದುಃಖಗಳಿಂದ; ಮೂರು ಅವಸ್ಥೆಯಿಂದ = (ಸಂಸಾರಿಜೀವರಿಗೆ ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುವ, ತುರೀಯ - ನಾಲ್ಕನೆಯದಾದ ಮುಕ್ತ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಭಿನ್ನವಾದ) ಜಾಗ್ರತ, ಸ್ವಪ್ನ, ಸುಷುಪ್ತಿಗಳೆಂಬ ಅವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ತಿರುಗುತ್ತ; ಮೂರು ಐದರಿಂದ = ಅಷ್ಟ (ಎಂಟು) ಮದಗಳಿಂದ (ಅಥವಾ ಅಷ್ಟವಿಧಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ - ' ಅಹಂಕಾರ ಇತೀಯಂ ಮೇ ಭಿನ್ನಾ ಪ್ರಕೃತಿರಷ್ಟಧಾ ' ಎಂಬಂತೆ - ಪೃಥಿವ್ಯಾದಿಪಂಚಭೂತಗಳು, ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ, ಅಹಂಕಾರಗಳೆಂಬವು, ಶ್ರೀಹರಿಯ ಅಧೀನಗಳಾದ ಪ್ರಕೃತಿವಿಕಾರಗಳು); ಮೂರು ಏಳರಿಂದ = ದಶೇಂದ್ರಿಯಗಳ ಉಪಟಳದಿಂದ; ಮೂರಾರು ದಾರಿ = (ಶ್ರವಣ, ಕೀರ್ತನ, ಸ್ಮರಣ, ಪಾದಸೇವನ, ಅರ್ಚನ, ವಂದನೆ, ದಾಸ್ಯ, ಸಖ್ಯ, ಆತ್ಮಸಮರ್ಪಣೆಗಳೆಂಬ ) ಒಂಭತ್ತು ಭಕ್ತಿಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ; ಕಾಣದೆ = ತಿಳಿಯದೆ; ಮೂರಾದೆ = ಭೂಸ್ವರ್ಗನರಕಗಳಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುತ್ತಿರುವೆನು; ಮೂರು ಹಿಡಿಸಿ = ಮೂರಾದ ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ - ಜ್ಞಾನ, ಭಕ್ತಿ, ವೈರಾಗ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಸಿ (ನನ್ನ ಯೋಗ್ಯತೆಯನ್ನರಿತ ನೀನು, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆ ಸನ್ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಮಾಡಿ); ಮೂರೆರಡೋಡಿಸಿ = ಆರು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಿ (ನನ್ನನ್ನು ಪೀಡಿಸದಂತೆ ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ, ಲೋಭ, ಮೋಹ, ಮದ, ಮತ್ಸರಗಳೆಂಬ ಆರು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ದೂರದಲ್ಲಿಟ್ಟು); ಮೂರು ಮೂರು ಭಕ್ತಿ ಮೂರು ಕಾಲಕೆ ಇತ್ತು = ನವವಿಧ ಭಕ್ತಿಭಾವಗಳನ್ನು ತ್ರಿಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ (ಭೂತ, ವರ್ತಮಾನ, ಭವಿಷ್ಯತ್ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ - ಸದಾ; ಅಥವಾ ಪ್ರತಿದಿನದ ತ್ರಿಸಂಧ್ಯಾಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ); ಮೂರು ರೂಪನಾಗಿ = ವಿಶ್ವ, ತೈಜಸ, ಪ್ರಾಜ್ಞಗಳೆಂಬ ಮೂರು ರೂಪಗಳಿಂದ; ಮೂರುಲೋಕವನ್ನೆಲ್ಲ = ತ್ರೈಲೋಕ್ಯವನ್ನು (ಜಗತ್ತಿನ ಸರ್ವಜೀವರನ್ನು) ; ಮೂರು ಮಾಡಿದ = ಮೂರು ಅವಸ್ಥೆ(ಸ್ವಪ್ನ, ಜಾಗ್ರತ್, ಸುಷುಪ್ತಿ )ಗಳಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿಸಿ (ವಿವಿಧಸುಖದುಃಖಾದಿ ಅನುಭವಗಳನ್ನೀವ) ; ಬಿಂಬಮೂರುತಿ = ಜೀವಾಂತರ್ಯಾಮಿಯಾದ ಬಿಂಬರೂಪೀಶ್ರೀಹರೇ ! ; ವಿಶ್ವ = ಹೇ ವಿಶ್ವ ! ಸರ್ವ ! ಸರ್ವಾಂತರ್ಯಾಮಿ ! ಸರ್ವತ್ರ ವ್ಯಾಪ್ತ !
ಕರುಣಾಸಾಗರ ನಿನ್ನ ಸ್ಮರಣೆಮಾತ್ರದಿ ಸಕಲ -
ದುರಿತ ಪರಿಹಾರವೆಂದು ನಾ ಬಂದು
ಮೊರೆಹೊಕ್ಕಮ್ಯಾಲಿನ್ನು ಪೊರೆಯಬೇಕಲ್ಲದೆ
ಜರಿದು ಬಿಸಾಡುವರೆ, ಮುರಾರೇ
ಮರುತಾಂತರ್ಗತ ಗೋಪಾಲವಿಠಲ ಈ
ಶರೀರ ನಿನ್ನ ಚರಣಕೊಪ್ಪಿಸಿದೆನೊ
ಸರಿಬಂದದ್ದು ಮಾಡೋ ಬಿರುದು ನಿನ್ನದು ದೇವ
ಪರಮದಯಾನಿಧೆ ಉರಗಾದ್ರಿವಾಸ ॥ 3 ॥
ಜರಿದು ಬಿಸಾಡುವರೆ = ಸ್ವೀಕರಿಸದೆ ತಳ್ಳುವರೇ ? (ತಿರಸ್ಕರಿಸುವುದು ಉಚಿತವಲ್ಲ); ಮುರಾರೇ = ಶ್ರೀಹರೇ ! (ಮುರನಾಮಕ ದೈತ್ಯನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ !); ಮರುತಾಂತರ್ಗತ = ಶ್ರೀವಾಯುದೇವನ ಅಂತರ್ಯಾಮಿ; ಸರಿ ಬಂದದ್ದು = ನಿನಗೆ ಯೋಗ್ಯವೆನಿಸಿದ್ದು; ಮಾಡೋ ಬಿರುದು = ಮಾಡುವವನೆಂಬ (ಜೀವರ ಯೋಗ್ಯತೆಯನ್ನು ಬಲ್ಲವನಾದ್ದರಿಂದ) ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯುಳ್ಳವ (ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ); ಉರಗಾದ್ರಿವಾಸ = ಶೇಷಾಚಲವಾಸಿ, ಶ್ರೀ ಶ್ರೀನಿವಾಸ !
ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ :
ಹರಿದಾಸರತ್ನಂ ಶ್ರೀಗೋಪಾಲದಾಸರು
***********
No comments:
Post a Comment